Jump to content

Sementeryo nin mga imperyo

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
An Mga Natatada nin sarong Hokbo, na naglaladawan kan Pag-atras kan mga Briton gikan sa Kabul, nagpepresentar nin mga imahe na komun na konektado sa sobriquet.[1]

An sementeryo nin mga imperyo sarong sobringaran na parating inaasosyar sa Apganistan. Ini nagpoon sa nagkapirang makasaysayan na halimbawa nin mga dayuhan na kapangyarihan na dai nakamit an kapangganahan militar sa Afghanistan sa modernong panahon, kabali an Imperyo nin Briton, an Unyon Sobyet asin, pinakahuring, an Estados Unidos.[2][3]

Kasaysayan na pinaghalian

[baguhon | baguhon an source]

Sa kasaysayan, an mga darakulang kapangyarihan]] nagsalakay sa Apganistan na dai nakapagmantenir nin marigon na halawig na pamamayo. An mga modernong halimbawa kabali an Imperyo nin Briton durante kan Inot, Ikaduwa, asin Ikatolong Gerang Anglo-Apgan (1839–1842, 1878–1880, 1919); an Unyon Sobyet sa Gera Sobyet-Apgan (1979–1989); asin an Estados Unidos sa Gera sa Apganistan (2001–2021).[2][3][4] An kadepisilan sa pagsakop sa Apganistan pig-aatribwir sa mga problema na inaatubang kan mga parasalakat kun napapaatubang sa peligrosong mabukid na daga, mga kamugtakan sa disyerto, grabeng tiglipot, pakikilaban sa gerilya, mga qalat (mga kuta),[5] nagdadanay na mga kaimbodan sa angkan,[6] an mga imperyo parateng nakikipaglaban sa lambang saro mantang kasabay na naghihingoang sakopon an Apganistan, asin mga komplikasyon na dara kan mga pakikipag-ulay sa mga kataraid na nasyon kan Apganistan—arog kan pagkoordinar kan relasyon sa Pakistan, kun saen an mga parapakilaban sa Apganistan minsan nagbubugtak kan saindang mga santuaryo.[7]

An frase, sa pagsambit sa Apganistan, garo dai nainot sa sarong artikulo kan 2001 ni Milton Bearden sa magasin na Foreign Affairs.[8][9] Sa ibong na lado, an termino ginamit sa Mesopotamya.[10] Sa ibang lugar, an kaparehong marhay na frase, "an sementeryo nin mga nasyon asin imperyo", ginamit sa piguratibong sentido tanganing iladawan an Libro ni Isaias kan Daan na Tipan.[11]

An antropologong si Thomas Barfield nagsabi na an naratibo kan Apganistan bilang sarong dai madadaog na nasyon ginamit kan Apganistan mismo tanganing pugulan an mga parasalakat.[12] Kan Oktubre 2001, durante kan pagsakyada kan Estados Unidos sa Apganistan, an Taliban na kagmukna asin lider na si Mohammed Omar Mujahid naghuma sa Estados Unidos nin kaparehong kapaladan kan Imperyo nin Briton asin kan Unyon Sobyet.[13]

An Presidente kan Estados Unidos na si Joe Biden nagsambit kan sobringaran mantang siya nagtao nin sarong pampublikong pahayag pagkatapos kan pagkabagsak kan Kabul kan 2001 bilang ebidensya na mayo nang dugang pang pagkomiter kan presensya militar kan Amerika na makakapakusog kan Republika Islamika kan Apganistan laban sa Taliban.[14]

An The New York Times an dayuhan na koresponsal na si Rod Nordland nagsabi na "sa katotoohan, mayo nin darakulang imperyo na nawara huli sana sa Apganistan."[15] An lektor kan Joint Services Command and Staff College na si Patrick Porter inapod an attribution na "sarong salang ekstrapolasyon gikan sa sarong bagay na totoo  na igwa nin taktikal asin estratehikong kadepisilan.""[6]

An Imperyo nin Britanya dai nadestroso pakatapos kan Ikatolong Gerang Anglo-Apgan,[16] asin an pagbagsak kan Imperyo nin Britanya mas komun na inaatribwir sa Ikaduwang Gerang Pankinaban.[6]

Mantang an Gera Sobyet-Apgan sarong mayor na bagay sa pagtunaw kan Unyon Sobyet, an oposisyon sa Apganistan tinabangan nin tabang hale sa ibang nasyon, orog na hale sa Estados Unidos.[17][7] Dugang pa, igwa nin dahelan na maniwala na an Unyon Sobyet buminagsak kutana ano man an kampanya.[16] Dawa siring, an naratibo nagtugot para sa argumento gikan sa analohiya asin an tesis kan "an kasaysayan na nag-uutro", na napatunayan na inaako kan mga historyador, mga awtor asin mga eksperto sa politika.[16][17]

Hilingon man

[baguhon | baguhon an source]

Mga Reperensya

[baguhon | baguhon an source]
  1. Dawson, Tyler (2021-08-19). "Is Afghanistan really a 'graveyard of empires'?". https://nationalpost.com/news/is-afghanistan-really-a-graveyard-of-empires.
  2. 1 2 McCarthy, Niall (2021-07-26). "Infographic: Afghanistan: The Graveyard Of Empires". Statista Infographics. Archived from the original on 2021-07-28. Retrieved 2021-08-12.
  3. 1 2 Bearden, Milton (2001). "Afghanistan, Graveyard of Empires". Foreign Affairs. Archived from the original on 2015-07-15. Retrieved 2021-08-12.
  4. Innocent, Malou; Carpenter, Ted Galen (2009-09-14). "Escaping the "Graveyard of Empires": A Strategy to Exit Afghanistan". Cato Institute. Archived from the original on 2021-02-25. Retrieved 2021-08-12.
  5. Pillalamarri, Akhilesh (2017-06-30). "Why Is Afghanistan the 'Graveyard of Empires'?". The Diplomat. Archived from the original on 2021-08-11. Retrieved 2021-08-12.
  6. 1 2 3 Neild, Barry (2011-07-05). "Is Afghanistan really a 'graveyard of empires?'". CNN.com. Archived from the original on 2021-03-23. Retrieved 2021-08-12.
  7. 1 2 Coll, Steve (February 4, 2004). Ghost Wars: The Secret History of the CIA, Afghanistan and Bin Laden. Penguin Press HC. ISBN 1-5942-0007-6.
  8. Hainy-Khaleeli, Alexander (24 August 2021). "Why we need to stop calling Afghanistan "The Graveyard of Empires"". Ajam Media Collective.
  9. Bearden, Milton.. "Afghanistan, Graveyard of Empires". Foreign Affairs (November/December 2001). https://www.foreignaffairs.com/articles/afghanistan/2001-11-01/afghanistan-graveyard-empires.
  10. Burnham, Sarah Maria (1891). Struggles of the Nations; Or, The Principal Wars, Battles, Sieges, and Treaties of the World, Vol. 1. Lea and Shepard. p. 31. Retrieved 31 January 2022.
  11. Gillett, Ezra Hall (1867). Ancient Cities and Empires: Their Prophetic Doom, Read in the Light of History and Modern Research. Presbyterian Publication Committee. p. 301. Retrieved 31 January 2022.
  12. Barfield 2012, p. 347.
  13. Barfield 2012, p. 269.
  14. "Read the full transcript of President Biden's remarks on Afghanistan.". The New York Times. 16 August 2021. https://www.nytimes.com/2021/08/16/us/politics/biden-taliban-afghanistan-speech.html.
  15. Nordland, Rod (2017-08-29). "The Empire Stopper". The New York Times. Archived from the original on 2017-08-29. Retrieved 2021-08-12.
  16. 1 2 3 Kühn 2016, p. 155.
  17. 1 2 Caryl, Christian (2010-07-26). "Bury the Graveyard". Foreign Policy. Archived from the original on 2021-05-04. Retrieved 2021-08-12.

Bibliograpiya

[baguhon | baguhon an source]

Plantilya:Afghanistan topics