Monako

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
Maglukso sa: paglibotlibot, hanapon
An Monako
An mapa kan Europa kun saen ipinapaheling an kinamomogtakan kan Monako
An Monako kun dungawon sa itaas

An Monako (sa Ingles: Monaco), opisyalmente inaapod na Prinsipalia nin Monako (Pranses: Principauté de Monaco; Monégasque: Principatu de Múnegu; Italyano: Principato di Monaco; Occitan: Principat de Mónegue) sarong soberanong estadong-siyudad sa Côte d'Azur. Kadolon kaini sa tolong banda niya an Pransya mansana, asin an sentro niya 16 km (9.9 mi) an rayo' sa Italya. May hiwas siyang 1.98 km2 (0.76 sq mi) asin may populasyon na 35,986 katawo sa taon na ining 2011. An Monako may pinakahalangkaw na GDP sa $215,163 asin iyo an pinakadusok sa tawo sa bilog na kinaban. Ini man an may pinakahalawig na rekord sa pag'edad, na naabot 90ng taon asin an may pinakahababang rata sa mayo nin trabaho. Kan an Pwerto Hercule pinalakbang, an total na hiwas kan Monako nagin 2.05 km² (0.80 sq mi), asin igwa pa nganeng plano na palakbangon an distrito nin Fontvieille, maghahale an dagang itatambak sa Dagat Mediterrraneo.

An Monako sarong prinsipado na may gobyernong sa pormang monarkiyang konsitusyonal asin si Prinsipe Alberto II an pamayo kan estado. An Harong nin Grimaldi namoon sa Monako poon pa kan 1297; an soberaniya niya opisyalmente pinagbisto sa Tratadong Franco-Monako kan 1861. Dawa ngane an Monako sarong independienteng estado asin may sadiring sinusunod na pulitika eksteryor, responsibilidad man giraray kan Pransya an magpangataman kan depensa nasyunal kan Monako.

An Monako iyo an ikaduwang pinakasadit na estado sa kinaban; an Vatican an mas sadit totoo. Ini man an pinakasadit na monarkiya. An estado saro sana an munisipalidad o komyun. Mayong pagkaiba sa geograpiya an estado asin an siyudad kan Monako pero an responsibilidad sa gobyerno sa lebel nin estado iba man sa lebel nin siyudad. Susog sa konstitusyon kan 1911, an prinsipado binabanga sa tolong komyun:

  • Monako (Monako-Ville), an lumang siyudad yaon sa magapong rawis na naoldot paMediterraneo, na inapod na Gapo nin Monako, o Le Rocher, kun saen namomogtak an palasyo;
  • Monte Carlo, an prinsipal na residensya asin resort asin yaon igdi an Monte Carlo Casino sa bandang subangan asin norte-subangan;
  • La Condamine, an norte-subangan na seksyon kaiba na diyan an pwerto, an Pwerto Hercule.


Mga panluwas na takod[liwaton | liwaton an gikanan]