Canaman, Camarines Sur

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
Maglukso sa: paglibotlibot, hanapon
Banwaan nin Canaman
Official seal of Banwaan nin Canaman
Kinamumugtakan
Mapa kan Camarines Sur na ipinapahiling an kinamumugtakan kan Canaman
Mapa kan Camarines Sur na ipinapahiling an kinamumugtakan kan Canaman
Govierno
Rehiyon Rehiyon Bikol
Probinsya Camarines Sur
Mga Distrito 2o distrito
Mga Barangay 24
Klase nin Ganar: Ika-4 klaseng banwaan
Kamundagan 1909
Alkalde {{{alkalde}}}
Pisikal na Kamugtakan
Hiwas 43.27 km²
Populasyon

     Total (2010)


32,390

An Canaman sarong ikaapat na klaseng banwwan na namumugtak sa katahawan kan probinsya kan Camarines Sur, Filipinas. Sosog sa sensus kan 2007, igwang 31,583 katawo na nag-iirok digdi.

Napapalibotan an banwaan kan Magarao sa norte, Syudad nin Naga sa subangan, Camaligan sa sur, asin salog Bikol sa sur-sulnopan. Kurting baoo an sakop kaini na yaon sa 123°-04’-00” hanggan 123°-11’-00” mga latituda asin 12°-36’-40” hanggan 13°-36’-40”-00 mga longhituda. An sukol kaini 6 na kilometro poon norte hanggan sur asin 14 km. poon subangan hanggan sulnopan.

"Bangon Canaman!" an kurahaw kan presenteng municipio. Bisto an banwaan sa mga apod na "Ronâ nin Pinakapurong Tataramon na Bikol" (Home of Purest Bicol), "Tambobong nin Kulturang Bikolnon" (Citadel of Bicol Culture), asin "Minundagan kan Tangcong Vaca Guerilla Unit" (Birthplace of Tangcong Vaca Guerilla Unit). Digdi madadalan an Lagaylay tuyong bulan nin Mayo.

Saro sa taga-Canaman na may hararom na ambag sa Kulturang Bikolnon iyo si Clemente Alejandria, namundag sa barangay kan Dinaga. Siya sarong makatta na segun sa mga presenteng parasurat garo "bulos nin tubig sa sapa" an mga rawitdawit.

Sarô sa mga bistong namamanwaan kaini iyo an historian asin profesor na si Danilo Gerona. Taga-Canaman o Canamanon (alagad mas pigpipili an naenot huli sa pagiging purong Bikol kan pantakod na taga), an apod sa mga nageerok digdi.

Mga barangay[liwaton | liwaton an gikanan]

Nababanga an Canaman sa 24 barangay.

  • Baras (Pob.)
  • Del Rosario - "Tacolod"
  • Dinaga (Pob.)
  • Fundado
  • Haring
  • Iquin
  • Liñaga
  • Mangayawan
  • Palo
  • Pangpang (Pob.)
  • Poro
  • San Agustin - "Gotob" (dating saróng sitio)
  • San Francisco - "Bawà"
  • San Jose East - "Calambog (mambog) na Sadit"
  • San Jose West - "Calambog (mambog) na Dakulà"
  • San Juan
  • San Nicolas
  • San Roque
  • San Vicente
  • Santa Cruz (Pob.)
  • Santa Teresita - "Gogon"
  • Sua
  • Talidtid
  • Tibgao (Pob.)
Populasyon kan Canaman,
Camarines Sur
Sensus Pop. Rikas
1903 3,248
2000 27,719
2007 31,583 1.82%

San Francisco[liwaton | liwaton an gikanan]

An "San Francisco" saro sa bienti kuatrong barangay na sakop kan Munisipyo nin Canaman. Bistado an barangay na ini sa apod na Barangay "Bawa". Sosog sa mga gurang sa barangay na ini, "Pawa" an dating ngaran kan barangay na ini. An barangay na ini bistado pa sa bansag na "Pulang Isla". Inapod ining arog kaiyan huli ta haros gabos na nakaistar igdi mga paramama o nag nganga sa tagalog. Dawa magsarain kaya ang mga tao igdi nagmamarama kaya inapod na "Pulang Isla". Ini igwang sadiring elementarya na kun sain an mga kaakian matatawan na nin maray edukasyon. San Francisco Elementary School an ngaran kan eskwelahan. An eskwelahan na ini haros trentang taon na. Igwa man ini nin sadiring simbahan na kun sain an parokya pinapanginotan ni San Francisco de Asisi. Igwa ini haros dos mil na tao na nakaistar igdi sa ngonian taon.

Opisyales kan Barangay[liwaton | liwaton an gikanan]

An mga minasunod iyo an mga nanggana sa eleksyon kan Oktubre dosmil trese:

  • Kapitan:
    • Rogrigo Agustin
  • Kagawad:
    • Perpekto Ramos Jr. (nanginginotang kagawad)
    • Jun Bermudo Jr.
    • Melba De Castro
    • Marites De Mesa
    • Gerald Nitor
    • Awel Velarde
    • Mark Anthony Barrosa

Pagbuhay[liwaton | liwaton an gikanan]

Pinag uurgulyo kan mga taga bawa an saindang paghuhay iu an mga minisunod:

  • pagtanom nin paroy katabang an saindang ataman na damulag (pag-uma)
  • paggibong tiklad hali sa dahon nin tiklad
  • paglaya asin pagpukot nin sira sa kasalugan
  • pag ataman nin mga hayop arog kan:
    • orig
    • manok
    • pato, itik asin ganso

Mga Kaugalian[liwaton | liwaton an gikanan]

An mga taga Bawa mahihigos na tao, tataong magmakulog sa iba, mapinadangat sa lambang saro, maginalang-galang lalo na sa mga gurang, makusog an pagtubod sa Kagurangan, matinabang tabang sa mga nangangaipo asin nagkakaburunyog asin nagkakasararo sa dawa ano mang unos an pinag aaragihan.

Mga sikat na gamit[liwaton | liwaton an gikanan]

  • Bead Craft
 Ito ay saro sa pinag kakakitaan ng ilang numero kang babae  sa munisipyo 
 kang poro Del Rosario, Mangayawan,Iquin,Pangpang,San Nicolas saka 
 San Agustin.Pinakilala ito noong huling taon  hangang sa saradit na gropu
  kang mga babae hangang nunian.
  • Recycled-Paper bag
 Saro ining gamit na nakukua sa mga lumang gamit kang sarong munisipyo .Ang 
 isang lumang papel na tiggagamit ta na binabasura o kaya naman tigsusulo ay saro sa 
 nakakaambag sa atin ng buo sa mga problema satuya ay nunian ay mag tatao ning 
 inggreso sa mga babae at kabinataan.
  • Buri Bag
 Pagabot sa ibat ibang sukol at desinyu,sa tunay na kulay o kaya merun pagkakasama.
 Ang presyo nito ay umaabot sa P65 hangang P100 kada peraso. Naayun sa puno
 ng buri na  sagana sa munisipyo noong dekada 1950 hangang 1970.Nunian 
 na may lamang saro numeru saka halos na nakuha sa barangay ay Iquin.Ang Tradisyunal
 na paraan ng paggibu kng sarong bilao ay nunian ay naibento ulit hangang sa naging 
 magaun na gamit.


Lista nin mga eskwelahan[liwaton | liwaton an gikanan]

Participantes kan Lagaylay 2008
An simbahan katolika sa Canaman

Pampubliko[liwaton | liwaton an gikanan]

Elementarya

  • Canaman Central School - Barangay Dinaga
  • Fundado Elementary School
  • Haring-San Agustin-Baras Elementary School - Barangay Haring
  • Iquin Elementary School
  • Mangayawan Elementary School
  • Poro Elementary School
  • San Francisco Elementary School
  • San Nicolas Elementary School
  • Tacolod Elementary School - Barangay Del Rosario

Sekundarya

  • Sta. Cruz National Highschool
  • Mangayawan Highschool
  • Northern Canaman Highschool - Barangay Fundado

Pampribado[liwaton | liwaton an gikanan]

Kolehiyo

  • Mariner's Polytechnique Colleges Foundation - Barangay Baras
  • Philippine Aeronautical College - Barangay Baras

Pre-school

  • Kurtland Kindergaten - Barangay Baras

Mga hihilngan[liwaton | liwaton an gikanan]

Mga panluwas na takod[liwaton | liwaton an gikanan]

Selyo kan Banwaan nin Canaman
Mga Alkalde kan Canaman
Esteban RosalesBernardo NietoAgustin PuertollanoMarciano MorataBenito NicolasJuan RequejoFelix MontalbanVicente de CastroHugo GomezJuan AlejandriaNemesio PuertollanoAndres AlbaoJuan NuñezModesto MadridFacundo EspirituPaciano MedenillaBernardo PortuguezLeoncio RequejoNicolas VargasTeodoro RequejoDamaso RequejoRolando EspirituDomingo CambaJose Adolfo, Sr.Venancio ReguladoRoberto RequejoJoel David AbanteEmmanuel Requejo
Selyo kan Provincia nin Camarines Sur
Mga Syudad asin Banwaan kan Camarines Sur
Mga Syudad: Iriga | Naga (independyente)
Mga Banwaan: Baao | Balatan | Bato | Bombon | Buhi | Bula | Cabusao | Calabanga | Camaligan | Canaman | Caramoan | Del Gallego | Gainza | Garchitorena | Goa | Lagonoy | Libmanan | Lupi | Magarao | Milaor | Minalabac | Nabua | Ocampo | Pamplona | Pasacao | Pili | Presentacion | Ragay | Sagñay | San Fernando | San Jose | Sipocot | Siruma | Tigaon | Tinambac