Diyalektong Mino
- Para sa ibang gamit, Hilingon an Mino (klaripikasyon).
| Diyalektong Mino | |
|---|---|
| Subo sa | Hapon |
| Rehiyon | habagatan kan Gifu |
Haponiko
| |
| Mga kodigo nin tataramon | |
| ISO 639-3 | – |
| Glotologo | mino1244 |
An 'diyalektong Mino (美濃弁, Mino-ben) sarong Diyalektong Hapon na pigtataram sa parteng habagatan, binibilog kan dating lugar na bisto bilang Probinsya nin Mino, kan Prepekturang Gifu, Hapon. Inaapod man ining diyalektong Tōnō (東濃弁 Tōnō-ben) kan mga residente kan rehiyon Tōnō kan prepektura, na iyo an subangan na parte kan dating probinsya. Ini minsan inaapod man na Diyalekto kan Gifu (岐阜弁 Gifu-ben), alagad kun minsan pwedeng kabali an diyalektong Hida, na yaon sa norteng parte kan Prepekturang Gifu.
Sa pangkagabsan na pagtaram, igwa ining dakul na mga tataramon asin gramatikal na estruktura na pinaghiras sa iba pang mga haraning diyalekto, arog kan Nagoya asin mga diyalektong Mikawa sa kataraid na Prepekturang Aichi. Alagad, igwa man ining mga tampok sa diyalektong Kansai.
Tugmadila
[baguhon | baguhon an source]Sagkod sa panahon nin Taishō, an diyalektong Mino naggagamit nin ja (じゃ) para sa mga kopula asin mga pangaran na adhetibo, asin an diyalektong Mino paminsan-minsan inaapod na "ja-tataramon sa Mino"" (美濃のじゃ言葉 Mino no ja-kotoba). Alagad, huli sa impluwensiya kan diyalektong Kansai, an modernong diyalektong Mino pankagabsan na naggagamit nin ya (や) asin pigkukumpara sa diyalektong Nagoya na naggagamit nin da (だ) para sa mga kopula asin mga pangaran na adhetibo.
An panusugan na Hapon nagduduon sa mga kopula na may yo, arog kan da yo (だよ), alagad an diyalektong Mino nagduduon kan te (て) sa ya na kopula, na nagdadara sa mga pagduon arog kan ya te (やて).
An mayor na pagkakaiba kan mga panhiro sa diyalektong Mino asin sa panusugan na Hapon nahihiling sa negatibong porma. An panhiro na "magkakan" (食べる taberu) sinusurat na tabenai (食べない) bilang negatibo sa standard na Hapon. Sa diyalektong Mino, an nai sinalidahan nin n (ん) o hen (へん), na minadara sa mga porma arog kan taben (食べん) o tabehen (食べへん). An berbong "magduman/magpasiring" kapareho man na isusurat sa negatibong porma bilang ikan (行かん) o ikahen (行かへん).
Pagsayod
[baguhon | baguhon an source]An diyalektong Mino pighahale an interbokal na /ɴ/ sa mga pagkasunod-sunod na an'i asin en'i; an inot na patanog pinalawig, na nagigin aai asin eei, sunod-sunod. Halimbawa, an 満員 asin 全員 binabasa bilang man'in asin zen'in sa pamantayan na Hapon, alagad pwedeng basahon bilang maain asin zeein sa diyalektong Mino.
An tradisyonal na halimbawa nin aksento para sa diyalektong Mino minasunod sa mga halimbawa nin aksento kan Tokyo, dawa ngani an nagkapira sa mga lugar sa sulnupan sa palibot kan Tarui asin Sekigahara nagpapahiling man nin mga impluwensya gikan sa haraning halimbawa nin aksento kan Kansai. Nin huli ta an mga mayor na syudad arog kan Ōgaki asin Gifu igwa nin kadakol na mga pasahero hale sa nakapalibot na lugar, an mga modernong hobenes nawara an tradisyonal na aksento para sa diyalekto.
Mga halimbawa
[baguhon | baguhon an source]Nasa ibaba an sarong lista nin mga halimbawang tataramon para sa diyalektong Mino:
| Diyalektong Mino | Panusugan na Hapon | Bikol Sentral | Leksikal na kategorya |
|---|---|---|---|
| omoroi (おもろい) | omoshiroi (面白い) | interesante | panmidbid |
| kashiwa (かしわ) | toriniku (鶏肉) | manok (karne/unod) | pangngaran |
| bii (びい) | onna no ko (女の子), musume (娘) | aking babaye | pangngaran |
| bō (ぼう) | otoko no ko (男の子), musuko (息子) | aking lalaki | pangngaran |
| watchi (わっち) | watashi (私) | ako | propangngaran |
| mawashi (まわし) | junbi (準備), shitaku (支度) | preparasyon/pag-aandam | pangngaran/panhiro |
| shiru (しる) | suru (する) | gibo | panhiro |
| chau (ちゃう) | chigau (違う) | magin iba/sala | panhiro |
| tsure (つれ) | tomodachi (友達), shiriai (知り合い) | katood | pangngaran |
| doerai (どえらい) | sugoku (すごく) | ...na mar[h]ay, urog na... | pan-abay |
| deeree (でーれぇー) | sugoku (すごく) | ...na mar[h]ay, urog na... | pan-abay |
| yattokame (八十日目) | hisashiburi (久しぶり) | halawig na panahon | panmidbid |
| tanto (たんと) | takusan (たくさん) | dakol | panmidbid |
| gabari (画針) | gabyō (画鋲) | pushpin, tamtaks | pangngaran |
| kiinai (きいない) | kiiro no (黄色の) | giyaw (dukot) | panmidbid |
| gebo (ゲボ) | ōto (嘔吐) | suka | pangngaran |
| -nta (～んた) | -tachi (～たち), -ra (～ら) | pluralisasyon | suffix |
| naburu (なぶる) | sawaru (触る) | kapot | panhiro |
Mga bantog na tawo na naggagamit nin diyalektong Mino
[baguhon | baguhon an source]- Yuriko Osada (長田 百合子 Osada Yuriko)
- Yoko Kumada (nagtataram nin pamantayan na Hapon, alagad naggagamit nin diyalektong Mino sa nagkapirang programa)
Hilingon man
[baguhon | baguhon an source]Mga toltolan
[baguhon | baguhon an source]- Mga tataramon na igwang kodigong ISO 639-3 alagad igwang kodigong Glotologo
- Mga artikulo nin tataramon na igwang mga parataram na nakatakda sa 'dai aram'
- Articles containing Japanese-language text
- Pages with plain IPA
- Pages using duplicate arguments in template calls
- Mga diyalektong Hapon
- Kultura sa Prepektura nin Gifu