Jump to content

Savitribai Phule

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
Savitribai Phule
alt=statue of Savitribai Phule. The bust is in black. The pedestal it is on is made out of wood. The name plate on pedestal says "Kranjyoti Savitribai Phule" which roughly means "Revolutionary light Savitribai Phule" in Hindi. She is depicted to be wearing a saree.
Bust of Savitribai Phule.
Born 3 January 1831
Died 10 March 1897 (aged 66)
Poona, Bombay Presidency, British India
Alma mater
  • Normal School, Poona[1]
  • Teachers Training Program, Ahmednagar
Occupation(s) Teacher, activist, social reformer
Era 1831- 1897[2]
Organization Satya Shodhak Samaj[3]
Known for Girl's education,[4] Women's emancipation[4]
Notable work • Bavankashi Subhodh Ratnakar [5]
Spouse Jyotirao Phule

Si Savitribai Phule ( pronunciation ⓘ ; 3 Enero 1831 – 10 Marso 1897) sarong Indian na paratukdo, repormador sosyal, asin pararawitdawit na iyo an pinakaenot na babaeng paratukdo sa India . [6] Kaiba an saiyang agom, si Jyotiba Phule, sa Maharashtra, nagkaigwa siya nin mahalagang papel sa pagpapauswag kan mga deretso kan mga kababaihan sa India. Siya pigkokonsiderar na pioneer kan hiro-hirong peministang India. Naghingoa siyang haleon an diskriminasyon asin bakong makatanosan na pagtratar sa mga tawo base sa kasta asin kasarian. Siya asin an saiyang agom iyo an mga pioneer kan edukasyon kan mga babae sa India. [7] Nagpoon sinda kan saindang enot na eskwelahan para sa mga daragita kan 1848 sa Pune sa istaran ni Tatyasaheb Bhide o Bhidewada. [8]

Amay na buhay

[baguhon | baguhon an source]

Si Savitribai Phule namundag kan ika - 3 nin Enero 1831, sa baryo nin Naigaon sa Distrito nin Satara, Maharashtra . An saiyang namundagan mga 15 km (9.3 mi) gikan sa Shirval, asin 50 km (31 mi) gikan sa Pune . Siya an pinakanguhod na aking babae sa apat na aki na namundag ki Laxshmi asin Patil, na parehong kabali sa Komunidad nin Mali . [9] [10] Si Savitribai naagom an saiyang agom, si Jyotirao Phule, sa edad na 9 o 10, mantang siya 13 anyos. [11] [12] [13]

Si Savitribai dai tataong magbasa asin magsurat kan panahon kan saiyang kasal. An saiyang agom nag-adal saiya, siring man sa saiyang pinsan na tugang na babae, si Sagunabai Shirsagar, sa saindang harong mantang nagtatrabaho sa saindang oma. [14] [15] Kan matapos niya an saiyang primaryang edukasyon ki Jyothi rao, ipinadagos niya an saiyang pag-adal sa irarom kan paggiya kan saiyang mga amigo, si Sakharam Yeshwant Paranjpe asin Keshav Shivram Bhavalkar. [16] [17] Nagpalista siya sa duwang programa sa pagsasanay nin mga paratukdo; an enot yaon sa sarong institusyon na pinapadalagan nin sarong Amerikanong misyonera, si Cynthia Farrar, sa Ahmednagar, asin an ikaduwang kurso yaon sa sarong Normal na Eskwelahan sa Pune. [18] Huli sa saiyang pagsasanay, si Savitribai pwedeng iyo an pinakaenot na babaeng Indian na paratukdo asin headmistress.

Pagkatapos kan saiyang edukasyon bilang paratukdo, si Savitribai Phule nagpoon na magtukdo sa mga daragita sa Pune. Ginibo niya ini kaiba si Sagunabai Kshirsagar, tugang na babae ni Jyotiba Phule na sarong rebolusyonaryong peminista asin sarong mentor ki Jyotirao. [19] Dai nahaloy pagkatapos na magpoon na magtukdo kaiba si Sagunabai, si Savitribai asin Jyotirao Phule, kaiba si Sagunabai, nagpoon kan saindang sadiring eskwelahan sa Bhidewada . An Bhidewada iyo an harong ni Tatya Saheb Bhide, na na-inspirar kan trabaho na ginigibo kan trio. An kurikulum sa Bhidewada kabali an tradisyonal na kurikulum kan Solnopan na matematika, siyensya, asin pag-aadal sosyal.

Personal na buhay

[baguhon | baguhon an source]

Si Savitribai asin Jyotirao mayo nin sadiring mga aki. [20] Sinasabi na inampon ninda si Yashawantrao, na aki nin sarong balo na Brahmin. Alagad, mayo pang orihinal na ebidensya na makukua tanganing suportaran ini. Sinasabi na kan si Yashwant andam nang mag-agom, dipisil na makahanap nin angay na kapadis huli ta siya namundag sa sarong balo. Kaya, posibleng inareglar ni Savitribai an saiyang kasal sa aking babae kan trabahador kan saiyang organisasyon na si Dynoba Sasane kan Pebrero 1889. [21]

Si Savitribai asin an saiyang inampon na aking si Yashwant, nagbukas nin sarong klinika tanganing bolongon an mga apektado kan pankinaban na Ikatolong Pandemya kan bubonic plague kan ini maglataw sa lugar sa palibot kan Nalasopara kan 1897. [22] An klinika pigmukna sa luwas kan Pune, sa sarong lugar na mayong impeksyon. Si Savitribai nagadan nin sarong bayanihan na kagadanan sa pagprobar na iligtas an aking lalaki ni Pandurang Babaji Gaekwad. Kan maaraman na an aking lalaki ni Babaji Gaekwad nagkaigwa kan peste sa Mahar settlement sa luwas kan Mundhwa, si Savitribai Phule nagdalagan pasiring sa saiyang gilid asin dinara siya sa saiyang likod pasiring sa ospital. Sa proseso, si Savitribai Phule nagkaigwa kan peste asin nagadan kan alas 9:00 nin banggi kan ika-10 nin Marso 1897.

Rawitdawit asin iba pang obra

[baguhon | baguhon an source]

Si Savitribai Phule saro man na parasurat asin pararawitdawit. Ipinublikar niya an Kavya Phule kan 1854 asin Bavan Kashi Subodh Ratnakar kan 1892, asin man sarong rawitdawit na may titulong "Go, Get Education" kun saen pig-enkaminar niya an mga inaapi na magpatalingkas sa paagi nin pagkua nin edukasyon. [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2022)">citation needed</span> ] Bilang resulta kan saiyang eksperyensya asin trabaho, siya nagin sarong maigot na peminista. Siya nagmukna kan Mahila Seva Mandal tanganing mapalangkaw an kaaraman para sa mga isyung may kinaaraman sa mga deretso kan mga kababaihan. Si Savitribai nag-apod man para sa sarong lugar nin pagtiripon para sa mga kababaihan na mayo nin diskriminasyon sa kasta o ano man na klase nin pagkakaiba. [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2022)">citation needed</span> ] An simbolo kaini iyo na an gabos na babae na nag-atendir dapat na magtukaw sa parehong banig. Siya man sarong aktibista kontra sa paggadan nin omboy. Nagbukas siya nin sarong istaran nin mga babae na inaapod na Home for the Prevention of Infanticide, kun saen an mga balo na Brahmin ligtas na mangaki kan saindang mga aki asin bayaan sinda duman tanganing amponon kun gusto ninda. Nagkampanya man siya laban sa pag-agom nin aki asin sarong parasurog kan pag-agom giraray kan mga balo. [23] [24]

Sa sarong surat sa saiyang agom na si Jyotirao, isinaysay ni Savitribai an istorya manungod sa sarong aking lalaki na madali nang gadanon kan saiyang mga kabaryo huli sa pakikipagrelasyon sa sarong babae na mas hababa an kasta kan mag-interbenir si Savitribai. Nagsurat siya, "Naaraman ko an manungod sa saindang planong paggadan. Nagdalagan ako pasiring sa lugar asin tinakot sinda, na pigtutukdo an grabeng mga resulta kan paggadan sa mga magkaminuruutan sa irarom kan ley kan Britanya. Nagbago an saindang isip pagkatapos na magdangog sako".

Mga estatuwa ni Jyotirao Phule asin Savitribai Phule, sa Aurangabad sa Maharashtra
Bust ni Savitribai Phule sa Pune

An legasiya ni Savitribai Phule nabubuhay sagkod ngonyan; an saiyang trabaho para sa edukasyon kan mga daragita asin mga babae iginagalang na gayo. [25]

  1. ↑ "Women's Day | सावित्रीबाईंच्याही आधी एका अमेरिकी महिलेने सुरू केली होती मुलींची शाळा american marathi mission misses Cynthia Farrar Girl's education at early age". eSakal - Marathi Newspaper. Archived from the original on 10 March 2023. Retrieved 10 March 2023.
  2. ↑ Error sa pag-cite: Imbalido an <ref> tatak; an mga toltolan na mayong kalamnan dapat magkaigwa nin pangaran
  3. ↑ Error sa pag-cite: Imbalido an <ref> tatak; an mga toltolan na mayong kalamnan dapat magkaigwa nin pangaran
  4. 1 2 Error sa pag-cite: Imbalidong <ref> tatak; mayong teksto na ipinagtao para sa reperensiya na pinagngaranan na IndiaToday
  5. ↑ Error sa pag-cite: Imbalido an <ref> tatak; an mga toltolan na mayong kalamnan dapat magkaigwa nin pangaran
  6. ↑ Sundararaman, T. (2009). Savitribai Phule first memorial lecture, [2008]. National Council of Educational Research and Training.
  7. ↑ O'Hanlon, Rosalind (2002). Caste, Conflict and Ideology: Mahatma Jyotirao Phule and Low Caste Protest in Nineteenth-Century Western IndiaFree access subject to limited trial, subscription normally required (Revised ed.). Cambridge University Press. p. 135.
  8. ↑ Jill Sperandio (11 December 2018). Pioneering Education for Girls across the Globe: Advocates and Entrepreneurs, 1742-1910. Rowman & Littlefield. p. 35.
  9. ↑ "सावित्रीबाई फुले : भारतीय पुरुष मुक्तीच्या जनक | Savitribai Phule-Pioneer of Women's Education and Liberation | Sakal". www.esakal.com. 3 January 2022. Archived from the original on 3 January 2022. Retrieved 3 January 2022.
  10. ↑ "सावित्रीबाई फुले : भारतीय पुरुष मुक्तीच्या जनक | Savitribai Phule-Pioneer of Women's Education and Liberation | Sakal". www.esakal.com. 3 January 2022. Archived from the original on 3 January 2022. Retrieved 3 January 2022.
  11. ↑ Rege, Sharmila (2009). Savitribai Phule Second Memorial Lecture, [2009]. National Council of Educational Research and Training.
  12. ↑ "Life Sketch of Savitribai Phule – Timeline". Velivada (in English). 9 November 2017. Archived from the original on 12 May 2020. Retrieved 16 June 2020.
  13. ↑ "स्त्री शिक्षणाच्या अग्रदूत: सावित्रीबाई फुले". Maharashtra Times (in Marathi). Archived from the original on 3 January 2022. Retrieved 3 January 2022.
  14. ↑ Kandukuri, Divya (11 January 2019). "The life and times of Savitribai Phule". Mint (in English). Archived from the original on 19 April 2019. Retrieved 19 April 2019.
  15. ↑ O'Hanlon, Rosalind (2002). Caste, Conflict and Ideology: Mahatma Jotirao Phule and Low Caste Protest in Nineteenth-Century Western IndiaFree access subject to limited trial, subscription normally required (Revised ed.). Cambridge University Press. p. 118.
  16. ↑ "Teachers' Day Special: The life of Savitribai Phule, India's first female educator". HinduTimes (in English). 5 September 2019. Archived from the original on 16 June 2020. Retrieved 16 June 2020.
  17. ↑ "Savitribai Phule – India's First Female Teacher – Itihaas to History". 18 January 2021. Retrieved 19 April 2024.
  18. ↑ O'Hanlon, Rosalind (2002). Caste, Conflict and Ideology: Mahatma Jotirao Phule and Low Caste Protest in Nineteenth-Century Western IndiaFree access subject to limited trial, subscription normally required (Revised ed.). Cambridge University Press. p. 118.
  19. ↑ "Savitribai Phule: India's first female teacher". Hindustan Times (in English). 8 November 2019. Retrieved 19 April 2024.
  20. ↑ "Life Sketch of Savitribai Phule – Timeline". Velivada (in English). 9 November 2017. Archived from the original on 12 May 2020. Retrieved 16 June 2020.
  21. ↑ "स्त्री शिक्षणाच्या अग्रदूत: सावित्रीबाई फुले". Maharashtra Times (in Marathi). Archived from the original on 3 January 2022. Retrieved 3 January 2022.
  22. ↑ "Savitribai Phule – Google Arts & Culture". Google Cultural Institute. https://artsandculture.google.com/story/mAWBW6eHcTWSLg.
  23. ↑ Kandukuri, Divya (11 January 2019). "The life and times of Savitribai Phule". Mint (in English). Archived from the original on 19 April 2019. Retrieved 19 April 2019.
  24. ↑ "Work Done By Savitribai Phule, The First Indian Woman Teacher". Indore, [M.P.] India. 22 January 2020. Archived from the original on 25 February 2021. Retrieved 6 February 2020.
  25. ↑ "Savitribai Phule 189th Birth Anniversary: Know About The 19th Century Social Reformer". NDTV.com. Archived from the original on 3 January 2022. Retrieved 3 January 2022.
Kinua sa "https://bcl.wikipedia.org/w/index.php?title=Savitribai_Phule&oldid=282597"