Sofia de Veyra

Si Sofia Tiaozon Reyes de Veyra (30 Septiembre 1876 – 1 Enero 1953) iyo an nag-organisar kan enot na eskwelahan para sa mga parananabay sa Filipinas asin nagin Presidente kan National Federation of Women's Clubs na namundag sa laban para sa karapatan magboto kan mga babae sa Filipinas. Siya sarong Filipina suffragette, social welfare worker, pribadong sekretarya sa opisina kan Presidente kan Filipinas, maestra, nagtukod nin eskwelahan, asin miyembro nin pira-pirang lupon sa gobyerno.

Amay na buhay

Si Sofia Tiaozon Reyes namundag sa Arévalo, Iloilo (ngonyan saro ng distrito kan Syudad nin Iloilo ), siya aki ni Santiago Reyes asin ni Eulalia Tiaozon.

Edukasyon

Kan dekada 1890, nag-adal siya sa sarong pribadong eskwelahan sa Iloilo na pinapadalagan kan pamilya ni Chief Justice Ramón Avanceña. Nagtrabaho siya bilang asistente sa eskwelahan tanganing makabayad sa tuisyon, pagkaon, asin urulogan. Nag-adal siya sa huring dekada kan pagharong kan mga Kastila sa Filipinas, dahilan ta an saiyang pag-adal iyo sa Castila, kun saen siya talaga naging matibay. Pagkatapos kan Girra Pilipino-Amerikano, nagkaigwa siya nin Amerikano na maestro na nagtukdo saiya nin gramatika asin aritmetika, pati iba pang mga leksyon.

Pagkatapos na maging Assistant Dean of Women sa Philippine Normal University, si de Veyra nagpadagos kan saiyang pag klase sa Manila.

Amay na karera

An pag-adal ni De Veyra nagresulta para siya maging sarong sa enot na mga paramaestra na Filipino sa Saravia (ngonian Enrique B. Magalona), sa probinsya kan Negros Occidental. Duman siya nagtukdo nin Ingles. Kaipuhan, kasabay kan pagkakatukod kan enot na Dormitoryo para sa mga babae sa Bacolod, Negros Occidental, ginibo siyang Matron.

Kan 1906, si De Veyra naging Assistant Dean of Women sa Philippine Normal University asin nagbalyo siya sa Manila. Kan taon na ito, tinabangan niya an pag-organisar kan Normal Hall Dormitory kan Universidad, na nagtukdo sa mga enot na estudyante na parananabay asin nag-rekrut nin mga Filipina hale sa iba-ibang parte kan nasyon. Kan 1907, nagtukod man siya nin eskwelahan para sa pagsanay nin mga parananabay sa Iloilo City, kasabay nin Amerikana na si Mary E. Coleman.

Nagsurat man siya kasabay nin iba nin sarong libro nin lutuan na pinublikar sa Ingles asin Castila, an Everyday Cookery for the Home (1930, 1934).

Aktibismo sa deretso sa pagboto

de Veyra asin mga agom kan Ikaduwang Misyon Parliamentaryo kan Pilipinas na inako sa White House ni First Lady Florence Harding

Kan 1917, nagbalyo si De Veyra sa Washington, D.C. bilang agom nin diplomat, asin habang daa siya, nagtao siya nin mga lektyur asin aktibo sa mga women's club. Nagsurat man siya nin mga ensayo na pinublikar sa mga peryodiko sa iba-ibang parte kan Estados Unidos. Bistado man si Sofia de Veyra sa pagsusulot nin terno, an tradisyonal na pormal na bado kan Filipino, sa mga okasyon asin habang nagtatao nin mga tataramon publiko sa Estados Unidos.

Si De Veyra saro sa mga nag-organisar kan enot na Woman's Club sa Filipinas. An club nakabase sa Manila. Pagsabat kan 1920, an Woman's Club ni De Veyra nagpadalagan nin Day Nursery asin Flower Market. Sinusuportaran man ninda an tulo na babaeng police matrons na nag-aalaga sa mga babaying nag-aatender nin kaso. An club nagdalagan man nin Woman's Free Employment Agency na nagtatao nin tabang sa mga babaeng nangangaipo. Nagtukod man an club nin Little Mother's League, Civic Committee, asin nagtao nin libreng legal na serbisyo para sa mga babaying salat, sa paagi nin mga Filipina na abogado.

Tinabangan ni De Veyra an pag-iriba kan gabos na mga women's club asin asosasyon sa Filipinas. Kan Pebrero 5, 1921, tulong gatos (300) na asosasyon nin kababaihan an nagtukod kan National Federation of Women's Clubs of the Philippines.

Kan 1922, nag-atendir siya sa Pan-American Conference of Women na ginibo sa Baltimore asin nagsalita parte sa Filipinas. Nakipag-iriba siya ki First Lady Florence Harding, asin naresibi nin sertipiko nin pagpasalamat hale sa American Red Cross para sa saiyang mga kontribusyon sa panahon kan World War I. Kan parehas na taon, si De Veyra naging lider kan delegasyon nin mga Filipina suffragette na nakipagmiting ki First Lady Harding.

Pagbalik niya sa Filipinas kan 1925, nagtukod siya kan Manila Women’s Club. Kaipuhan, nagin presidente siya kan National Federation of Women’s Clubs asin ginamit an posisyon na ini tanganing ipaglaban an karapatan magboto kan mga kababaihan sa Filipinas. Ginibo man siyang hepe kan departamento nin domestic science sa Centro Escolar de Señoritas, sarong eskwelahan para sa mga babae.

Katalingkasan kan Pilipinas

Kan Enero 22, 1930, isinali an pangaran ni De Veyra sa The Independence Congress Manifesto bilang opisyal na kinatawan kan mga Filipino. Si De Veyra nagkaigwa nin opisyal na papel sa Independence Congress bilang opisyal asin Chairman kan Women’s Section.

Alas nuebe emedya nin aga, Pebrero 26, 1930, nagtao si De Veyra kan saiyang pambungad na tataramon sa Independence Congress asin pakatapos nag tao man nin pormal na tataramon.

Personal na buhay

National Federation of Women's Clubs of the Philippines historical marker

Kan 1907, kinasal si De Veyra ki Jaime C. de Veyra. May apat sindang aki. An saindang aki na si Manuel E. de Veyra naging doktor sa panahon kan World War II asin nagsirbi sa Bataan. An saindang aki man na si Jesus de Veyra naging judge asin nagin dean kan Ateneo Law School hale 1976 hasta 1981.

Si De Veyra nagadan kan 1953 sa edad na 77. An saiyang manugang nagsurat nin biyograpiya na pinamagatang Faith, Work, Success: An Appraisal of the Life and Work of Sofia Reyes de Veyra kan 1959. May historical marker na itinao bilang pagpasalamat asin pagkilala sa mga ginibo ni De Veyra sa saindang banwaan sa rehiyon nin Western Visayas.

Si De Veyra sarong transnational Asian/American na aktibista na naglaban para sa karapatang pantawo sa Filipinas asin Estados Unidos. Ta an Filipinas yaon sa irarom kan kolonyal na kontrol sa mga enot na taon kan ika-20 siglo, inugol niya an saiyang buhay sa paglaom na maipahiling an mga kakulangan kan kolonyalismo asin an pangangaipo para sa parehas na karapatan kan mga babae asin lalaki.

• 
  De Veyra sa sarong publikasyon kan 1919
• 
  Biograpikong makasaysayan na marka na nakua sa laog kan Centro Escolar University

Mga panluwas na sumpay

• Madame JC De Veyra US Library of Congress