Peninsular na Haponiko

Peninsular na Haponiko
Para-Haponiko
Heograpikong Pagkakaheras	Katahawan asin kahabagatan na Korea
Gadan na	1st millennium CE
Panlinguwistikong pagtitipo	Haponiko Peninsular na Haponiko
Glottolog	(not evaluated)
An Korea kan huring ika-4 na siglo
Pangaran na Koreano
Hangul	반도 일본어
Mga Transkripsyon Pigrebersong Romanisasyon bando ilbon-eo
Pangaran na Hapones
Kanji	大陸倭語
Mga Transkripsyon Romanisasyon Tairiku wago

An mga tataramon na Peninsular na Haponiko ngunyan-napuho na mga tataramon na Haponiko na nahihiling sa mga suanoy na pangaran nin lugar asin mga glosa gikan sa katahawan asin habagatan na parte kan Rawis nin Korea. Kadaklan sa mga linggwista nagtutubod na an Hapon nag-abot sa kapuruan nin Hapon hale sa rawis nin Korea durante kan enot na milenyo BCE. An ebidensya kan pangaran kan lugar nagsusuherir na an mga tataramon na Hapon pigtataram pa sa mga parte kan rawis sa laog nin nagkapirang siglo bago ini sinalidahan kan paglakop kan Koreano.

An pinakasambiton na ebidensiya gikan sa kapitulo 37 kan Samguk sagi (na pigtipon kan 1145), na igwang lista nin mga pagsayod asin kahulugan kan mga pangaran nin lugar sa dating kahadian kan Goguryeo. Mantang an mga pagsasayod itinao gamit an mga karakter na Intsik, dipisil ining interpretaron, alagad nagkapira sa mga hali sa katahawan na Korea, sa lugar sa habagatan kan Salog Han na nakua hale sa Baekje kan ika-5 siglo, garo baga katumbas kan mga tataramon na Haponiko. An mga iskolar nagkakalain kun baga sinda nagrerepresentar kan tataramon kan Goguryeo o kan mga tawong sinakop kaini.

An mga teksto sa Intsik asin Koreano igwa man nin dikit na mga bakas gikan sa mga estado sa habagatan kan rawis, asin gikan sa dating Tamna na kahadian sa puro nin Jeju.

Mga glosa sa pangaran nin lugar sa Samguk sagi

Hilngon man: Mga glosa sa pangaran nin lugar sa Samguk sagi

An Samguk sagi sarong historya, na isinurat sa Klasikong Intsik, kan panahon kan Tolong Kahadean kan Korea, na natapos kan 668. An Kapitulo 37 nagtatao nin mga pangaran nin lugar asin mga kahulugan, kadaklan para sa mga lugar sa mga kadagaan nin Goguryeo na sinakop ni Silla. An mga glosa na ini enot na pinag-adalan ni Naitō Torajirō kan 1907, na may substansyal na pag-analisar na nagpoon sa sarong serye nin mga artikulo ni Lee Ki-Moon kan mga taon 1960.

Halimbawa, an minasunod na laog nanonongod sa syudad na nguyan midbid Suwon:

買忽一云水城
'買忽 an sarong [gikanan] inaapod na "syudad nin tubig"'

Iyo ngani ito, an mga karakter na 買忽 ginagamit sa pagrekord kan tanog kan pangaran, mantang an mga karakter na 水城 nagrerepresentar kan kahulugan kaini. Gikan digdi, napag-isip-isip niamo na an 買 asin 忽 nagrerepresentar kan mga pagsasayod kan mga lokal na tataramon para sa 'tubig' asin 'syudad' nin magkasunod. Sa paaging ini, sarong bokabularyo na 80 sagkod 100 na tataramon an nakua sa mga pangaran na ini. An mga karakter arog kan 買 asin 忽 posibleng nagrerepresentar nin mga pronunsiasyon base sa nagkapirang lokal na bersyon kan tradisyon nin pagbasa kan mga Intsik, alagad mayo nin pagkakaoroyon kun ano an tanog kaini. An sarong aproksimasyon iyo an paggamit kan mga pagpasayod sa pagbasa kan Tahaw na Intsik na nakatala sa mga diksyunaryo arog kan Qieyun (na pinagtipon kan 601), kun sain an 買 pigbabalangibog na mɛ. An saro pa naggagamit kan mga pagbasa sa Sino-Koreano kan ika-15 siglong mga diksyunaryo kan Tahaw na Koreano, na nagbubunga nin pagsasayod nin moy para sa parehong karakter. Sa nagkapirang kaso, an iyo man sanang tataramon irinerepresentar nin nagkapirang karakter na magkapareho an pagsayod.

An nagkapira sa mga tataramon na kinua sa mga pangaran na ini nakakaagid sa Koreano o mga tataramon na Tungusiko. An iba, kaiba an gabos na apat na mga numerong pinatotoohan, nakakaagid sa mga tataramon na Haponiko, asin inaako kan kadaklan na mga kagsurat bilang ebidensya na ngunyan na mayo na an mga tataramon na Haponiko na pigtataram iyo an mga paryente sa mga tataramon na Hapon an rawis nin Korea.

Mga kinua na taga na igwang posibleng mga kaparehong Hapon

Glosa	Subo na taga			Daan na Hapon
	Surat	Tahaw na Intsik	Sino-Korean
tolo	密	mit	mil	mi1
lima	于次	hju-tshijH	wucho	itu
pito	難隱	nan-ʔɨnX	nanun	nana
sampulo	德	tok	tek	to2wo
kababan (valley)	旦	tanH	tan	tani
	頓	twon	twon
	吞	then	thon
rabit/kuneho	烏斯含	ʔu-sje-hom	wosoham	usagi1
nanginginot	那勿	na-mjut	namwul	namari
tubig	買	mɛX	moy	mi1(du) < *me
	美	mijX	mi
	彌	mjieX	mi

An mga enot na kagsurat na nag-adal kan mga tataramon na ini naghona na, huli ta an mga pangaran na ini nin lugar gikan sa teritoryo kan Goguryeo, dapat na nagrerepresentar ini kan tataramon kan estadong iyan. Si Lee asin Ramsey nangagda nin dugang na argumento na an duwang paggamit nin mga karakter na Intsik tanganing irepresentar an tanog asin kahulugan kan mga pangaran nin lugar dapat na ginibo kan mga eskriba kan Goguryeo, na mas amay kutanang nagsubli nin nasusurat na Intsik kisa sa mga kahadian sa habagatan. Sinda nagtutulod na an tataramon na Goguryeo nagbilog nin sarong sumpay sa tanga kan Hapon, Koreano asin Tungusiko.

Si Christopher I. Beckwith, nag-aaplikar kan saiyang sadiring mga pagbasa sa Tahaw na Intsik, naghihingako na haros gabos kan mga tataramon igwa nin mga kaparehong Haponiko. Kinukua niya ini bilang tataramon kan Goguryeo, na pigkokonsiderar niyang sarong kaanoano kan Hapon sa sarong pamilyang Hapon na inaapod na Hapon-Koguryuiko. Isinusuherir niya na an pamilya yaon sa sulnopan na Liaoning kan ika-4 na siglo BC, na an sarong pugro (na namidbid sa kulturang Yayoi) nagbibiyahe sa dagat pasiring sa habagatan na Korea asin Kyushu, an iba nagbalyo sa sirangan na Mantsurya asin amihanan na Korea, asin an iba sa dagat pasiring sa mga puro nin Ryukyu. Sa sarong pagrepaso para sa Korean Studies, pigtutuya ni Thomas Pellard an linggwistikong pag-analisar ni Beckwith para sa ad hoc na naturalesa kan saiyang mga rekonstruksyon na Intsik, para sa saiyang pag-asikaso kan materyal na Hapon asin para sa marikas na pagsikwal sa mga posibleng takod sa ibang mga tataramon. An saro pang pagrepaso kan historyador na si Mark Byington nagtao nin pagduda sa interpretasyon ni Beckwith kan mga reperensiya sa dokumentaryo na pinagbasaran kan saiyang teorya sa paglipat.

An ibang mga awtor nagtutukdo na mayo sa mga pangaran nin lugar na may propwestong mga kaparehong Hapon an namumugtak sa makasaysayan na dagang tinuboan kan Goguryeo sa amihanan kan Salog Taedong, asin mayo nin mga morpemang Hapon an namidbid sa mga inskripsyon gikan sa lugar, arog kan Gwanggaeto Stele. An mga glossed na pangaran nin lugar kan Samguk sagi sa pangkagabsan gikan sa katahawan na Korea, sa sarong lugar na nasakop kan Goguryeo gikan sa Baekje asin iba pang mga estado kan ika-5 siglo, asin nagsusuherir na an mga pangaran nin lugar nagpapahiling kan mga tataramon kan mga estadong idto imbes na kan Goguryeo. Ini an magpapaliwanag kun tano ta garo sinda nagpapahiling nin dakol na grupo nin tataramon. Si Kōno Rokurō asin Kim Bang-han nakipagdiskutiran para sa bilingualismo sa Baekje, na an mga pangaran nin lugar nagpapahiling kan tataramon kan mga ordinaryong tawo.

Iba pang ebidensya

Nagkapirang mga awtor an nagsuherir na an solamenteng naitala na tataramon kan konpederasiyang Gaya iyo an Haponiko. Si Alexander Vovin nagsuherir nin mga etimolohiyang Haponiko para sa nagkapirang tataramon asin mga pangaran nin lugar gikan sa habagatan na Korea na minalataw sa mga suanoy na Intsik asin mga tekstong Koreano.

Baekje

Siring sa nasambit sa itaas, nagkapirang mga awtor an nagtutubod na an mga glinosa na pangaran nin lugar kan Samguk sagi nagpapahiling nin sarong amay na tataramon kan Baekje. Dugang pa, an kapitulo 54 kan Libro ni Liang (635) nagtatao nin apat na tataramon na Baekje, an duwa kaini pwedeng ikumparar sa Haponiko:

• 固麻 ku^Hmæ 'namamayo nin kuta' kumpara sa Daan na Hapon na ko₂m- 'ibugtak sa laog'
• 檐魯 yemlu^X 'iniirukan' vs Daan na Hapon na ya 'harong' asin maro₂ 'bilog'

Silla

An nagkapirang tataramon hale sa Silla asin sa naenot kaini na Jinhan isinurat kan mga historyador na Intsik sa kapitulo 30 kan Wei Zhi sa Mga Rekord kan Tolong Kahadian (ika-3 siglo) asin kapitulo 54 kan Libro ni Liang (natapos kan 635). Kadaklan sa mga tataramon na ini garo baga Koreano, alagad an nagkapira nakakatugma sa mga pormang Hapon, e.g. mura (牟羅) 'iniirukan' vs Daan na Hapon mura 'dolohan'.

An Kapitulo 34 kan Samguk sagi nagtatao nin mga dating pangaran nin lugar sa Silla asin an pinanusugan nin duwang-karakter na mga pangaran na Sino-Koreano na itinalaga sa irarom ni Hading Gyeongdeok kan ika-8 siglo. Kadaklan sa mga pangaran bago an reporma dai pwedeng tawan nin mga pinaghalean na Koreano, alagad maipaliwanag bilang mga taga na Haponiko. Halimbawa, an nagkapira sainda igwa nin elemento nin miti (彌知), na nakakaagid sa Daan na Hapon na mi₁ti 'dalan, agihan'.

Byeonhan/Gaya

An Intsik na Mga Rekord kan Tolong Kahadian (ika-3 siglo) nagtatao nin mga transkripsyon na ponograpiko sa mga karakter na Intsik kan mga pangaran kan 12 irukan sa konpederasyon kan Byeonhan sa habagatan na Korea. Duwa kaini an kaiba an sarong supekso na *-mietoŋ ⟨彌凍⟩, na pighihingulay sa Huring Tahaw na Koreano na mith asin Proto-Haponiko na *mətə, parehong nangangahulugan na 'base, ibaba, irarom' asin inaako ni Samuel Martin na magkapareho. An pangaran na Mioyama igwang supekso na *-jama ⟨邪馬⟩, na komun na pigmimidbid sa Proto-Haponiko na *jama 'bukid'.

An konpederasyon kan Gaya, na nagsalihid sa Byeonhan, nagmantenir nin relasyon sa komersyo sa Hapon, sagkod na ini sinakop kan Silla kan amay na ika-6 na siglo. Sarong taga an hayag na inaatribwir sa tataramon na Gaya, sa kapitulo 44 kan Samguk Sagi:

加羅語謂門為梁云。
'Sa tataramon na Gaya inaapod an "tarangkahan" na 梁.'

Nin huli ta an karakter na 梁 ginamit sa pag-transcribe kan tataramon na Silla na ancestral sa Tahaw na Koreano twol 'tagaytay', an mga pilologo nagkonklusyon na an tataramon na Gaya para sa 'trangkahan' igwa nin kaparehong pagsayod. An tataramon na ini pigkumpara sa taga na Daan na Hapon na to₁ 'tarangkahan, pinto'.

Tamna

An Kapitulo 81 kan Intsik na Libro ni Sui (656) nagsasambit kan tammura (躭牟羅), sarong nainot na porma kan pangaran kan kahadian nin Tamna sa Isla nin Jeju. Si Vovin nagsusuherir na an pangaran na ini pwedeng igwa nin etimolohiyang Hapon na tani mura 'istaran sa kababan' o tami mura 'istaran kan mga tawo'.

An sarong dolohan sa habagatan-sulnopan kan Jeju na inaapod na Gamsan (/kamsan/ 'bukid nin persimmon') igwa nin daan na pangaran na 神山 'bukid nin diyos'. An inot na karakter kan pangaran kan lugar (神) dai pwedeng basahon na gam/kam sa Koreano, alagad isinusuherir ni Vovin na an inot na silaba orihinal na sarong taga na kapareho kan Daan na Hapon kami₂ 'pagkadiyos'.

An tataramon na Jeju sarong Koreaniko, alagad pwedeng igwang Haponiko na substrato. Halimbawa, an kolokyal na tataramon na kwulley 'ngimot' pwede maitakod sa taga na Haponiko na *kutu-i 'ngimot'.

Mga ipinanukalang arkeolohikong sumpay

Kadaklan sa mga linggwista na nag-aadal kan pamilyang Haponiko nagtutubod na ini dinara sa kapuruan kan Hapon gikan sa rawis nin Korea kan mga 700–300 BCE kan basang-paroy na mga paraoma kan kulturang Yayoi. Si John Whitman asin Kazuo Miyamoto pig-aasosyar an Haponiko sa peninsula nin Korea sa kulturang Mumun, na iyo an nag-introdusir kan agrikultura sa basang-paroy kan mga 1500 BCE. Dugang pa sa bagas, an pagpoon kan kulturang Yayoi sa amihanan na Kyushu nakahiling kan pag'introdusir asin pag-adaptar kan kadakol na mga tampok na kultura gikan sa kulturang Mumun, kabali an mga klase nin harong, mga lalagan asin mga kasangkapan. An mga arkeologo nagtutubod na ini nagpapahiling nin kombinasyon nin paglakop, paglipat hali sa rawis, asin pag-iribahan sa laog kan kapuruan.

Si Whitman nagsuherir pa na an Koreaniko nag-abot sa rawis hali sa amihanan kaiba an kultura nin bronseng punyal kan Liaoning mga 300 BCE. Si Vovin asin James Marshall Unger nagproponer nin kaparehong mga modelo, alagad inaasosyar an Koreano sa mga parapakilaban na nakasakay na naggagamit nin bakal hali sa Manchuria. Sa kabaliktaran, si Juha Janhunen nagrason na an Koreaniko naghiwas gikan sa Silla sa habagatan-subangan, na nagsalida sa mga tataramon na Haponiko sa Baekje asin sa iba pang parte kan rawis.

Mga toltolan

Sinambit na mga gibo

• Beckwith, Christopher (2004), Koguryo, the Language of Japan's Continental Relatives, BRILL, ISBN 978-90-04-13949-7. 
• Byington, Mark E. (2006), "Christopher I. Beckwith, Koguryo – the Language of Japan's Continental Relatives (Leiden: Brill, 2004)", Acta Koreana, 9 (1): 141–166. 
• Itabashi, Yoshizo (2003), "Kōkuri no chimei kara Kōkurigo to Chōsengo/Nihongo to no shiteki kankei wo saguru" 高句麗の地名から高句麗語と朝鮮語・日本語との史的関係をさぐる [A study of the historical relationship of the Koguryo language, the Old Japanese language, and the Middle Korean language on the basis of fragmentary glosses preserved as place names in the Samguk sagi], in Vovin, Alexander; Osada, Toshiki, Nihongo keitoron no genzai 日本語系統論の現在 [Perspectives on the Origins of the Japanese Language] (in Japanese), 31, Kyoto: International Center for Japanese Studies, pp. 131–185, doi:10.15055/00005276 . 
• Janhunen, Juha (2010), "Reconstructing the Language Map of Prehistorical Northeast Asia", Studia Orientalia, 108: 281–303. 
• Lee, Ki-Moon; Ramsey, S. Robert (2011), A History of the Korean Language, Cambridge University Press, ISBN 978-1-139-49448-9. 
• Lewin, Bruno (1976), "Japanese and Korean: The Problems and History of a Linguistic Comparison", The Journal of Japanese Studies, 2 (2): 389–412, doi:10.2307/132059, JSTOR 132059. 
• Miyamoto, Kazuo (2016), "Archaeological Explanation for the Diffusion Theory of the Japonic and Koreanic Language" (PDF), Japanese Journal of Archeology, 4 (1): 53–75. 
• Mizoguchi, Koji (2013), The Archaeology of Japan: From the Earliest Rice Farming Villages to the Rise of the State, Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-88490-7. 
• Pellard, Thomas (2005), "Koguryo, the Language of Japan's Continental Relatives: An Introduction to the Historical-Comparative Study of the Japanese-Koguryoic Languages with a Preliminary Description of Archaic Northeastern Middle Chinese By Christopher I. Beckwith", Korean Studies, 29: 167–170, doi:10.1353/ks.2006.0008 . 
• Serafim, Leon A. (2008), "The uses of Ryukyuan in understanding Japanese language history", in Frellesvig, Bjarke; Whitman, John, Proto-Japanese: Issues and Prospects, John Benjamins, pp. 79–99, ISBN 978-90-272-4809-1. 
• Toh, Soo Hee (2005), "About Early Paekche language mistaken as being Koguryŏ language", Journal of Inner and East Asian Studies, 2 (2): 13–31. 
• Unger, J. Marshall (2009), The role of contact in the origins of the Japanese and Korean languages, Honolulu: University of Hawaii Press, ISBN 978-0-8248-3279-7. 
• Vovin, Alexander (2010), Korea-Japonica: A Re-evaluation of a Common Genetic Origin, University of Hawaii Press, ISBN 978-0-8248-3278-0, JSTOR j.ctt6wqz03. 
• ——— (2013), "From Koguryo to Tamna: Slowly riding to the South with speakers of Proto-Korean", Korean Linguistics, 15 (2): 222–240, doi:10.1075/kl.15.2.03vov. 
• ——— (2017), "Origins of the Japanese Language", Oxford Research Encyclopedia of Linguistics, Oxford University Press, doi:10.1093/acrefore/9780199384655.013.277 , ISBN 978-0-19-938465-5. 
• Whitman, John (2011), "Northeast Asian Linguistic Ecology and the Advent of Rice Agriculture in Korea and Japan", Rice, 4 (3–4): 149–158, Bibcode:2011Rice....4..149W, doi:10.1007/s12284-011-9080-0 . 
• ——— (2012), "The relationship between Japanese and Korean" (PDF), in Tranter, Nicolas, The Languages of Japan and Korea, Routledge, pp. 24–38, ISBN 978-0-415-46287-7. 
• ——— (2013), "A History of the Korean Language, by Ki-Moon Lee and Robert Ramsey", Korean Linguistics, 15 (2): 246–260, doi:10.1075/kl.15.2.05whi. 

Mga panluwas na takod

• Review of Beckwith (2007), by Picus Ding