Mga tataramon na Bahnariko

Bahnaric
Bahnaric
Heograpikong; Pagkakaheras	Mainland Southeast Asia
Panlinguwistikong pagtitipo	Austro-Asiatic Bahnaric;
Protong Tataramon	Proto-Bahnaric
Mga subdibisyon	Central Bahnaric; North Bahnaric; West Bahnaric;
Glottolog	bahn1264
	Bahnaric

An mga tataramon na Bahnariko sarong grupo nin mga treyntang tataramon na Austroasyatiko na pigtataram kan mga 700,000 katawo sa Vietnam, Cambodia, asin Laos . Sinabi ni Paul Sidwell na an mga tataramon na Austroasyatiko/ Mon–Khmer mas kapareho sa mga tataramon na Bahnariko asin Katuiko kun mas harani sinda sa heograpiya, independiente sa kun arin na sanga kan pamilya sinda kabali, alagad na an Bahnariko asin Katuiko mayo nin anuman na pinag-iribang mga inobasyon na nagsusuherir na sinda magkaibanan na nagpoporma nin sarong sanga kan Austroasyatiko na mga sanga, imbes na nagbubulag nin mga sanga nin pamilyang Austroasyatiko.

Panlaog na pagkakaiba-iba

An panlaog na pagkakaiba-iba nagsusuherir na an pamilya nabanga mga 3,000 na taon na an nakaagi. An Amihanan na Bahnariko nabibisto sa paagi nin sarong rehistro na pagkakaiba sa tanga kan breathy asin modal na tingog, na sa Sedang nag-tensyon na magin modal- creaky na tingog.

An Lamam sarong pangaran nin angkan kan kataid na Tampuon asin Kaco'.

Si Sidwell (2009) tentatibong pigklasipikar an mga tataramon na Bahnariko sa apat na sanga, na an Cua (Kor) pigklasipikar nin independiyente bilang Subangan na Bahnariko.

An mga dai naklasipikar na tataramon na Bahnariko na kan Kambodya kabali an Mel, Khaonh, Ra'ong, asin Thmon .

Bahnariko
- Sulnopan na Bahnariko
  - Jru' (Laven), Juk, Su'
  - Nyaheun
  - Oi, The, Sok, Sapuan, Cheng
  - Brao, Laveh, Krung, Kravet
- Katahawan na Bahnariko
  - Taliang (Kasseng)
  - Alak
  - Katahawan na Habagatan
    - Tampuon
    - Bahnar
    - Habagatan na Bahnariko
      - Chrau
      - Sre
      - Stieng
      - Mnong
- Amihanan na Bahnariko
  - Halang, Kayong
  - Jeh
  - Tataramon na Kotau
  - Tadrah, Modrah
  - Sedang
  - Hrê
  - Monom (Bonam)
  - Rengao
  - Kaco’, Ramam
- Subangan na Bahnariko
  - Cua (Kor)

Amihanan na Bahnariko

An Amihanan na Bahnariko binibilog nin sarong kadena nin diyalekto na pigtataram sa amihanan kan mga tataramon na Tsamiko . An Sedang asin Hre igwa nin pinakadakol na parataram, an kada saro igwa nin mga 100,000.

Amihanan na Bahnariko
- Jeh
- Halang
- - Kayong
  - - Romam–Kaco’
    - - Takua
      - Monom (Bonam, Monam)
        
        Todrah (Didrah, Modrah)
        
        Sedang
        
        Rengao
        
        Hrê

An ibang mga tataramon sa Amihanan na Bahnariki, na dai gayong midbid tanganing ikaklasipikar pa, iyo an Duan asin Katua .

Sulnopan na Bahnariko

An Sulnopan na Bahnariko sarong kadena nin diyalekto sa sulnopan kan Amihanan na Bahnariko, Bakong arog kan ibang mga tataramon na Bahnariko sa subangan, an mga tataramon na Sulnopan na Bahnariko yaon sa irarom kan impluwensya kan Khmer imbes na Tsamiko, asin man kan mga tataramon na Katuic bilang parte kan sarong Katuic-West Bahnaric sprachbund (Sidwell 2003).

Sulnopan na Bahnariko
- Brao–Kavet: Lave (Brao), Kru'ng, Kravet
- Laven, Sou [split?]
- Nyaheun
- Oi–The: Jeng; Oy, Sok, Sapuan, The

Si Sidwell (2003) nagproponer kan minasunod na mga grupo kan West Bahnaric, na si Lavi an enot na nagsanga, an Jru'/Laven, Su', asin Juk nagpoporma nin sarong sanga na nagsanga nin segundaryo, asin an natatada sa laog nin sarong core group. Jru' asin Brao tigsararong manampulong ribong parataram, mantang an iba pang mga tataramon igwang dai masobra sa 1,000 tigsararong parataram.

Sulnopan na Bahnariko
- Lavi
- - Jru'/Laven, Su', Juk
  - - Nyaheun
    - Sapuan
    - Oi/Sok/Cheng
    - Laveh/Brao

Katahawan na Bahnariko

An Katahawan na Bahnariko sarong pamilya nin mga tataramon na nababanga kan mga tataramon na Tsamiko,^[2]^[3] An Bahnar, Mnong, asin Sre (Koho) igwa nin labing 100,000 na parataram.

Katahawan na Bahnariko
- Alak
- Cua
- Taliang (Kassang)
- Katahawan na Habagatan: sa habagatan-sulnopan kan Tsamiko:
  - Tampuon
  - Bahnar
  - Habagatan na Bahnariko
    - Stieng–Chrau: Chrau,^[3] Stieng (Bulo, Budeh)
    - Sre–Mnong: Koho, Mnong

An Kassang sarong Bahnariko (Sidwell 2003), dawa ngani an Ethnologue naglista kaini bilang Katuiko.

Si Sidwell (2002, nasambit sa Sidwell 2003) nagtatao kan minasunod na klasipikasyon para sa mga tataramon na Katahawan na Bahnariko.^[4] Mangnoha na si Sidwell (2009) kan huri pigklasipikar an Cua bilang sarong independyenteng sanga, na iyo an Subangan na Bahnariko.

Katahawan na Bahnariko
- Amihanan na Katahawan
  - Alak (Halak)
- Sulnopan na Katahawan
  - Kasseng/Taliang
  - Yaeh
- Subangan na Katahawan
  - Cua
- Habagatan na Katahawan
  - Tampuon
  - Bahnar
    - Habagatan Bahnariko
      - Chrau
      - Koho
      - Ma'
      - Stieng
      - Mnong

Mga diagram nin tataramon

Amihanan na Bahnariko (2022)

Amihanan na Bahnariko
- - Sedang
    - Halang
    - Sedang
    - Todrah
    - Monom
    - Kayong
  - Hre
  - Bahnar-Rengao
    - Bahnar
    - Rengao
- - Jeh
  - Trieng
- Romam
- Katua

Mga inobasyon sa leksikal

Si Paul Sidwell (2015:183)^[5] naglilista kan minasunod na Bahnarikong mga inobasyon sa leksikal na nagsalida sa orihinal na Proto-Austroasyatiko na mga porma.

Glosa	Proto-Bahnariko	Proto-Austroasyatiko
tu'lang	*kʦɨːŋ	*cʔaːŋ
kalayo	*ʔuɲ	*ʔus
dila	*lpiət	*lntaːk

Mga toltolan

↑ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Bahnaric". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
↑ Error sa pag-cite: Imbalidong <ref> tatak; mayong teksto na ipinagtao para sa reperensiya na pinagngaranan na draft
1 2 "Central Bahnaric s". www.anu.edu.au. Archived from the original on 2007-07-06. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
↑ Sidwell, Paul (2002). "Genetic classification of the Bahnaric s: a comprehensive review." Mon-Khmer Studies 32: 1-24.
↑ Sidwell, Paul. 2015. "Austroasiatic classification." In Jenny, Mathias and Paul Sidwell, eds (2015). The Handbook of Austroasiatic Languages. Leiden: Brill.

Urog pang mababasa

Cheeseman, Nathaniel; Herington, Jennifer; Sidwell, Paul (2013). Bahnaric Bahnaric linguistic bibliography with selected annotations. Mon-Khmer Studies, vol. 42 Mahidol University and SIL International.
Sidwell, Paul (2003). A Handbook of comparative Bahnaric, Vol. 1 Archived 2021-06-11 at the Wayback Machine.: West Bahnaric. Pacific Linguistics, 551. Canberra: Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University.
Jacq, P., & Sidewell, P. (2000). A comparative West Bahnaric dictionary. Languages of the world, 21. München: LINCOM Europa. ISBN 3-89586-558-3
Sidwell, Paul. (2002). Genetic Classification of the Bahnaric Languages: a comprehensive review. Mon-Khmer Studies, Vol. 32. Mahidol University, Thailand.
Sidwell, Paul (2000). Proto South Bahnaric: a reconstruction of a Mon–Khmer language of Indo-China. Pacific Linguistics, 501. Canberra: Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University. ISBN 0-85883-444-8
Smith, K. D. (1972). A phonological reconstruction of Proto-North-Bahnaric. Language data: Asian-Pacific series, no. 2. Santa Ana, Calif: Summer Institute of Linguistics.

Mga panluwas na takod

SEALang SALA provisional classification of Mon–Khmer
Bahnaric languages (2003)
http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
http://hdl.handle.net/10050/00-0000-0000-0003-6711-8@view Bahnaric languages in RWAAI Digital Archive

Plantilya:Mga tataramon kan Kambodya

[Glottolog-1] Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Bahnaric". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.

[draft-2] Error sa pag-cite: Imbalidong <ref> tatak; mayong teksto na ipinagtao para sa reperensiya na pinagngaranan na draft

[autogenerated1-3] 1 2 "Central Bahnaric s". www.anu.edu.au. Archived from the original on 2007-07-06. Unknown parameter |url-status= ignored (help)

[4] Sidwell, Paul (2002). "Genetic classification of the Bahnaric s: a comprehensive review." Mon-Khmer Studies 32: 1-24.

[5] Sidwell, Paul. 2015. "Austroasiatic classification." In Jenny, Mathias and Paul Sidwell, eds (2015). The Handbook of Austroasiatic Languages. Leiden: Brill.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]