Jump to content

Diyalektong Hakata

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
Manunungod an artikulong ini sa diyalektong tinataram sa Hakata Ward, Fukuoka. Para sa pinalawig pang diyalektong Hichiku na tinataram sa Prepekturang Fukuoka, hilingon an diyalektong Chikuzen.
Hakata na Hapon
Subo saHapon
RehiyonFukuoka
Mga kodigo nin tataramon
ISO 639-3–
Glotologohaka1241
IETFja-u-sd-jp40
Mga bandera sa sarong shopping mall gamit an diyalektong Hakata

An diyalektong Hakata (博多弁, Hakata-ben) sarong diyalektong Hapon na pigtataram sa syudad nin Fukuoka.[1] An diyalektong Hakata nagpoon sa distrito komersyal kan Hakata, mantang an sarong katakod na diyalektong Fukuoka (福岡弁, Fukuoka-ben) pigtataram sa sentral na distrito.[2] An diyalektong Hakata naglakop sa bilog na siyudad asin sa mga suburb kaini. An kadaklan na Hapon pighihiling an diyalektong Hakata bilang an diyalektong tipikal kan Prepektura nin Fukuoka, kaya ini minsan inaapod na Fukuoka-ben.[nangangaipo nin toltolan]

An diyalektong Hakata naglalawig na pigtataram sa mga interbye sa telebisyon sa Fukuoka, na kun sain dati nang piglalaoman na sarong panusugan kan Hapon.[nangangaipo nin toltolan]

An Hakata-ben, sarong diyalekto kan Kyushu na may makusog na relasyon sa Okinawa (Ryukyu), igwa nin mayaman na bokabularyo na garo baga igwa nin mga gamot sa mga tataramon na Ryukyuano. Sarong halimbawa iyo an katagang Okinawano na フーチバー, na boot sabihon "mugwort." Sa Hakata-ben, ginagamit an mga magkakasumpay na panaga arog kan フツ asin フツッパ (literal na "dahon kan フツ") na nagsusuherir nin komun na linggwistikong ginikanan.

Tugmadila

[baguhon | baguhon an source]

An pundamental na gramatika kan diyalektong Hakata kapareho kan iba pang Diyalektong Hichiku arog kan Diyalektong Saga, Diyalektong Nagasaki, asin Diyalektong Kumamoto. Halimbawa, an diyalektong Hakata naggagamit nin to o tto bilang sarong hapot, halimbawa, "Ano an ginigibo mo?", na narealisar sa pamantayan na Hapon bilang nani o shiteiru no?, iyo an nan ba shiyo tto? o nan shitō to? sa Hakata asin iba pang mga diyalektong Hichiku.

Mga Katangian

[baguhon | baguhon an source]

Sa mga manlain-lain na kakaibang tampok kan Hakata-diyalekto, an nagkapirang representanteng ekspresyon kabali an:

  • 〜どげん ("dogen") – boot sabihon "pa'no" o "anong klaseng".
  • 〜っちゃん ("-cchan") – piggagamit sa pagduon sa sarong pahayag, kapareho kan "aram mo".
  • 〜と？ ("-sa?") – sarong partikulo sa katapusan kan pangungusap na nagpapahiling nin sarong hapot, kapareho kan "iyo daw?" o "ika?"
  • 〜やけん ("-yaken") – boot sabihon "huli ta" o "kaya".
  • 〜ばい ("-bai") – sarong partikulo sa katapusan kan pangulayan na an boot sabihon "iyo" o ginagamit para sa pagduon.
  • 〜たい ("-tai") – saro pang partikulo sa katapusan nin pangulayan na nagpapaabot nin pag-afirmar, kapareho kan "-bai".

Partikularmente, sa mga huben na parataram, an paggamit kan 〜ちゃん ("-chan") parati mas gusto imbes na 〜たい para sa mas maluyang ekspresyon.

Pagduon

[baguhon | baguhon an source]

Kun an sarong panhiro sinusundan kan partikulo na 「と」 (to), na katumbas kan pamantayan na partikulo kan Hapon na 「の」 (no) na ginagamit para sa mga hapot (halimbawa, "Mapuli ka na?"), an tono may tendensiyang maglangkaw pasiring sa katapusan.

  • 帰ると? ("Kaeru to?") – hababa-halangkaw-halangkaw-halangkaw
  • 帰りよーと? ("Kaeriyō to?") – hababa-halangkaw-halangkaw-halangkaw-halangkaw-halangkaw

Kun an duwang panhiro nakatakod sa relasyon na pantabang (auxiliary), an inot na silaba sana kan inot na panhiro asin an huring silaba kan ikaduwang panhiro an sinasambit na may hababang tono.

  • 出てきた ("Detekita") – hababa-halangkaw-halangkaw-hababa
  • 帰ってきた ("Kaettekita") – hababa-halangkaw-(baryabol)-halangkaw-halangkaw-hababa

Sa mga frase kun sain an partikulo na 「の」 (no) minadukot sa sarong pangngaran o sarong clause, an mayor na tataramon sa pankagabsan nag-aako nin nag-iitaas na entonasyon.

  • 雨のあがった ("Ame no agatta") – hababa-halangkaw-halangkaw-halangkaw-halangkaw-(baryabol)-hababa

Kun an sarong panhiro nagtitindog nin solo o tinatapos sa nakaagi o perpektibong marker na 「た」 (ta), an huring silaba dapat na magbaba sa tono.

Mga halimbawa:

  • 見る ("Miru", sa paghiling) – halangkaw-hababa
  • きく ("Kiku", sa pagdangog) – hababa-halangkaw → halangkaw-hababa
  • かえる ("Kaeru", sa pagbalik) – halangkaw-hababa-hababa
  • あるく ("Aruku", sa paglakaw) – hababa-halangkaw-hababa
  • さがす ("Sagasu", sa paghanap) – hababa-halangkaw-halangkaw → hababa-halangkaw-hababa
  • きこえる ("Kikoeru", sa madangog) – hababa-halangkaw-halangkaw-halangkaw → hababa-halangkaw-halangkaw-hababa

Anime asin Manga

[baguhon | baguhon an source]

Dakul na mga obrang anime asin manga na Hapon an nagtatampok nin mga karakter na nagtataram nin mga diyalektong Kyushu, kabali an diyalektong Hakata.[3]

Anime:

Mga toltolan

[baguhon | baguhon an source]
  1. ↑ Smith, Jennifer L. (1998). Silva, David, ed. Japanese/Korean linguistics. 8. Stanford, Calif.: Stanford Linguistics Association. pp. 611–627. ISBN 0-937073-56-3. OCLC 213536899.
  2. ↑ Levander, Gabriel (2020). A study of bai and tai : A sociolinguistic variation study of the sentence-final particles bai and tai used in the Fukuoka dialect.
  3. ↑ "博多弁". ピクシブ百科事典 (in Japanese). Retrieved 2025-04-26.

Mga panluwas na takod

[baguhon | baguhon an source]
Kinua sa "https://bcl.wikipedia.org/w/index.php?title=Diyalektong_Hakata&oldid=293016"