Kumpol nin diyalektong Okinoerabu

Okinoerabu
Okinoerabu
島ムニ; Shimamuni
Subo sa	Hapon
Rehiyon	Puro nin Okinoerabu kan mga puro nin Amami, Prepekturang Kagoshima
Subo na mga parataram	3,200 (2004)
Pamilya nin Tataramon	Haponiko Ryukyuano Amihanan na Ryukyuano Amami o Kunigami Okinoerabu; ; ; ;
Sistema nin pagsurat	Hapon
Mga kodigo nin tataramon
ISO 639-3	okn
Glotologo	okin1246

An kumpol nin diyalektong Okinoerabu (島ムニ Shimamuni), siring man Oki-no-Erabu, sarong kumpol nin diyalekto na pigtataram sa Isla nin Okinoerabu, Prepektura nin Kagoshima sa habagatan-sulnopan na Hapon. Parte ini kan mga tataramon na Amami–Okinawa, na parte kan mga tataramon na Haponiko.

Mga diyalekto

An mga diyalektong Okinoerabu pigklasipikar sa duwang grupo:

Subangan na Okinoerabu
Sulnopan na Okinoerabu

An linggwistikong linderos sa pag'oltan kan Subangan asin Sulnopan na Okinoerabu haros kaagimba kan administratibong linderos sa pag'oltan kan Wadomari (subangan) asin China (sulnopan). Dugang pa, an komunidad sa sirangan kan Kunigami (parte kan Subangan na Okinoerabu asin dai dapat ikaribong sa Amihanan na Okinawa) midbid sa panapanahon na pagdanay nin sarong sentralisadong mga katanog, na sarong karakteristiko kan Amihanan na Amami. Halimbawa, an [nɨː] ("gamot", Panusugan na Hapon /ne/) pighihingulay sa [niː] ("mga karga", Panusugan na Hapon /ni/). An komunidad sa amihanan-sulnopan kan Tamina (parte kan Sulnopan na Okinoerabu) igwa nin napapalain na sistema nin aksentuwal.

Si Uwano (1998:131-133)^[2], nagtao kan minasunod na lista nin mga diyalektong Okinoerabu:

Kunigami
- Kunigami
- Nishibaru
Wadomari
- Degi
- Kibiru
- Uetedechina
- Wadomari
- Azefu
- Wa
Ōjiro
- Tamajiro
- Ōjiro
- Furusato
- Neori
- Sena
Uchijiro
- Uchijiro
- Goran
- Nagamine
- Taniyama
Shimohirakawa
- Amata
- Yaja
- Saozu
- Gushiken
- Kamihirakawa (Hyōmuni)
- Shimohirakawa
Ashikiyora
Kamishiro
- Shinjō
- Kamishiro (also part of China)
China
- Kuronuki
- Serikaku
- China
- Yakomo
Shimajiri
- Ōtsukan
- Tokudoki
- Sumiyoshi
- Masana
- Tamina

^[3]

Panagaan kan mga tawo

Si Takahashi Takayo (m. 1967), sarong kultural na antropologo gikan sa isla, nagsabi na an tataramon kan lambang komunidad o kan isla sa kabilogan inaapod na shimamuni. An lambang klase nin tataramon sa laog kan isla igwa nin napapalain na mga karakteristiko. An tataramon kan komunidad kan Kunigami sa isla, halimbawa, inaapod na Kunigami-bushi. Napagdanay kaini an pagkakasinirabutan sa mga tataramon kan ibang mga komunidad kan isla. Sinasabi na an Okinoerabu magkapareho na dai nasasabotan kan kataraid na Yoron asin Tokunoshima.

Palatanugan

Subangan na Okinoerabu

An minasunod iyo an palatanugan kan diyalektong Wadomari (parte kan Subangan na Okinoerabu), na nakasusog ki Hirayama et al. (1986).^[4]

Siring sa kadaklan na mga tataramon na Ryukyuan sa amihanan kan Katahawan na Okinawa, an mga pag-ontok ilinaladawan bilang "plain" C’ asin "glottalized" C‘. Ponetikal, an duwang serye magaan an pag-aspirar [Cʰ] asin tenuis [C˭], sunod-sunod.^[5]

Mga katanog

Mga konsonanteng ponema
	Bilabial			Alveolar			Post- alveolar			Palatal	Velar			Glottal	Moraic
	LEN	FOR	VOX	LEN	FOR	VOX	LEN	FOR	VOX	Palatal	LEN	FOR	VOX	Glottal	Moraic
Nasal		mˀ	m		nˀ	n									N
Stop	pʰ		b	tʰ	t˭	d					kʰ	k˭	ɡ	ʔ	Q
Affricate							t͡ʃʰ	t͡ʃ˭	dz
Fricative				s										h
Approximant										j			w
Flap									rPlantilya:What

Mga Tala

An zero onset /'/ puwedeng idugang. Ini naiiba sa glottal na /h/ asin /ʔ/. An sarong minimal pair iyo an /ʔiː/ [ʔiː] ("tulak"), /hiː/ [çiː] ("aldaw") asin /'iː/ [iː] ("malumoy na pagdali").
An "panahunan (tense)" na /k˭/, /t˭/ asin /t͡ʃ˭/, yaon sa proseso kan pagsasaro pasiring sa "plain" /kʰ/, /tʰ/ asin /t͡ʃʰ/, sunod-sunod.
An /h/ iyo an [ç] bago an /i/ asin /j/, asin an [ɸ] bago an /u/ asin /w/.
An /pʰ/ bago asin bihira.
An /si/ asin /t͡ʃʰu/ narealisar bilang [ʃi] asin [t͡sʰu], sunod-sunod.
An /dz/ iyo an [d͡ʒ] bago an /i/ asin /j/, asin [d͡z] sa ibang lugar.
An [ʃa], [ʃu] asin [ʃo] iyo an pig-aanalisar sa ponemiko bilang /sja/, /sju/ asin /sjo/, sunod-sunod.
An [t͡ʃʰa], [t͡ʃʰu] asin [t͡ʃʰo] iyo an pig-aanalisar sa ponemiko bilang /t͡ʃʰja/, /t͡ʃʰju/ asin /t͡ʃʰjo/, sunod-sunod.
An [t͡ʃa], [t͡ʃu] asin [t͡ʃo] iyo an pig-aanalisar sa ponemiko bilang /t͡ʃ˭ja/, /t͡ʃ˭ju/ asin /t͡ʃ˭jo/, sunod-sunod.

Mga patanog

An Subangan na Okinoerabu igwa nin /a/, /e/, /i/, /o/ asin /u/, halaba asin halipot.

Mga Katugma sa Panusugan na Hapon

An mga mayor na tanog na pagkakapareho sana an nakalista.^[6]

An Panusugan na Hapon na /e/ pinagsararo sa /i/.
An Panusugan na Hapon na /o/ pinagsararo sa /u/.
An Subangan na Okinoerabu /e/ asin /o/ igwa nin segundaryong ginikanan asin kadaklan katumbas kan mga diptongong Panusugan na Hapon.
An Panusugan na Hapon na /t͡ʃu/, /su/ asin /zu/ katumbas kan /t͡ʃʰi/ [t͡ʃʰi], /si/ [ʃi] asin /dzi/ [dʒi].
An Panusugan na Hapon na /k/ katumbas kan /h/ sa paagi nin default. An Hapon na /ki/ asin /ku/ parati /kʰ/ sa Subangan na Okinoerabu, alagad may mga taga na igwang /t͡ʃʰi/ para sa Panusugan na Hapon /ki/. An mga reflexes sa /k˭/ paminsan-minsan man na makukua.
Historikal an /r/ hinahale kun ini minalataw sa tahaw kan arin man na patanog asin /i/.
An /kʰ/ asin /g/ palatalized bago an /i/. An Panusugan na Hapon na /ki/ asin /gi/ katumbas kan Subangan na Okinoerabu na /t͡ʃʰi/ asin /dzi/.
An Panusugan na Hapon na /ke/ katumbas kan /hi/ sa posisyon kan tataramon na inisyal asin sa /kʰi/ sa ibang lugar.
An pagsasaro kan magkasunod na morae nagresulta sa glottalized asin 'tense' na mga konsonante sa Subangan na Okinoerabu.

Sulnopan na Okinoerabu

An minasunod iyo an ponolohiya kan diyalektong China (parte kan Sulnopan na Okinoerabu), na nakasusog ki Hirayama et al. (1986).^[4]

Mga katanog

Mga konsonanteng ponema
	Bilabial			Alveolar			Post- alveolar		Palatal	Velar		Glottal	Moraic
	ASP	GLOT	VOX	ASP	GLOT	VOX	ASP	VOX	Palatal	ASP	VOX	Glottal	Moraic
Nasal		mˀ	m		nˀ	n							N
Stop	pʰ		b	tʰ		d				kʰ	ɡ	ʔ	Q
Affricate							t͡ʃʰ	dz
Fricative				s								h
Approximant									j		w
Flap								r

Mga tala

Pwedeng idugang an zero onset /'/. Ini nagkokontra sa glottal /h/ asin /ʔ/.
An /h/ iyo an [ç] bago an /i/ asin /j/, asin an [ɸ] bago an /u/ asin /w/.
An /pʰ/ bago asin bihira.
An /si/ asin /t͡ʃʰu/ narealisar bilang [ʃi] asin [t͡sʰu], sunod-sunod.
An /d͡ʒ] bago an /i/ asin /j/, asin [d͡z] sa ibang lugar.
An [ʃa], [ʃe], [ʃu] asin [ʃo] iyo an pig-aanalisar sa ponemiko bilang /sja/, /sje/, /sju/ asin /sjo/, sunod-sunod.
An [t͡ʃʰa], [t͡ʃʰu] and [t͡ʃʰo] iyo an pig-aanalisar sa ponemiko bilang /t͡ʃʰja/, /t͡ʃʰju/ asin /t͡ʃʰjo/, sunod-sunod.

Mga patanog

Igwa an Sulnopan na Okinoerabu nin /a/, /e/, /i/, /o/ asin /u/, halaba asin halipot.

Mga pagkakalain sa tanga kan Subangan asin Sulnopan na Okinoerabu

An Panusugan na Hapon na /gi/ asin /ge/ pinagsararo sa /gi/ sa Sulnopan na Okinoerabu mantang ini katumbas kan /dzi/ asin /gi/ sa Subangan na Okinoerabu.
Siring man, an Sulnopan na Okinoerabu /kʰ/ dai pa nag-agi nin palatalisasyon.
An Sulnopan na Okinoerabu mayo nin /k˭/, /t˭/ o /t͡ʃ˭/.

Mga toltolan

↑ Okinoerabu sa Ethnologue (18th ed., 2015)
↑ Uwano, Zendō (1998). "Okinoerabu Sho-hōgen no Taigen no Akusento Shiryō [Examples of Nouns in the Okierabu-Island Dialects with Particular Reference to Prosodemes]". Ajia Afurika Bunpō Kenkyū 27: 131-262.
↑ Takahashi Takayo 高橋孝代 (2006). "Okinoerabu-jima no gaikan 沖永良部島の概観". Kyōkaisei no jinruigaku 境界性の人類学 (in Japanese). pp. 65–111.
1 2 Hirayama Teruo 平山輝男, ed. (1986). Amami hōgen kiso goi no kenkyū 奄美方言基礎語彙の研究 (in Japanese).
↑ Samuel E. Martin (1970) "Shodon: A Dialect of the Northern Ryukyus", in the Journal of the American Oriental Society, vol. 90, no. 1 (Jan–Mar), pp. 97–139.
↑ Hirayama Teruo 平山輝男, Ōshima Ichirō 大島一郎 and Nakamoto Masachie 中本正智 (1969). "Gengo 言語". In Hirayama Teruo 平山輝男. Satsunan shotō no sōgōteki kenkyū 薩南諸島の総合的研究 (in Japanese). pp. 235–478.

Urog pang mababasa

Sakimura Hirofumi, 1987. A New View on the Accentual Systems of the Japanese Dialects in Okino-erabujima (in Japanese).

Mga panluwas na takod

An pagpupurbar nin Kumpol nin diyalektong Okinoerabu kan Wikipedia sa Wikimedya Inkubator

Database kan Shimamuni (naka-Hapon)
Mga bidyo sa diyalektong Kunigami
Pagtaram sa diyalektong Kamihirakawa sa YouTube

[e18-1] Okinoerabu sa Ethnologue (18th ed., 2015)

[2] Uwano, Zendō (1998). "Okinoerabu Sho-hōgen no Taigen no Akusento Shiryō [Examples of Nouns in the Okierabu-Island Dialects with Particular Reference to Prosodemes]". Ajia Afurika Bunpō Kenkyū 27: 131-262.

[takahashi2006-3] Takahashi Takayo 高橋孝代 (2006). "Okinoerabu-jima no gaikan 沖永良部島の概観". Kyōkaisei no jinruigaku 境界性の人類学 (in Japanese). pp. 65–111.

[hirayama1986-4] 1 2 Hirayama Teruo 平山輝男, ed. (1986). Amami hōgen kiso goi no kenkyū 奄美方言基礎語彙の研究 (in Japanese).

[5] Samuel E. Martin (1970) "Shodon: A Dialect of the Northern Ryukyus", in the Journal of the American Oriental Society, vol. 90, no. 1 (Jan–Mar), pp. 97–139.

[hirayama1969c3-6] Hirayama Teruo 平山輝男, Ōshima Ichirō 大島一郎 and Nakamoto Masachie 中本正智 (1969). "Gengo 言語". In Hirayama Teruo 平山輝男. Satsunan shotō no sōgōteki kenkyū 薩南諸島の総合的研究 (in Japanese). pp. 235–478.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

h o l Mga tataramon kan Hapon
Nasyunal na tataramon	Hapon mga klase
Mga katutubong tataramon	Hokkaido Ainu Hachijō Ryukyuano Amami Ōshima Kikai Kunigami Miyako Okinawan Okinoerabu Tokunoshima Yaeyama Yonaguni Yoron
Mga bakong katutubong tataramon	Portuges Instik Kantones Hokkien Hoochew Mandarin Ingles Ruso Turko Indones Bietnamita Koryanong Zainichi Sakhalin Ainu † Kuril Ainu †
Mga tataramon na Kreole	Ingles na Bonin
Mga tataramon na Palba	Palba kan Hapon Sinyal nin Amami Oshima Sinyal nin Miyakubo