Tataramon na Kashmirnon

Kashmiri
Kashmiri
کٲشُر; कॉशुर; 𑆑𑆳𑆯𑆶𑆫𑇀;
	An tagang "Koshur" sa surat Perso-Arabiko (kontemporaryo, opisyal na kamugtakan), iskriturang Sharada (suanoy, liturhikal) asin Devanagari
Subo sa	Indya asin Pakistan
Rehiyon	Kashmir (Kababan nin Kashmir asin mga nakapalibot na lugar kan Jammu asin Kashmir, mga parte kan amihanan na Azad Kashmir)
Subo	Mga Kashmirnon
Subo na mga parataram	7.1 milyon (2011)e26
Pamilya nin Tataramon	Indo-Europeo Indo-Iranyo Indo-Aryan Subangan na Dardiko Kashmiri; ; ; ;
Mga diyalekto	Kishtwari; Poguli;
Sistema nin pagsurat	Opisyal: iskriturang Perso-Arabiko (kontemporaryo); Others: Devanagari (impormal na ginagamit kan pirang mga seksyon sa laog kan komunidad nin Kashmiri Pandit pagkatapos kan 1990),; Iskriturang Sharada (suanoy/liturhikal)
Opisyal na kamugtakan
Opisyal na tataramon sa	Indya Jammu asin Kashmir;
Mga kodigo nin tataramon
ISO 639-1	ks
ISO 639-2	kas
ISO 639-3	kas
Glotologo	kash1277
	Tinipo an Kashmiri na Naghihingagdan kan UNESCO
	Pwedeng igwang mga simbolong IPA phonetic sa Unicode sa pahinang ini. Hilingon an IPA chart para sa Ingles para sa lyabeng sa pagtaram basado sa Ingles.

Naglalaog an artikulong ini nin mga pantanging karakter. Ning daing suporta sa pagpapalis, pwede mong mahiling an mga pahapot, karton, o iba pang mga simbolo.

An Kashmiri (English: /kæʃˈmɪəri/ kash-MEER-ee),^[13] midbid man sa saiyang endonimo na Koshur^[14] (Kashmiri: کٲشُر (Perso-Arabic, Opisyal na Iskritura), pigsasayod na [kəːʃur]),^[1] sarong tataramon na Indo-Aryan kan sangang Dardiko na pigtataram kan mga 7 milyon Kashmiri kan rehiyon Kashmir,^[15] panginot sa Kababan nin Kashmir asin nakapalibot na mga bulod kan unyon na teritoryo na pinamamayuhan kan Indya na Jammu asin Kashmir, sobra sa kabanga kan populasyon kan teritoryong iyan.^[16] An Kashmiri igwa nin banga na ergatibidad asin an pambihirang pagkakasunud-sunod na taga nin panhiro-ikaduwa.

Poon kan 2020, ginibo ining opisyal na tataramon kan Jammu asin Kashmir kaiba an Dogri, Hindi, Urdu asin Ingles.^[17] An Kashmiri saro man sa 22 na mga nakaiskedyul na tataramon kan Indya.

An Kashmiri pigtataram kan mga limang porsyento kan populasyon kan Azad Kashmir na pinamamayuhan kan Pakistan.^[18]

Heograpikong pagkakaheras asin kamugtakan

Igwa nin mga 6.8 milyones na parataram nin Kashmiri asin mga katakod na diyalekto sa Jammu asin Kashmir asin sa tahaw kan Kashmiri diaspora sa ibang estado kan Indya.^[19] Kadaklan sa mga parataram nin Kashmiri yaon sa Kababan nin Kasmir asin iba pang mga nakapalibot na lugar kan Jammu asin Kashmir.^[20] Sa Kababan nin Kashmir, an mga parataram nin Kashmiri iyo an mayoriya.

An tataramon na Kashmiri saro sa mga 22 nakaiskedyul na mga tataramon kan Indya.^[21] Ini parte kan Ikawalong Iskedyul sa dating konstitusyon kan Jammu asin Kashmir. Kaiba an ibang mga rehiyonal na tataramon na nasambit sa Ikaanom na Iskedyul, siring man an Hindi asin Urdu, an tataramon na Kashmiri dapat na pauswagon sa estado.^[22] Pagkatapos kan Hindi, an Kashmiri iyo an ikaduwang pinakamarikas na nagtatalubo na tataramon kan Indya, na sinusundan kan Meitei (Manipuri) siring man an Gujarati sa ikatolong pwesto, asin Bengali sa ikaapat na pwesto, susog sa 2011 sensus kan Indya.^[23]

An Persyano nagpoon na gamiton bilang tataramon sa palasyo sa Kashmir durante kan ika-14 siglo, sa irarom kan impluwensya kan Islam. Ini sinalidahan nin Urdu kan 1889 durante kan pamamayo kan Dogra.^[24]^[25] Kan 2020, nagin sarong opisyal na tataramon an Kashmir sa Teritoryo nin Unyon kan Jammu asin Kashmir sa kainot-inoti.^[26]^[27]^[28] An Poguli asin Kishtwari harani sa Kashmiri, na pigtataram sa mga kabukidan sa habagatan kan Kababan nin Kashmir asin kun minsan pigbibilang na mga diyalekto kan Kashmiri.

An Kashmiri pigtataram kan mga limang porsyento kan populasyon kan Azad Kashmir.^[18] Susog sa Sensus sa Pakistan kan 1998, igwa nin 132,450 na parataram nin Kashmiri sa Azad Kashmir.^[29] An mga subong parataram kan tataramon nagkawararak sa "mga bulsa" sa bilog na Azad Kashmir,^[30]^[31] partikularmente sa mga distrito kan Muzaffarabad (15%), Neelam (20%) asin Hattian (15%), na may saradit na minorya sa Haveli (5%) asin Bagh (2%).^[29] An Kashmiri na pigtataram sa Muzaffarabad laen sa, dawa ngani masabotan sa, Kashmiri kan Kababan nin Neelam sa amihanan.^[31] Sa Kababan nin Neelum, an Kashmir iyo an ikaduwang pinakalakop na tataramon asin mayoriyang tataramon sa dai mababa sa sarong kagduwahan o labi pang mga baryo o dolohan, kun sain sa mga kabanga kaini, ini an solamenteng inang tataramon.^[31] An diyalektong Kashmiri kan Neelum mas harani sa klase na pigtataram sa amihanan na Kababan nin Kashmir, partikularmente Kupwara.^[31] Sa 2017 Sensus kan Pakistan, abot sa 350,000 katawo an nagdeklara kan saindang enot na tataramon na Kashmiri.^[32]^[33]

An proseso nin pagbalyo nin tataramon nahihiling sa mga parataram nin Kashmiri sa Azad Kashmir susog sa linggwistang si Tariq Rahman, mantang sinda luway-luway na nag-aako nin mga lokal na tataramon arog kan Pahari-Pothwari, Hindko o naghihiro pasiring sa daratangan na olay o lingua franca na Urdu.^[34]^[30]^[35]^[31] Nagresulta ini sa mga tataramon na ini na magkaigwa nin lugar sa kapierdihan kan Kashmiri.^[36]^[37] Igwa nin mga pangapudan para sa pagpapauswag kan Kashmiri sa sarong opisyal na lebel; kan 1983, sarong Komite sa Tataramon na Kashmiri an pigmukna kan gobyerno tanganing suportaran an Kashmiri asin itao ini sa edukasyon sa lebel nin eskwelahan. Alagad, an limitadong mga pagprobar na maiintrodusir an tataramon dai nagin mapanggana, asin ini an Urdu, imbes na Kashmiri, na an mga Muslim na Kashmiri kan Azad Kashmir nahihiling bilang saindang simbolo nin pagkakakilanlan.^[38] Sinasabi ni Rahman na an mga paghihingoa na mag-organisar nin sarong hiro nin tataramon na Kashmiri naangat kan nagkawararak na naturalesa kan komunidad na nagtataram nin Kashmiri sa Azad Kashmir.^[38]

Palatanugan

An Kashmiri igwa nin dakulang marhay na imbentaryo nin mga ponema: 32 na bokales asin 62 na konsonante, na nagtatao kan patanog na nasalisasyon asin katanog na palatalisasyon na mga ponemika asin bakong ponetika.^[39] Ini may mga minasunod na ponema.^[40]^[41]

Mga patanog

An mga patanog na pataram iyo an mga minqsunod:

	Front	Central	Back
High	[[\|i]] [[\|iː]]	[[\|ɨ]] [[\|ɨː]]	[[\|u]] [[\|uː]]
Mid	[[\|e]] [[\|eː]]	[[\|ə]] [[\|əː]]	[[\|o]] [[\|oː]]
Low		[[\|a]] [[\|aː]]	[[\|ɔ]] [[\|ɔː]]

An halipot na halangkaw na bokales iyo an near-high, asin an mga hababang vowel apwera sa /aː/ iyo an near-low.

An nasalisasyon sarong ponemiko. An gabos na kag-anom na mga patanog na pataram igwa nin mga nasal na katampad.

Mga katanog

		Bilabial	Dental	Alveolar	Retroflex	Post-alv./ palatal	Velar	Glottal
Nasal		[[\|m]]	[[\|n]]
Stop/ affricate	voiceless	[[\|p]]	[[\|t]]	[[\|t͡s]]	[[\|ʈ]]	[[\|t͡ʃ]]	[[\|k]]
	aspirated	[[\|pʰ]]	[[\|tʰ]]	[[\|t͡sʰ]]	[[\|ʈʰ]]	[[\|t͡ʃʰ]]	[[\|kʰ]]
	voiced	[[\|b]]	[[\|d]]		[[\|ɖ]]	[[\|d͡ʒ]]	[[\|ɡ]]
Fricative	voiceless			[[\|s]]		[[\|ʃ]]		[[\|h]]
Fricative	voiced			[[\|z]]
Approximant		[[\|ʋ]]	[[\|l]]			[[\|j]]
Trill			[[\|r]]

An Palatalisasyon sarong ponemiko. An gabos na katanog apwera sa mga nasa post-alveolar/palatal column igwa nin mga pinalatal na katumbas.

Mga Arkayismo

An Kashmiri, siring man an ibang mga tataramon na Dardiko, nagpapahiling nin importanteng mga pagkakaiba sa panginot na Indo-Aryan. An saro iyo an parsyal na pagmantenir kan tolong sibilant consonants na s ṣ ś kan Daan na Indo-Aryan na panahon. Para sa saro pang halimbawa, an prefixing na porma kan numerong 'duwa', na makukua sa Sanskrit bilang dvi-, nagin ba-/bi- sa kadaklan na ibang mga tataramon na Indo-Aryan, alagad du- sa Kashmiri (na pigpreserbar an orihinal na dental stop na d). An pitumpolo may duwa iyo an dusatath sa Kashmiri, bahattar sa Hindi-Urdu asin Punjabi, asin dvisaptati sa Sanskrito.^[42]

Sistema nin pagsusurat

Igwang tolong ortograpikong sistema na piggagamit sa pagsurat kan tataramon na Kashmiri: an Iskriturang Perso-Arabiko, an Iskriturang Devanagari asin an Iskriturang Sharada. An Iskriturang Romano minsan impormal man na ginagamit sa pagsurat nin Kashmiri, orog na online.^[4]

An tataramon na Kashmiri tradisyonal na isinurat sa iskriturang Sharada poon kan ika-8 Siglo AD padagos.^[43] Sa tanga kan ika-8 asin inot na kwarter kan ika-20 siglo AD, an Sharada iyo an panginot na surat kan produksyon nin inskripsyon asin literatura sa Kashmir para sa Sanskrito asin Kashmiri.^[44] Sa paglangkaw kan paggamit kan iskriptang Persiano sa pagsurat nin Kashmiri kan ika-19 siglo AD, asin an pagtalubo kan ibang mga iskriturang Brahmiko arog kan Devanagari asin Takri, an paggamit kan Sharada nagluya.^[44] An Iskriturang Sharada bakong angay para sa pagsurat kan modernong Kashmiri huli ta kulang ini nin supisyenteng mga senyales tanganing irepresentar an mga patanog kan Kashmiri.^[44] An modernong paggamit kan Sharada limitado sa mga seremonya asin ritwal relihiyoso kan mga panditong Kashmiri, asin para sa pagsurat nin horoscope kan mga ini.^[45]^[44]

Sa ngunyan an Kashmiri panginot na isinurat sa Perso-Arabiko (na may nagkapirang modipikasyon, arog kan mga pagdugang nin mga bagong senyales tanganing irepresentar an mga patanog kan Kashmiri).^[46]^[44] Sa mga tataramon na nakasurat sa iskriturang Perso-Arabo, an Kashmiri saro sa mga iskritura na regular na nagpapahiling kan gabos na tanog na patanog.^[47]

An Iskriturang Perso-Arabiko nin Kashmiri minimidbid bilang opisyal na iskritura kan tataramon na Kashmiri kan gobyerno kan Jammu asin Kashmir asin kan Akademya nin Sining, Kultura, asin mga Tataramon kan Jammu asin Kashmir.^[48]^[49]^[50]^[51] An Iskriturang Perso-Arabiko nin Kashmiri kinua sa alpabetong Persyano. An imbentaryo kan mga katanog asin an saindang mga katumbas na pagsayod kan iskriturang Perso-Arabiko nin Kashmiri dai naiiba sa iskriturang Perso-Arabiko, apwera sa letra ژ, na kun sain pigsasayod ini na /[[|t͡s]]/ imbes na /[[|ʒ]]/. Alagad, an imbentaryo nin patanog kan Kashmiri mas dakula nanggad kisa sa ibang Perso-Arabiko na hale o naimpluwensiyahan na mga iskritura kan Perso-Arabiko sa Habagatan na Asya. Igwa nin 17 patanog sa Kashmiri, na ipinapahiling na may mga diyakritiko, mga letra (alif, waw, ye), o parehas. Sa Kashmiri, an kombensyon iyo na an kadaklan na mga patanog na diyakritikong isinurat sa gabos na panahon.

Sa ibong kan iskriturang Perso-Arabiko nin Kashmiri na nagbabalyo sa mga linderos kan relihiyon asin ginagamit kan mga Hindung Kashmiri asin kan mga Muslim na Kashmiri,^[52] nagkapirang mga pagprobar an ginibo tanganing magtao nin relihiyosong pananaw manungod sa iskritura asin gibohon an iskriturang Perso-Arabiko nin Kashmiri na mai-asosyar sa mga Muslim na Kashmiri, mantang an iskriturang Kashmiri Devanagari mai-asosyar sa nagkapirang seksyon kan mga komunidad na Hindung Kashmiri.^[53]^[54]^[55]

Iskriturang Perso-Arabiko

Mga katanog

Ngaran	Mga porma				IPA	Transliterasyon^[56]	Unikodigo	Halimbawa^[57]
Kashmiri	Nakasuway	Huri	Medyal	Inisyal	IPA	Transliterasyon^[56]	Unikodigo	Tagang Kashmiri	IPA	Boot sabihon
ألِف ạlif	ا	ـا	ـا	ا	/∅/, silent^{[upper-alpha 1]}	–	U+0627	اَفسانہٕ afsānü	/afsaːnɨ/	Halipot na usipon
بے bē	ب	ـب	ـبـ	بـ	/b/	b	U+0628	بِکھٲرؠ bikhạ̄r'	/bikʰəːrʲ/	Pulubi
پے pē	پ	ـپ	ـپـ	پـ	/p/	p	U+067E	پَمپوش pampōsh	/pampoːʃ/	Burak nin lotus
پھَ pha	پھ	ـپھ	ـپھـ	پھـ	/pʰ/	ph	U+067E asin U+06BE	پھَل phal	/pʰal/	Prutas
تے tē	ت	ـت	ـتـ	تـ	/t̪/	t	U+062A	تَجويٖز tajvīz	/t̪ad͡ʒʋiːz/	Panukala/Proposal
تھَ tha	تھ	ـتھ	ـتھـ	تھـ	/t̪ʰ/	th	U+062A asin U+06BE	تھٲلؠ thạ̄l'	/t̪ʰəːlʲ/	Plato
ٹے ṭē	ٹ	ـٹ	ـٹـ	ٹـ	/ʈ/	ṭ	U+0679	ٹوٗپؠ ṭūp'	/ʈuːpʲ/	Kopya
ٹھَ ṭha	ٹھ	ـٹھ	ـٹھـ	ٹھـ	/ʈʰ/	ṭh	U+0679 asin U+06BE	ٹھوٗل ṭhūl	/ʈʰuːl/	Sugok/Bunay
ثے sē	ث	ـث	ـثـ	ثـ	/s/	s	U+062B	ثۆبوٗتھ sobūth	/sobuːt̪ʰ/	Patotoo
جیٖم jīm	ج	ـج	ـجـ	جـ	/d͡ʒ/	j	U+062C	جاے jāy	/d͡ʒaːj/	Lugar
چیٖم chīm	چ	ـچ	ـچـ	چـ	/t͡ʃ/	ch, č	U+0686	چٲنٛدؠ chạ̄n̂d'	/t͡ʃə̃ːd̪ʲ/	Pirak (silver)
چھَ chha	چھ	ـچھ	ـچھـ	چھـ	/t͡ʃʰ/	chh, čh	U+0686 asin U+06BE	چھان chhān	/t͡ʃʰaːn/	Karpintero
حَے hay	ح	ـح	ـحـ	حـ	/h/	h	U+062D	حاجَتھ ḥājath	/haːd͡ʒat̪ʰ/	Kaipuhan
خَے khay	خ	ـخ	ـخـ	خـ	/x/~/kʰ/	kh	U+062E	خَطَرناكھ khatarnākh	/xatarnaːkʰ/	Delikado
دال dāl	د	ـد	ـد	د	/d̪/	d	U+062F	دُكان dukān	/d̪ukaːn/	Tindahan/Bakalan
ڈال ḍāl	ڈ	ـڈ	ـڈ	ڈ	/ɖ/	ḍ	U+0688	ڈۄڈ ḍọḍ	/ɖɔɖ/	Saro may kabanga
ذال zāl	ذ	ـذ	ـذ	ذ	/z/	z	U+0630	ذیٚہَن zehan	/zehan/	Isip
رے rē	ر	ـر	ـر	ر	/r/	r	U+0631	رٕكھ rükh کھرٛۄکھ khrọkh	/rɨkʰ/ /kʰrɔkʰ/	Linya Hokragong
ڑے ṛē	ڑ	ـڑ	ـڑ	ڑ	/ɽ/	ṛ	U+0691	لٔڑکہٕ lạṛkü	/ləɽkɨ/	Lalaki
زے zē	ز	ـز	ـز	ز	/z/	z	U+0632	زامَن zāman	/zaːman/	Hikab
ژے tsē	ژ	ـژ	ـژ	ژ	/t͡s/	ts	U+0698	ژٔر tsạr	/t͡sər/	Rignos (House sparrow)
ژھَ tsha	ژھ	ـژھ	ـژھـ	ژھـ	/t͡sʰ/	tsh	U+0698 asin U+06BE	ژھاے tshāy	/t͡sʰaːj/	Anino
سیٖن sīn	س	ـس	ـسـ	سـ	/s/	s	U+0633	سَنٛگُر sangur	/sãɡur/	Bukid
شـیٖـن shīn	ش	ـش	ـشـ	شـ	/ʃ/	sh, š	U+0634	شۆد shod	/ʃod̪/	Puro, Tunay
صۄاد sọ̄d	ص	ـص	ـصـ	صـ	/s/	s	U+0635	صَدقہٕ sadqü	/sad̪qɨ/	Karidad/Mangabuloy
ضۄاد zọ̄d	ض	ـض	ـضـ	ضـ	/z/	z	U+0636	ضٲمیٖن zạ̄mīn	/zəːmiːn/	Responsable, paragarantiya
طۄے tọy	ط	ـط	ـطـ	طـ	/t̪/	t	U+0637	طوطہٕ tōtü	/t̪oːt̪ɨ/	Kulasisi
ظۄے zọy	ظ	ـظ	ـظـ	ظـ	/z/	z	U+0638	ظٲلِم zạ̄lim	/zəːlim/	Malupit
عٲن ạ̄n	ع	ـع	ـعـ	عـ	/∅/, silent ^{[upper-alpha 2]}	–	U+0639	عَقٕل aqül	/aqɨl/	Kadunungan
غٲن gạ̄n	غ	ـغ	ـغـ	غـ	/ɣ/~/ɡ/	g, ğ	U+063A	غۄصہٕ gọsü	/ɣɔsɨ/	Anggot/Dagit
فے fē	ف	ـف	ـفـ	فـ	/f/~/pʰ/	f	U+0641	فِرِنـؠ firin'	/firinʲ/	Mahamis na puding
قاف qāf	ق	ـق	ـقـ	قـ	/q/~/k/	q	U+0642	قاشوٕ qāshwü	/qaːʃʋɨ/	Kutsara
كیٖف kīf	ک	ـک	ـكـ	كـ	/k/	k	U+0643	کۄکُر kọkur	/kɔkur/	Manok
کھَ kha	کھ	ـکھ	ـکھـ	کھـ	/kʰ/	kh	U+0643 asin U+06BE	کھۄر khọr	/kʰɔr/	Bitis
گاف gāf	گ	ـگ	ـگـ	گـ	/ɡ/	g	U+06AF	گاش gāsh	/ɡaːʃ/	Liwanag
لام lām	ل	ـل	ـلـ	لـ	/l/	l	U+0644	لۄکچار lọkchār	/lɔkt͡ʃaːr/	Pagkaaki
میٖم mim	م	ـم	ـمـ	مـ	/m/	m	U+0645	مَرٕگ marüg	/marɨɡ/	Dootan
نوٗن nūn	ن	ـن	ـنـ	نـ	/n/, /◌̃/	n	U+0646	نَب nab	/nab/	Langitnon
نوٗن غۄنَہ nūn gọna	ں	ـں			/◌̃/	ñ	U+06BA	داں زٔمیٖن dāñ zạmīn	/d̪ãː zəmiːn/	Paruyan
واو wāw	و	ـو	ـو	و	/ʋ/ ^{[upper-alpha 3]}	v, w	U+0648	وَن van	/ʋan/	Kadlagan
ہے hē	ہ	ـہ	ـہـ	ہـ	/h/ ^{[upper-alpha 4]}^{[upper-alpha 5]}	h	U+06C1	ہۄپہٕ họpü ؤہمہٕ wạhmü پَگاہ pagāh	/hɔpɨ/ /ʋəhmɨ/ /paɡaːh/	Mataba Takot, pagkabalisa Sa aga
یے yē	ی	-	ـیـ	یـ	/j/ ^{[upper-alpha 6]}	y	U+06CC	یال yāl پیٛالہٕ pyālü	/jaːl/ /pʲaːlɨ/	Buhok kan kabayo Tasa
لۄکُٹ یے Lọkuṭ yē	ی	-	ـیـ	یـ	/j/ ^{[upper-alpha 6]}	y	U+06CC	یال yāl پیٛالہٕ pyālü	/jaːl/ /pʲaːlɨ/	Buhok kan kabayo Tasa
بۆڈ یے boḍ yē	ے	ـے	-	-	/j/ ^{[upper-alpha 7]}	y	U+06D2	ڈاے ḍāy	/ɖaːj/	Duwang may kabanga
تالٕرؠ tālür'	ؠ	ـؠ	ـؠ	-	/◌ʲ/	', ⁱ	U+0620	سٟتؠ sǖt'	/sɨːt̪ʲ/	Kaiba

Mga patanog

Ngaran	Glipong huring patanog (patanog asin mga letra bē ب asin rē ر)	Glipong medyal na patanog (patanog asin mga letra bē ب asin rē ر)	Glipong inisyal na patanog	IPA	Transliterasyon^[58]	Unikodigo	Halimbawa^[57]
Kashmiri			Glipong inisyal na patanog	IPA	Transliterasyon^[58]	Unikodigo	Tagang Kashmiri	IPA	Boot sabihon
زَبَر zabar	ہ، ـہ بَہ / ـبَہ / رَ	–َ بَـ / ـبَـ / رَ	اَ	[a]	a	U+064E	اَپُز apuz پَلَو palav	/apuz/ /palaʋ/	Kautikan Mga bado, gubing
مَد mad	ا با / ـبا / را	ا با / ـبا / را	آ	[aː]	ā	U+0622 U+0627	آب āb پان pān	/aːb/ /paːn/	Kautikan Hawak/Lawas
اَمالہٕ amālü	–ٔ / ـٔہ بٔہ / ـبٔہ / رٔ	–ٔ بٔـ / ـبٔـ / رٔ	أ	[ə]	ạ, ö, ȧ	U+0623 U+0654	أچھ ạchh گٔر gạr	/ət͡ʃʰ/ /ɡər/	Mata Orasan, relo
اَمالہٕ مَد amālü mad	ٲ بٲ / ـبٲ / رٲ	ٲ بٲ / ـبٲ / رٲ	ٲ	[əː]	ạ̄, ȫ, ä	U+0672	ٲس ạ̄s دٲن dạ̄n	/əːs/ /d̪əːn/	Nguso Granata
زیر zēr	–ِ / ـہِ بہِ / ـبہِ / رِ	–ِ بِـ / ـبِـ / رِ	اِ	[i]	i, í	U+0650	اِنسان insān سِر sir	/insaːn/ /sir/	Tawo Hilom
کَشہِ زیر kashi zēr	ی بی / ـبی / ری	ـیٖـ / یٖـ بیٖـ / ـبیٖـ / ریٖـ	ایٖـ / ای	[iː]	ī	Inisyal asin Medyal: U+06CC asin U+0656 Huri: U+06CC	ایٖمان īmān سیٖر sīr وَردی wardī	/iːmaːn/ /siːr/ /ʋard̪iː/	Pagtubod Ladrilyo Uniporme
سایہِ sāyi	–ٕ / ـہٕ بہٕ / ـبہٕ / رٕ	–ٕ بٕـ / ـبٕـ / رٕ	إ	[ɨ]	ü, ụ, u', ι	Inisyal: U+0625 Medyal asin Huri: U+0655	بہٕ bü کٔدٕل kạdül	/bɨ/ /kəd̪ɨl/	Ako Tulay
سایہِ مَد sāyi mad	–ٟ / ـہٟ بہٟ / ـبہٟ / رٟ	–ٟ بٟـ / ـبٟـ / رٟ	ٳ	[ɨː]	ǖ, ụ̄, ū'	Inisyal: U+0673 Medyal asin Huri: U+065F	تٟر tǖr خٟمہٕ khǖmü	/t̪ɨːr/ /xɨːmɨ/	Malipot Tolda
پیش pēsh	–ُ / ـُہ بُہ / ـبُہ / رُ	–ُ بُـ / ـبُـ / رُ	اُ	[u]	u	U+064F	پُج puj	/pud͡ʒ/	Parabuno
کَشہِ واوُک kashi wāwuk	ـوٗ / وٗ بوٗ / ـبوٗ / روٗ	ـوٗ / وٗ بوٗ / ـبوٗ / روٗ	اوٗ	[uː]	ū	U+0648 asin U+0657	پوٗت‎ pūt	/puːt̪/	Siyo/Siwo
نیٖمہٕ واوُک nīmü wāwuk	ـۆ / ۆ بۆ / ـبۆ / رۆ	ـۆ / ۆ بۆ / ـبۆ / رۆ	اۆ	[o]	o, ó	U+06C6	دۆب dob	/d̪ob/	Paralaba
واوُک wāwuk	ـو / و بو / ـبو / رو	ـو / و بو / ـبو / رو	او	[oː]	ō	U+0648	مور‎ mōr	/moːr/	Peacock
لٔٹؠ واوُک lạṭ' wāwuk	ـۄ / ۄ بۄ / ـبۄ / رۄ	ـۄ / ۄ بۄ / ـبۄ / رۄ	اۄ	[ɔ]	ọ, ŏ	U+06C4	گۄلاب gọlāb	/ɡɔlaːb/	Rosas
لٔٹؠ واوُک مَد lạṭ' wāwuk mad	ـۄا / ۄا بۄا / ـبۄا / رۄا	ـۄا / ۄا بۄا / ـبۄا / رۄا	اۄا	[ɔː]	ọ̄, ŏa	U+06C4 asin U+0627	سۄاد sọ̄d	/sɔːd̪/	Saro may sarong-kapat
نیٖمہٕ یایُک nīmü yāyuk	ـےٚ / ـےٚ بےٚ / ـبےٚ / رےٚ	ـێـ / ێـ بیٚـ / ـبیٚـ / ریٚـ	ایٚـ / اےٚ	[e]	e, ë	Inisyal asin Medyal: U+06CC asin U+065A Huri: U+06D2 asin U+065A	بیٚنہِ beni مےٚ‎ me	/beni/ /me/	Tugang na babaye Ako
یایُک yāyuk	ـے / ے بے / ـبے / رے	ـیـ / یـ بیـ / ـبیـ / ریـ	ایـ / اے	[eː]	ē	Inisyal asin Medyal: U+06CC Huri: U+06D2	ریش rēsh	/reːʃ/	Barbas
گول یایُک gōl yāyuk	-	ـؠـ / ؠـ بؠـ / ـبؠـ / رؠـ	اؠـ / اؠے	[ʲa]	ĕ, ya	Inisyal asin Medyal: U+0620	مؠقراض mĕqrāz	/mʲaqraːz/	Gunting

Devanagari

Mga katanog

Letra	क	ख	ग	च	छ	ज	च़	छ़	ज़	ट	ठ	ड	त	थ	द	न	प	फ	ब	म	य	र	ल	व	श	स	ह
IPA	[k]	[kʰ]	[g]	[t͡ʃ]	[t͡ʃʰ]	[d͡ʒ]	[t͡s]	[t͡sʰ]	[z]	[ʈ]	[ʈʰ]	[ɖ]	[t]	[tʰ]	[d]	[n]	[p]	[pʰ]	[b]	[m]	[j]	[r]	[l]	[ʋ]	[ʃ]	[s]	[h]
Transliterasyon	k	kh	g	ch	chh	j	ts	tsh	z	ṭ	ṭh	ḍ	t	th	d	n	p	ph	b	m	y	r	l	w	sh	s	h

Mga patanog

Igwa nin nagkapirang bersyon kan iskriturang Devanagari para sa Kashmiri.^[59] The 2002 version of the proposal is shown below.^[60] An bersyon na ini igwa nin mga parabasa asin mas dakol na laog na makukua sa Internet, dawa ngani ini sarong mas lumang propwesto.^[61]^[62] An bersyon na ini naggagamit kan mga patanog na ॲ/ कॅ/कॉ para sa patanog na garo schwa [ə] asin palabang patanog na garo schwa [əː] na yaon man sa iba pang mga iskriturang nakasusog sa Devanagari arog kan Marathi asin Hindi alagad ginagamit para sa tanog kan ibang mga patanog.

Letra	अ	आ	ॲ	ऑ	इ	ई	ॶ	ॷ	उ	ऊ	ऎ	ए	ऐ	ऒ	ओ	औ	-व	ं
IPA	[a]	[aː]	[ə]	[əː]	[i]	[iː]	[ɨ]	[ɨː]	[u]	[uː]	[e]	[eː]	[əi]	[o]	[oː]	[ɔː]	[ɔ]	[◌̃]
Transliterasyon	a	ā	ạ	ạ̄	i	ī	ü	ǖ	u	ū	e	ē	ai	o	ō	ọ̄	ọ	̃
An marka nin patanog na ipinaparisa sa katanog k	क	का	कॅ	कॉ	कि	की	कॖ	कॗ	कु	कू	कॆ	के	कै	कॊ	को	कौ	क्व or कव	कं

Nakatala sa ibaba an pinakabagong (2009) na bersyon kan propwesto na biabahon an mga patanog kan Kashmiri gamit an Devanagari.^[63]^[64] An pangenot na pagbabago sa bersyon na ini iyo an mga binagong nagsosolong-tindog na karakter na ॳ / ॴ asin mga senyales nin bokales कऺ / कऻ para sa patanog na garo schwa [ə] & palabang patanog na garo schwa [əː] asin sarong bagong patanog na nagsosolo ॵ asin tanda nin patanog कॏ para sa bilugan na patanog sa likod na buka-tahaw [ɔ] na puwedeng gamiton imbes na an katanog व karibay para sa patanog na ini.

Letra	अ	आ	ॳ	ॴ	इ	ई	ॶ	ॷ	उ	ऊ	ऎ	ए	ऐ	ऒ	ओ	औ	ॵ	ं
IPA	[[[\|a]]]	[[[\|aː]]]	[[[\|ə]]]	[[[\|əː]]]	[[[\|i]]]	[[[\|iː]]]	[[[\|ɨ]]]	[[[\|ɨː]]]	[[[\|u]]]	[[[\|uː]]]	[[[\|e]]]	[[[\|eː]]]	[əi]	[[[\|o]]]	[[[\|oː]]]	[[[\|ɔː]]]	[[[\|ɔ]]]	[[[\|◌̃]]]
Transliterasyon^[65]	a	ā	ạ	ạ̄	i	ī	ü	ǖ	u	ū	e	ē	ai	o	ō	ọ̄	ọ	̃
An marka nin patanog na ipinaparisa sa katanog k	क	का	कऺ	कऻ	कि	की	कॖ	कॗ	कु	कू	कॆ	के	कै	कॊ	को	कौ	कॏ	कं

Iskriturang Sharada

Mga katanog


Ngaran		Transliterasyon	IPA	Nakasuway na glipo	Remarks^[66]^[67]
𑆑𑆾𑆮𑇀 𑆑	kōv kạ	ka	[ka]	𑆑
𑆒𑇀𑆮𑆤𑆴 𑆒	khvani khạ	kha	[kʰa]	𑆒
𑆓𑆓𑆫𑇀 𑆓	gagar gạ	ga	[ɡa]	𑆓
𑆓𑆳𑆱𑆴 𑆔	gāsi ghạ	gha	[ɡʰa]	𑆔	An modernong Kashmiri mayo kan katanog na ini.
𑆤𑆳𑆫𑆶𑆓𑇀 𑆕	nārug ṅạ	ṅa	[ŋa]	𑆕	An modernong Kashmiri mayo kan katanog na ini.
𑆖𑆳𑆛𑆶𑆮𑇀 𑆖	tsāṭuv chạ	cha	[t͡ʃa]	𑆖
𑆗𑇀𑆮𑆛𑆴𑆚𑇀 𑆗	tshvaṭiñ chhạ	chha	[t͡ʃʰa]	𑆗
𑆘𑆪𑆴 𑆘	zayi jạ	ja	[d͡ʒa]	𑆘
𑆘𑆳𑆯𑆴𑆚𑇀 𑆙	zashiñ jhạ	jha	[d͡ʒʰa]	𑆙	An modernong Kashmiri mayo kan katanog na ini.
𑆒𑇀𑆮𑆤 𑆦𑆶𑆛𑆴 𑆚	khvana phuṭi ñạ	ña	[ɲa]	𑆚	An modernong Kashmiri mayo kan katanog na ini.
𑆃𑆫𑇀-𑆩𑆳𑆀𑆛	ar mām̐ṭa	ṭa	[ʈa]	𑆛
𑆱𑆫𑇀-𑆩𑆳𑆀𑆜	sar mām̐ṭha	ṭha	[ʈʰa]	𑆜
𑆝𑆶𑆝𑇀 𑆝	ḍuḍ ḍạ	ḍa	[ɖa]	𑆝
𑆝𑆑 𑆞	ḍaka ḍhạ	ḍha	[ɖʰa]	𑆞	An modernong Kashmiri mayo kan katanog na ini.
𑆤𑆳𑆤𑆓𑆶𑆫𑆴 𑆟	nānaguri ṇạ	ṇa	[ɳa]	𑆟	An modernong Kashmiri mayo kan katanog na ini.
𑆠𑆾𑆮𑇀 𑆠	tov tạ	ta	[ta]	𑆠
𑆡𑆳𑆯𑆴 𑆡	thāshi thạ	tha	[tʰa]	𑆡
𑆢𑆢𑆮𑇀 𑆢	dadav dạ	da	[da]	𑆢
𑆢𑆷𑆚𑇀 𑆣	dūñ dhạ	dha	[dʰa]	𑆣	An modernong Kashmiri mayo kan katanog na ini.
𑆤𑆱𑇀𑆠𑆶𑆮𑇀 𑆤	nastūv nạ	na	[na]	𑆤
𑆥𑆝𑆶𑆫𑆴 𑆥	paḍuri pạ	pa	[pa]	𑆥
𑆦𑆫𑆴𑆚𑇀 𑆦	phariñ phạ	pha	[pʰa]	𑆦
𑆧𑆶𑆧𑇀 𑆧	bub bạ	ba	[ba]	𑆧
𑆧𑆳𑆪𑆴 𑆨	bāyi bhạ	bha	[bʰa]	𑆨	An modernong Kashmiri mayo kan katanog na ini.
𑆩𑆾𑆮𑇀 𑆩	mōv mạ	ma	[ma]	𑆩
𑆪𑆳𑆮 𑆪	yāva yạ	ya	[ja]	𑆪
𑆫𑆑 𑆫	raka rạ	ra	[ra]	𑆫
𑆬𑆳𑆮 𑆬	lāva lạ	la	[la]	𑆬
𑆧𑆝𑆶 𑆝𑆶𑆝𑇀 𑆝	boḍu ḍuḍ ḍạ	ḷa	[ɭa]	𑆭	An modernong Kashmiri mayo kan katanog na ini.
𑆮𑆯𑆴 𑆮	vashi vạ	va	[ʋa]	𑆮
𑆯𑆑𑆫𑇀 𑆯	shakar shạ	sha	[ʃa]	𑆯
𑆦𑆳𑆫𑆴 𑆰	phāri ṣạ	ṣa	[ʂa]	𑆰	An modernong Kashmiri mayo kan katanog na ini.
𑆱𑆶𑆱𑇀 𑆱	sus sạ	sa	[sa]	𑆱
𑆲𑆳𑆬 𑆲	hala hạ	ha	[ha]	𑆲

Mga patanog

Ngaran		Transliterasyon	IPA	Nakasuway na glipo	Remarks^[66]
𑆄𑆢𑆿 𑆃	ādau a	a	[a]	𑆃
𑆎𑆠𑆮𑇀 𑆄	aitav ā	ā	[aː]	𑆄
𑆪𑆪𑆮𑇀 𑆪𑆼	yeyev yē	i	[i]	𑆅
𑆅𑆯𑆫𑆮𑇀 𑆆	yisherav yī	ī	[iː]	𑆆
𑆮𑇀𑆮𑆥𑆬𑇀 𑆮𑆾	vọpal vō	u	[u]	𑆇
𑆮𑇀𑆮𑆥𑆬𑇀 𑆧𑆳 𑆈	vọpal bā ū	ū	[uː]	𑆈
𑆉𑆤𑆮𑇀 𑆉	r̥enav	r̥	[r̩]	𑆉	An modernong Kashmiri mayo kan patanog na ini.
𑆫𑆒𑆮𑇀 𑆊	rakhav	r̥̄	[r̩ː]	𑆊	An modernong Kashmiri mayo kan patanog na ini.
𑆬𑇀𑆪𑆪𑆮𑇀 𑆋	leyev	l̥	[l̩]	𑆋	An modernong Kashmiri mayo kan patanog na ini.
𑆬𑆵𑆪𑆮𑇀 𑆌	līsav	l̥̄	[l̩ː]	𑆌	An modernong Kashmiri mayo kan patanog na ini.
𑆠𑆬𑆮𑇀𑆪𑇀 𑆍	talavya yē	ē	[eː]	𑆍
𑆠𑆳𑆬𑆵 𑆎	tolī ai	ai	[əi]	𑆎
𑆮𑆶𑆜𑆾 𑆏	vuṭhō ō	ō	[oː]	𑆏
𑆃𑆯𑆴𑆢𑆵 𑆐	ashidī au	au	[ɔː]	𑆐
𑆃𑆝𑆴 𑆖𑆤𑆢𑇀𑆫 𑆦𑇀𑆪𑆫𑆶	aḍi tsandra phyor	am̐	[◌̃]	𑆃𑆀
𑆩𑆱𑇀 𑆦𑇀𑆪𑆫𑆴 𑆃𑆁	mas phyori aṃ	aṃ	[n], [m]	𑆃𑆁
𑆢𑆾 𑆦𑇀𑆪𑆫𑆴 𑆃𑆂	dō phyori aḥ	aḥ	[h]	𑆃𑆂

Marka nin patanog

Ngaran		Transliteration	IPA	Nakasuway na marka nin patanog	Marka nin patanog na ipinaparisa sa katanog na pa .	Mga lain-lain na paagi nin pagparisa nin mga marka nin patanog sa mga espesyal na katanog
𑆮𑆲𑆳𑆪𑇀	vahāy	-ā	[aː]	𑆳	𑆥𑆳	𑆕 = 𑆕𑆳 𑆘 = 𑆘𑆳 𑆛 = 𑆛𑆳 𑆟 = 𑆟𑆳
𑆩𑆷𑆤𑇀𑆡𑆫𑇀	mūnthar	-i	[i]	𑆴	𑆥𑆴
𑆃𑆫𑇀 𑆩𑆷𑆤𑇀𑆡𑆫𑇀	ar mūnthar	-ī	[iː]	𑆵	𑆥𑆵
𑆒𑆶𑆫𑆶	khuru	-u	[u]	𑆶	𑆥𑆶	𑆑 = 𑆑𑆶 𑆓 = 𑆓𑆶 𑆙 = 𑆙𑆶 𑆚 = 𑆚𑆶 𑆝 = 𑆝𑆶 𑆠 = 𑆠𑆶 𑆨 = 𑆨𑆶 𑆫 = 𑆫𑆶 𑆯 = 𑆯𑆶
𑆃𑆫𑇀 𑆒𑆷𑆫𑆷	ar khūrū	-ū	[uː]	𑆷	𑆥𑆷	𑆑 = 𑆑𑆷 𑆓 = 𑆓𑆷 𑆙 = 𑆙𑆷 𑆚 = 𑆚𑆷 𑆝 = 𑆝𑆷 𑆠 = 𑆠𑆷 𑆨 = 𑆨𑆷 𑆫 = 𑆫𑆷 𑆯 = 𑆯𑆷
𑆉𑆤𑆮𑇀 𑆉	r̥enav r̥a	-r̥	[r̩]	𑆸	𑆥𑆸	𑆑 = 𑆑𑆸
𑆫𑆒𑆮𑇀 𑆊	rakhav ru	-r̥̄	[r̩ː]	𑆹	𑆥𑆹	𑆑 = 𑆑𑆹
𑆬𑇀𑆪𑆪𑆮𑇀 𑆋	leyev l̥a	-l̥	[l̩]	𑆺	𑆥𑆺
𑆬𑆵𑆱𑆮𑇀 𑆌	līsav l̥̄a	-l̥̄	[l̩ː]	𑆻	𑆥𑆻
𑆲𑇀𑆮𑆁𑆝𑆷	hvanḍū	-ē	[eː]	𑆼	𑆥𑆼
𑆲𑇀𑆮𑆁𑆘𑆾𑆫𑇀	hvanjōr	-ai	[əi]	𑆽	𑆥𑆽
𑆃𑆑𑆶 𑆯𑇀𑆪𑆷𑆫𑆶	oku shyūr	-ō	[oː]	𑆾	𑆥𑆾
𑆃𑆑𑆶𑆯𑆴 𑆮𑆲𑆳𑆪𑇀	okushi vahāy	-au	[ɔː]	𑆿	𑆥𑆿
𑆃𑆝𑆴 𑆖𑆤𑇀𑆢𑇀𑆫 𑆦𑇀𑆪𑆫𑆶	aḍi tsandra phyor	-am̐	[◌̃]	𑆀	𑆥𑆀
𑆩𑆱𑇀 𑆦𑇀𑆪𑆫𑆴 𑆃𑆁	mas phyori aṃ	-aṃ	[n], [m]	𑆁	𑆥𑆁
𑆢𑆾 𑆦𑇀𑆪𑆫𑆴 𑆃𑆂	dō phyori aḥ	-aḥ	[h]	𑆂	𑆥𑆂

Tugmadila

An Kashmiri sarong tataramon na pinagsararo^[68] na may pagkasunod-sunod kan tagang berbo-ikaduwang (V2).^[69] Nagkapirang mga tampok sa gramatika kan Kashmiri an nagpapalaen kaini sa ibang mga tataramon na Indo-Aryan.^[70]

Pangngaran

An mga pangngaran na Kashmiri pigbabalyo susog sa kasarian, bilang asin kaso. Mayo nin mga artikulo, ni igwa man nin ano man na pagkakaiba sa gramatika para sa kadepinido, dawa ngani igwa nin nagkapirang opsyonal na pagmarka nin adberbyo para sa mga kalidad nin pangngaran na daing talaan o "heneriko".^[68]

Kasarian

An sistema nin kasarian sa Kashmiri nababanga sa maskulino asin peminino. An mga pormang pambabae tipikal na nabubuo sa paagi nin pagdugang nin sarong hulapi (o sa kadaklan na kaso, sarong morpoponemiko na pagbabago, o pareho) sa sarong panlalaki na pangngaran.^[68] An medyo sadit na grupo nin mga pambabayeng pangngaran igwa nin mga pambihirang porma nin suplesyon na lain nanggad sa mga katumbas na pormang panlalaki.^[71] An minasunod na talaan nagpapahiling kan hanay kan mga posibleng porma nin kasarian:^[72]

Proseso	Panglalaki o Maskulino	Pambabaye o Peminimo	Boot sabihon
-en’ suffix	[d̪ukaːnd̪aːr] دُکاندار	[d̪ukaːnd̪aːrenʲ] دُکانداریٚنؠ	kagsadiri kan tindahan
-bāy suffix	[maːʃʈar] ماشٹَر	[maːʃʈarbaːj] ماشٹَر باے	paratukdo
-in’ + pagbabago kan patanog	[xar] خَر	[xərinʲ] خٔرِنؠ	asno
-ür + pagbabago kan patanog	[pʰot̪] پھۆت	[pʰɔt̪ɨr] پھۄتٕر	basket
Pagdugang nin affix	[huːn] ہوٗن	[huːnʲ] ہوٗنؠ	aso/asong babaye
pagbabago kan patanog	[ɡaɡur] گَگُر	[ɡaɡɨr] گَگٕر	kino
pagbabago kan katanog	[hokʰ] ہۆکھ	[hot͡ʃʰ] ہۆچھ	alang
pagbabago kan patanog/katanog	[t̪ot̪] تۆت	[t̪ət͡s] تٔژ	mainit
supletibong porma	[marɨd̪] مَرٕد	[zanaːnɨ] زَنانہٕ	lalaki/babaye
panlalaki sana	[kʲom] کیٛۆم	---	insekto
pambabaye sana	---	[mət͡ʃʰ] مٔچھ	langaw

An ibang mga pangngaran na sinubli sa ibang tataramon, arog kan Persyano, Arabiko, Sanskrito, Urdu o Ingles, nagsusunod sa medyo lain na sistema nin kasarian. Sa partikular, kadakol na mga tataramon na sinubli sa Urdu an igwa nin manlain-lain na kasarian sa Kashmiri.^[71]

Kaso

Igwa nin limang mga kaso sa Kashmiri: nominatibo, datibo, ergatibo, ablatibo asin bokatibo.^[73] An kaso ipinapahayag sa paagi nin suffixation kan pangngaran.

An Kashmiri naggagamit nin istrukturang kaso na ergatibo-absolutibo kun an berbo yaon sa simpleng nakaaging panahon.^[73] Kaya, sa mga pangulayan na ini, an subheto kan sarong panhirong pabalyo-balyo minarkahan sa ergatibong kaso asin an obheto sa nominatibo, na kapareho kan kun pano an subject kan sarong panhirong bakong pabalyo-balyo minarkahan.^[73]^[74]^[75] Alagad, sa mga pangulayan na ginibo sa arin man na ibang panahon, o sa mga pangulayan sa nakaaging panahon na may mga panhirong bakong pabalyo-balyo (intransitive verb), sarong nominatibo-datibong paradigma an inadaptar, na an mga bagay (baga man direkta o bakong direkta) sa pankagabsan minarkahan sa kasong datibo.^[76] An ibang mga pagkakaiba sa kaso, arog kan lokasyon, instrumental, henitibo, komitatibo asin alatibo, minamarkahan nin mga postposisyon imbes na suffixation.^[77]

Morpolohiya kan pangngaran

An minasunod na talaan nagpapahiling kan deklinasyon kan pangngaran sa Kashmiri susog sa kasarian, bilang asin kaso.^[76]^[78]

	Maskulado		Peminino
	singular	plural	singular	plural
Nom.	-Ø	-Ø	-Ø	-Ø
Erg.	-[an] اَن	-[aʋ] اَو	-[i] اِ	-[aʋ] اَو
Dat.	-[as] or -[is] اَس or اِس	-[an] اَن	-[i] اِ	-[an] اَن
Abl.	-[i] or -[ɨ] اِ or إ	-[aʋ] اَو	-[i] اِ	-[aʋ] اَو
Voc.	-[aː] ا	-[aʋ] اَو	-[ij] اِے	-[aʋ] اَو

Mga panhiro

An mga panhiro sa Kashmiri pigbaba sosog sa panahunan (tense) asin tawo, asin sa mas dikit na paagi, an kasarian. An panahunan, kaiba an nagkapirang distinksyon kan aspeto, nabibilog sa paagi nin pagdugang nin mga suffix sa poon kan panhiro (bawas an inpinitibo na katapusan - /un/), asin sa kadaklan na kaso sa paagi nin pagdugang nin manlain-lain na modal na pantabang.^[79] An mga postposisyon nag-ootob nin kadakol na mga papel na pan-abay asin semantiko.^[80]

Panahunan

An sa ngunyan na panahunan sa Kashmiri sarong pantabang na konstruksyon na nabilog sa paagi nin kombinasyon kan kopula asin kan imperpektibong suffix na -/aːn/ na idinugang sa panhiro. An manlain-lain na porma nin kopula minaoyon sa saindang subheto sosog sa kasarian asin bilang, asin itinatao sa ibaba kaiba an panhirong /jun/ (maabot):^[81]

Sa ngunyan
	Maskulino	Peminino
1st person sing.	[t͡ʃʰus jiʋaːn] چھُس یِوان	[t͡ʃʰas jiʋaːn] چھَس یِوان
2nd person sing.	[t͡ʃʰukʰ jiʋaːn] چھُکھ یِوان	[t͡ʃʰakʰ jiʋaːn] چھَکھ یِوان
3rd person sing.	[t͡ʃʰu jiʋaːn] چھُ یِوان	[t͡ʃʰe jiʋaːn] چھےٚ یِوان
1st person pl.	[t͡ʃʰi jiʋaːn] چھِ یِوان	[t͡ʃʰa jiʋaːn] چھَ یِوان
2nd person pl.	[t͡ʃʰiʋ jiʋaːn] چھِو یِوان	[t͡ʃʰaʋ jiʋaːn] چھَو یِوان
3rd person pl.	[t͡ʃʰi jiʋaːn] چھِ یِوان	[t͡ʃʰe jiʋaːn] چھےٚ یِوان

An nakaaging panahunan sa Kashmiri mas komplikado nanggad kisa sa ibang mga panahunan, asin nababanga sa tolong pagkakaiba kan nakaaging panahunan.^[82] An simple (minsan inaapod na harani) na nakaagi nanonongod sa mga natapos nang nakaaging mga aksyon. An harayong nakaagi nanonongod sa mga aksyon na mayo kan nakabugtak na perpektong aspetong ini. An daing talaan na nakaagi nanonongod sa mga aksyon na ginibo kaidtong haloy nang panahon, asin parati ginagamit sa mga konteksto nin pagsaysay o pag-istorya sa kasaysayan.^[83]

Siring sa ipinapaliwanag sa itaas, an Kashmiri sarong tataramon na split-ergative; sa gabos na tolong pormang ini nin nakaaging panahunan, an mga subheto kan mga panhirong pabalyo-balyo minamarkahan sa kaso nin ergatibo asin an mga direktang obheto sa nominatibo. An mga bakong pabalyo-balyong subheto minamarkahan sa nominatibo.^[83] An mga argumentong nominatibo, baga man mga subheto o mga obheto, nagdidikta nin kasarian, numero asin pagmarka nin persona sa panhiro.^[83]^[84]

An mga panhiro kan simpleng nakaaging panahunan napoporma sa paagi nin pagdugang nin sarong suffix sa poon kan panhiro, na parati nag-aagi nin nagkapirang unipormeng mga pagbabago sa morpoponemiko. An mga panhirong inot asin ikatolong persona kan klaseng ini dai nagkukua nin mga suffix asin minaoyon sa nominatibong obheto sa kasarian asin bilang, alagad igwa nin mga katapusan kan panhiro sa ikaduwang persona. An bilog na simpleng paradigma kan nakaaging panahunan kan mga panhirong pabalyo-balyo ipinapahiling sa ibaba gamit an panhiro na /parun/ ("magbasa"):^[85]

Simpleng nakaagi (pabalyo-balyo)
		Maskulino		Peminino
		singular	plural	singular	plural
1st person		[por] پۆر	[pərʲ] پٔرؠ	[pər] پٔر	[pari] پَرِ
2nd person	Non-honorific	[porut̪ʰ] پۆرُتھ	[pərit̪ʰ] پٔرِتھ	[pərɨt̪ʰ] پٔرٕتھ	[parʲat̪ʰ] پَرؠتھ
2nd person	Honorific	[porʋɨ] پۆروٕ	[pəriʋɨ] پٔرِوٕ	[pərʋɨ] پٔروٕ	[pariʋɨ] پَرِوٕ
3rd person		[por] پۆر	[pərʲ] پٔرؠ	[pər] پٔر	[pari] پَرِ

An sarong grupo nin mga iregular na panhirong bakong pabalyo-balyo (espesyal na pabalyo-balyo), nagkukua nin ibang set nin mga katapusan bilang dugang sa mga pagbabago sa morpoponemiko na nakakaapektar sa kadaklan na mga panhiro sa nakaaging panahunan.^[86]

Simpleng nakaagi (espesyal na pabalyo-balyo)
	Maskulino		Peminino
	singular	plural	singular	plural
1st person	-[us] اُس	-[ʲ] ؠ	-[as] اَس	-[i] اِ
2nd person	-[kʰ] کھ	-[ʋɨ] وٕ	-[kʰ] کھ	-[ʋɨ] وٕ
3rd person	-Ø	-Ø	-[t͡ʃʰ] چھ	-[i] اِ

An mga panhirong bakong pabalyo-balyo sa simpleng nakaagi pinagkonjugar pareho kan mga pabalyo-balyo sa pormang bakong sigurado na nakaaging panahunan.^[87]

Simpleng nakaagi (bakong pabalyo-balyo)
	Maskulino		Peminino
	singular	plural	singular	plural
1st person	-[jas] یَس	-[jeːji] یے یہِ	-[jeːjas] یے یَس	-[jeːji] یے یہِ
2nd person	-[jaːkʰ] یاکھ	-[jeːjiʋɨ] یے یِوٕ	-[jeːjakʰ] یے یَکھ	-[jeːjiʋɨ] یے یِوٕ
3rd person	-[joːʋ] یوو	-[jeːji] یے یہِ	-[jeːji] یے یہِ	-[jeːji] یے یہِ

Sa kabaliktaran kan simpleng nakaagi, an mga poon kan panhiro dai nagbabago sa daing talaan asin harayong nakaagi, dawa ngani an pagdugang kan mga suffix nin panahunan nagigin dahilan nin nagkapirang pagbabago sa morpoponetiko.^[88] An mga panhirong pabalyo-balyo pigbababa susog sa minasunod na paradigma:^[89]

Bakong sigurado na nakaagi (pabalyo-balyo)
	Maskulino		Peminino
	singular	plural	singular	plural
1st/3rd person	-[joːʋ] یوو	-[eːji] ے یہِ	-[eːji] ے یہِ	-[eːji] ے یہِ
2nd person	-[joːt̪ʰ] یوتھ	-[eːjat̪ʰ] ے یَتھ	-[eːjat̪ʰ] ے یَتھ	-[eːjat̪ʰ] ے یَتھ

Harayong nakaagi (pabalyo-balyo)
	Maskulino		Peminino
	singular	plural	singular	plural
1st/3rd person	-[eːjoːʋ] ے یوو	-[eːjaːji] ے یایہِ	-[eːjaːji] ے یایہِ	-[eːjaːji] ے یایہِ
2nd person	-[eːjoːt̪ʰ] ے یوتھ	-[eːjeːjat̪ʰ] ے یے یَتھ	-[eːjeːjat̪ʰ] ے یے یَتھ	-[eːjeːjat̪ʰ] ے یے یَتھ

Siring sa simpleng nakaagi, an mga panhirong"espesyal na bakong pabalyo-balyo" igwa nin ibang set nin mga katapusan sa daing talaan asin harayong nakaagi:^[90]

Bakong sigurado na nakaagi (espesyal na bakong pabalyo-balyo)
	Maskulino		Peminino
	singular	plural	singular	plural
1st person	-[aːs] اس	-[aːjas] ایَس	-[aːjas] ایَس	-[aːji] ایہِ
2nd person	-[kʰ] کھ	-[kʰ] کھ	-[aːjakʰ] ایَکھ	-[aːjiʋɨ] ایِوٕ
3rd person	-[aʋ] اَو	-[aːji] ایہِ	-[aːji] ایہِ	-[aːji] ایہِ

Halñrayong nakaagi (espesyal na bakong pabalyo-balyo)
	Maskulino		Peminino
	singular	plural	singular	plural
1st person	-[aːjaːs] ایاس	-[eːjaːji] ے یایہِ	-[eːjeːjas] ے یے یَس	-[eːjeːji] ے یے یہِ
2nd person	-[aːkʰ] اکھ	-[eːjiʋɨ] ے یِوٕ	-[aːjakʰ] ایَکھ	-[aːjiʋɨ] ایِوٕ
3rd person	-[eːjoːʋ] ے یوو	-[eːjeːji] ے یے یہِ	-[eːjaːjɨ] ے یایہٕ	-[eːjaːjɨ] ے یایہٕ

An mga regular na panhirong bakong pabalyo-balyo igwa man nin ibang set nin mga katapusan sa bakong siguro (indefinite) asin harayong nakaagi, na sakop nin nagkapirang baryasyong morpoponetiko:^[91]

Bakong sigurado na nakaagi (bakong pabalyo-balyo)
	Maskulino		Peminino
	singular	plural	singular	plural
1st person	-[jas] یَس	-[jeːji] یے یہِ	-[jeːjas] یے یَس	-[jeːji] یے یہِ
2nd person	-[jaːkʰ] یاکھ	-[jeːjiʋɨ] یے یِوٕ	-[jeːjakʰ] یے یَکھ	-[jeːjiʋɨ] یے یِوٕ
3rd person	-[joːʋ] یوو	-[jeːji] یے یہِ	-[jeːji] یے یہِ	-[jeːji] یے یہِ

Harayong nakaagi (bakong pabalyo-balyo)
	Maskulino		Peminino
	singular	plural	singular	plural
1st person	-[jeːjaːs] یے یاس	-[jeːji] یے یہِ	-[jeːjaːs] یے یاس	-[jeːji] یے یہِ
2nd person	-[jeːjakʰ] یے یَکھ	-[jeːjiʋɨ] یے یِوٕ	-[jeːjakʰ] یے یَکھ	-[jeːjiʋɨ] یے یِوٕ
3rd person	-[jeːjoːʋ] یے یوو	-[jeːji] یے یہِ	-[jeːjaːjɨ] یے یایہٕ	-[jeːjɨ] یے یہٕ

An mga panhirong bakong pabalyo-balyo sa maabot na [ngapit na] panahunan napoporma sa paagi nin pagdugang nin mga suffix sa poon kan panhiro:^[92]

Ngapit (bakong pabalyo-balyo)
	Singular	Plural
1st person	-[mɨ] مہٕ	-[maʋ] مَو
2nd person	-[akʰ] اَکھ	-[jiʋ] یِو
3rd person	-[ji] یِہ	-[an] اَن

An maabot na panahon o ngapit na panahunan kan mga panhirong pabalyo-balyo, alagad, napoporma sa paagi nin pagdugang nin mga suffix na minaoyon sa parehong subhero asin direktang obheto susog sa numero, sa sarong komplikadong paagi:^[93]

Ngapit (pabalyo-balyo)
	Singular na obheto	Plural na obheto
1st person sing.	-[an] اَن	-[akʰ] اَکھ
1st person pl.	-[ɨhoːn] إہون	-[ɨhoːkʰ] إہوکھ
2nd person sing.	-[ɨhǝn] إۂن	-[ɨhǝkʰ] إۂکھ
2nd person pl.	-[ɨhuːn] إہوٗن	-[ɨhuːkʰ] إہوٗکھ
3rd person sing.	-[jas] یَس	-[jakʰ] یَکھ
3rd person pl.	-[ɨnas] إنَس	-[ɨnakʰ] إنَکھ

Aspeto

Igwa nin duwang mayor na aspetwal na pagkakaiba sa Kashmiri, perpekto asin imperpektibo. Parehong naggagamit nin partisipyo na nabilog sa paagi nin pagdugang nin sarong suffix sa poon kan panhiro, siring man an bilog na pinag-iriba na pantabang na /aːsun/ ("maging")—na minaoyon susog sa kasarian, bilang asin persona sa obheto (para sa mga panhirong pabalyo-balyo) o sa subheto (para sa mga panhirong bakong pabalyo-balyo).^[94]

Arog kan pantabang, an partisipyong suffix na ginagamit sa perpektibong aspeto (nagpapahayag nin natapos o natapos na aksyon) minaoyon sa kasarian asin bilang sa obheto (para sa mga panhirong pabalyo-balyo) o subheto (para sa mga bakong pabalyo-balyo) siring sa ipinapahiling sa ibaba:^[94]

Maskulino		Peminino
singular	plural	singular	plural
-[mut̪] مُت	-[mɨt̪ʲ] مٕتؠ	-[mɨt͡s] مٕژ	-[mat͡sɨ] مَژٕ

An imperpektibo (na nagpapahayag nin ugali o progresibong aksyon) mas simple, na nagkukua kan partisipyong suffix na -/aːn/ sa gabos na porma, na an pantabang sana an nagpapahiling nin pagkakaoyon.^[95] An sarong klase nin pauro-utro na aspeto pwedeng ipahayag sa paagi nin pagruruduplika kan imperpektibong partisipyo.^[96]

Mga panangli

An mga panangli pigbaba sosog sa persona, kasarian, bilang asin kaso, dawa ngani an mga panangli sana sa ikatolong persona an hayag na may kasarian. Siring man sa ikatolong persona, an pagkakaiba ginigibo sa pag-ultanan kan tolong grado nin pagkaharani, na inaapod na harani, harayong I asin harayong II.^[97]

Nominatibo
		Maskulado		Peminino
		singular	plural	singular	plural
1st person		[bɨ] بہٕ	[ǝsʲ] أسؠ	[bɨ] بہٕ	[ǝsʲ] أسؠ
2nd person		[t͡sɨ] ژٕ	[t̪ohʲ] o [t̪uhʲ] تۆہؠ or تُہؠ	[t͡sɨ] ژٕ	[t̪ohʲ] o [t̪uhʲ] تۆہؠ or تُہؠ
3rd person	harani	[ji] یہِ	[jim] یِم	[ji] یہِ	[jimɨ] یِمہٕ
	harayong I	[hu] ہُہ	[hum] ہُم	[hɔ] ہۄ	[humɨ] ہُمہٕ
	harayong II	[su] سُہ	[t̪im] تِم	[sɔ] سۄ	[t̪imɨ] تِمہٕ

Ergatibo
		Maskulino		Peminino
		singular	plural	singular	plural
1st person		[me] مےٚ	[asi] اَسہِ	[me] مےٚ	[asi] اَسہِ
2nd person		[t͡se] ژےٚ	[t̪ɔhi] تۄہِہ	[t͡se] ژےٚ	[t̪ɔhi] تۄہِہ
3rd person	harani	[jemʲ] ییٚمؠ	[jimaʋ] یِمَو	[jemi] ییٚمِہ	[jimaʋ] یِمَو
	harayong I	[humʲ] ہُمؠ	[humaʋ] ہُمَو	[humi] ہُمہِ	[humaʋ] ہُمَو
	harayong II	[t̪ǝmʲ] تٔمؠ	[t̪imaʋ] تِمَو	[t̪ami] تَمہِ	[t̪imaʋ] تِمَو

Datibo
		Maskulino		Peminino
		singular	plural	singular	plural
1st person		[me] مےٚ	[asi] اَسہِ	[me] مےٚ	[asi] اَسہِ
2nd person		[t͡se] ژےٚ	[t̪ɔhi] تۄہہِ	[t͡se] ژےٚ	[t̪ɔhi] تۄہہِ
3rd person	harani	[jemis] ییٚمِس	[jiman] یِمَن	[jemis] ییٚمِس	[jiman] یِمَن
	harayong I	[humis] ہُمِس	[human] ہُمَن	[humis] ہُمِس	[human] ہُمَن
	harayong II	[t̪ǝmis] تٔمِس	[t̪iman] تِمَن	[t̪ǝmis] تٔمِس	[t̪iman] تِمَن

Ablatibo
		Maskulino		Peminino
		singular	plural	singular	plural
1st person		[me] مےٚ	[asi] اَسہِ	[me] مےٚ	[asi] اَسہِ
2nd person		[t͡se] ژےٚ	[t̪ɔhi] تۄہہِ	[t͡se] ژےٚ	[t̪ɔhi] تۄہہِ
3rd person	harani	[jemi] ییٚمہِ	[jimaʋ] یِمَو	[jemi] ییٚمہِ	[jimaʋ] یِمَو
	harayong I	[humi] ہُمہِ	[humaʋ] ہُمَو	[humi] ہُمہِ	[humaʋ] ہُمَو
	harayong II	[t̪ǝmi] تٔمہِ	[t̪imaʋ] تِمَو	[t̪ǝmi] تٔمہِ	[t̪imaʋ] تِمَو

Igwa man nin dedikado na set nin panangling henitibo, na kabaliktaran kan paagi na an henitibo pigkokonstruhir sa pan-abay sa ibang lugar. Siring sa maabot na nuanoy na panahunan, an mga pormang ini minaoyon sa parehong subheto asin direktang obheto sa persona asin numero.^[98]

	Maskulino		Peminino
	singular	plural	singular	plural
1st sing.	[mʲoːn] میٛون	[mʲəːnʲ] میٛٲنؠ	[mʲəːnʲ] میٛٲنؠ	[mʲaːni] میٛانہِ
1st pl.	[soːn] سون	[səːnʲ] سٲنؠ	[səːnʲ] سٲنؠ	[saːni] سانہِ
2nd sing.	[t͡ʃoːn] چون	[t͡ʃəːnʲ] چٲنؠ	[t͡ʃəːnʲ] چٲنؠ	[t͡ʃaːni] چانہِ
2nd pl.	[t̪uhund̪] تُہُنٛد	[t̪uhɨnd̪ʲ] تُہٕنٛدؠ	[t̪uhɨnz] تُہٕنٛز	[t̪uhɨnzɨ] تُہٕنٛزٕ
3rd sing. prox.	[jemʲ sund̪] ییٚمؠ سُنٛد	[jemʲ sɨnd̪ʲ] ییٚمؠ سٕنٛدؠ	[jemʲ sɨnz] ییٚمؠ سٕنٛز	[jemʲ sɨnzɨ] ییٚمؠ سٕنٛزٕ
3rd pl. prox.	[jihund̪] یِہُنٛد	[jihɨnd̪ʲ] یِہٕنٛدؠ	[jihɨnz] یِہٕنٛز	[jihɨnzɨ] یِہٕنٛزٕ
3rd sing. R I	[humʲ sund] ہُمؠ سُنٛد	[humʲ sɨnd̪ʲ] ہُمؠ سٕنٛدؠ	[humʲ sɨnz] ہُمؠ سٕنٛز	[humʲ sɨnzɨ] ہُمؠ سٕنٛزٕ
3rd pl. R I	[huhund̪] ہُہُنٛد	[huhɨnd̪ʲ] ہُہٕنٛدؠ	[huhɨnz] ہُہٕنٛز	[huhɨnzɨ] ہُہٕنٛزٕ
3rd sing. R II	[t̪ǝmʲ sund̪] تٔمؠ سُنٛد	[t̪ǝmʲ sɨnd̪ʲ] تٔمؠ سٕنٛدؠ	[t̪ǝmʲ sɨnz] تٔمؠ سٕنٛز	[t̪ǝmʲ sɨnzɨ] تٔمؠ سٕنٛزٕ
3rd pl. R II	[t̪ihund̪] تِہُنٛد	[t̪ihɨnd̪ʲ] تِہٕنٛدؠ	[t̪ihɨnz] تِہٕنٛز	[t̪ihɨnzɨ] تِہٕنٛزٕ

Panmidbid

Igwa nin duwang klase nin mga panmidbid sa Kashmiri, idtong mga minaoyon sa saindang reperensya na pangaran (susog sa kaso, kasarian asin numero) asin idtong mga dai man lamang nagbabawal.^[99] Kadaklan sa mga panmidbid pigbabaliwala, asin sa pankagabsan igwa nin parehong mga katapusan asin mga pagbabago sa poon na espesipiko sa kasarian bilang mga pangngaran.^[100] An mga tapos nang panmidbid na pwede isikwal itinatao sa talaan sa ibaba, gamit an panmidbid na وۄزُل [ʋɔzul] ("pula"):^[101]^[102]

	Maskulino		Peminine
	singular	plural	singular	plural
Nom.	[ʋɔzul] وۄزُل	[ʋɔzɨlʲ] وۄزٕلؠ	[ʋɔzɨd͡ʒ] وۄزٕج	[ʋɔzd͡ʒi] وۄزجہِ
Erg.	[ʋɔzlɨ] وۄزلہٕ	[ʋɔzlʲaʋ] وۄزلؠو	[ʋɔzd͡ʒi] وۄزجہِ	[ʋɔzd͡ʒaʋ] وۄزجَو
Dat.	[ʋɔzlis] وۄزلِس	[ʋɔzlʲan] وۄزلؠن	[ʋɔzd͡ʒi] وۄزجہِ	[ʋɔzd͡ʒan] وۄزجَن
Abl.	[ʋɔzlɨ] وۄزلہٕ	[ʋɔzlʲaʋ] وۄزلؠو	[ʋɔzd͡ʒi] وۄزجہِ	[ʋɔzd͡ʒaʋ] وۄزجَو

Kabali sa mga panmidbid na dai pigdedeklarar iyo an mga adhetibo na nagtatapos sa -[lad̪] o -[ɨ], mga panmidbid na sinubli sa ibang mga tataramon, asin nagkapirang nakasuhay na mga iregular.^[101]

An mga pormang pagkumpara asin superlatibo kan mga panmidbid nabibilog sa mga taga na ژۆر [t͡sor] ("dakol pa") asin سؠٹھا [sʲaʈʰaː] ("kadaklan") sunod-sunod.^[103]

Mga pamilang

Sa laog kan tataramon na Kashmir, an mga numero pinagsusuhay sa mga kardinal na bilang asin mga ordinal na bilang.^[104] An mga pormang pamilang na ini, siring man an saindang mga agregatibo (pareho, gabos na lima, asin iba pa), multiplikatibo (duwang beses, apat na beses, asin iba pa), asin mga pormang emphatic (saro sana, tolo sana, asin iba pa) itinatao kan talaan sa ibaba.^[104]

	Kardinal	Ordinal	Agregatibo	Multiplikatibo	Empatiko
Suffix		-[jum] para sa maskulino -[im] para sa peminino	-[ʋaj]	-[ɡun] o -[ɡon] para sa maskulino -[ɡɨn] para sa peminino	-[j]
0.	[sifar] صِفَر
1.	[akʰ] اَکھ	[ǝkʲum] o [ǝkim] أکیُٛم o أکِم		[oɡun] o [oɡɨn] اۆگُن o اۆگٕن	[akuj] اَکُے
2.	[zɨ] زٕ	[dojum] o [dojim] دۆیُم o دۆیِم	[dɔʃʋaj] دۄشوَے	[doɡun] o [doɡɨn] دۆگُن o دۆگٕن	[zɨj] زٕے
3.	[tre] ترٛےٚ	[trejum] o [trejim] ترٛیٚیُم o ترٛیٚیِم	[treʃʋaj] ترٛیٚشوَے	[troɡun] o [troɡɨn] ترٛۆگُن o ترٛۆگٕن	[trej] ترٛیٚے
4.	[t͡soːr] ژور	[t͡suːrʲum] o [t͡suːrim] ژوٗریُٛم o ژوٗرِم	[t͡sɔʃʋaj] ژۄشوَے	[t͡soɡun] o [t͡soɡɨn] ژۆگُن o ژۆگٕن	[t͡soːraj] ژورَے
5.	[pãːt͡sʰ] o [pə̃ːt͡sʰ] پانٛژھ o پٲنٛژھ	[pɨ̃:t͡sjum] o [pɨ̃:t͡sim] پٟنٛژیُٛم o پٟنٛژِم	[pãːt͡sɨʋaj] پانٛژٕوَے	[pãːt͡sɨɡun] o [pãːt͡sɨɡɨn] پانٛژٕگُن o پانٛژٕگٕن	[pãːt͡saj] پانٛژَے
6.	[ʃe] شےٚ	[ʃejum] o [ʃejim] شیٚیُم o شیٚیِم	[ʃenɨʋaj] شیٚنہٕ وَے	[ʃuɡun] o [ʃuɡɨn] شُگُن o شُگٕن	[ʃej] شیٚے
7.	[satʰ] سَتھ	[sətjum] o [sətim] سٔتیُٛم o سٔتِم	[satɨʋaj] سَتہٕ وَے	[satɨɡun] o [satɨɡɨn] سَتہٕ گُن o سَتہٕ گٕن	[sataj] سَتَے
8.	[əːʈʰ] ٲٹھ	[ɨːʈʰjum] o [uːʈʰjum] اٟٹھیُٛم o اوٗٹھیُٛم [ɨːʈʰim] o [uːʈʰim] اٟٹھِم o اوٗٹھِم	[əːʈʰɨʋaj] ٲٹھٕ وَے	[əːʈʰɨɡun] o [əːʈʰɨɡɨn] ٲٹھٕ گُن o ٲٹھٕ گٕن	[əːʈʰaj] ٲٹھَے
9.	[naʋ] نَو	[nəʋjum] o [nəʋim] نٔویُٛم o نٔوِم	[naʋɨʋaj] نَوٕوَے	[naʋɨɡun] o [naʋɨɡɨn] نَوٕگُن o نَوٕگٕن	[naʋaj] نَوَے
10.	[dəh] o [daːh] دٔہ o داہ	[dəhjum] o [dəhim] دٔہیُٛم o دٔہِم	[dəhɨʋaj] دٔہہٕ وَے	[dəhɨɡon] o [dəhɨɡɨn] دٔہہٕ گۆن o دٔہہٕ گٕن	[dəhaj] دٔہَے
11.	[kah] o [kaːh] کَہہ o کاہ	[kəhjum] o [kəhim] کٔہیُٛم o کٔہِم
12.	[bah] o [baːh] بَہہ o باہ	[bəhjum] o [bəhim] بٔہیُٛم o بٔہِم
13.	[truʋaːh] ترُٛواہ	[truʋəːhjum] o [truʋəːhim] ترُٛوٲہیُٛم o ترُٛوٲہِم
14.	[t͡sɔdaːh] ژۄداہ	[t͡sɔdəːhjum] o [t͡sɔdəːhim] ژۄدٲہیُٛم o ژۄدٲہِم
15.	[pandaːh] پَنٛداہ	[pandəːhjum] o [pandəːhim] پَنٛدٲہیُٛم o پَنٛدٲہِم
16.	[ʃuraːh] شُراہ	[ʃurəːhjum] o [ʃurəːhim] شُرٲہیُٛم o شُرٲہِم
17.	[sadaːh] سَداہ	[sadəːhjum] o [sadəːhim] سَدٲہیُٛم o سَدٲہِم
18.	[arɨdaːh] اَرٕداہ	[arɨdəːhjum] o [arɨdəːhim] اَرٕدٲہیُٛم o اَرٕدٲہِم
19.	[kunɨʋuh] کُنہٕ وُہ	[kunɨʋuhjum] o [kunɨʋuhim] کُنہٕ وُہیُٛم o کُنہٕ وُہِم
20.	[ʋuh] وُہ	[ʋuhjum] o [ʋuhim] وُہیُٛم o وُہِم
21.	[akɨʋuh] اَکہٕ وُہ	[akɨʋuhjum] o [akɨʋuhim] اَکہٕ وُہیُٛم o اَکہٕ وُہِم
22.	[zɨtoːʋuh] زٕتووُہ	[zɨtoːʋuhjum] o [zɨtoːʋuhim] زٕتووُہیُٛم o زٕتووُہِم
23.	[troʋuh] ترٛۆوُہ	[troʋuhjum] o [troʋuhim] ترٛۆوُہیُٛم o ترٛۆوُہِم
24.	[t͡soʋuh] ژۆوُہ	[t͡soʋuhjum] o [t͡soʋuhim] ژۆوُہیُٛم o ژۆوُہِم
25.	[pɨnt͡sɨh] پٕنٛژٕہ	[pɨnt͡sɨhjum] o [pɨnt͡sɨhim] پٕنٛژٕہیُٛم o پٕنٛژٕہِم
26.	[ʃatɨʋuh] شَتہٕ وُہ	[ʃatɨʋuhjum] o [ʃatɨʋuhim] شَتہٕ وُہیُٛم o شَتہٕ وُہِم
27.	[satoːʋuh] سَتووُہ	[satoːʋuhjum] o [satoːʋuhim] سَتووُہیُٛم o سَتووُہِم
28.	[aʈʰoːʋuh] اَٹھووُہ	[aʈʰoːʋuhjum] o [aʈʰoːʋuhim] اَٹھووُہیُٛم o اَٹھووُہِم
29.	[kunɨtrɨh] کُنہٕ ترٕٛہ	[kunɨtrɨhjum] o [kunɨtrɨhim] کُنہٕ ترٕٛہیُٛم o کُنہٕ ترٕٛہِم
30.	[trɨh] ترٕٛہ	[trɨhjum] o [trɨhim] ترٕٛہیُٛم o ترٕٛہِم
31.	[akɨtrɨh] اَکہٕ ترٕٛہ	[akɨtrɨhjum] o [akɨtrɨhim] اَکہٕ ترٕٛہیُٛم o اَکہٕ ترٕٛہِم
32.	[dɔjitrɨh] دۄیہِ ترٕٛہ	[dɔjitrɨhjum] o [dɔjitrɨhjim] دۄیہِ ترٕٛہیُٛم o دۄیہِ ترٕٛہِم
33.	[tejitrɨh] تیٚیہِ ترٕٛہ	[tejitrɨhjum] o [tejitrɨhim] تیٚیہِ ترٕٛہیُٛم o تیٚیہِ ترٕٛہِم
34.	[t͡sɔjitrɨh] ژۄیہِ ترٕٛہ	[t͡sɔjitrɨhjum] o [t͡sɔjitrɨhim] ژۄیہِ ترٕٛہیُٛم o ژۄیہِ ترٕٛہِم
35.	[pə̃ːt͡sɨtrɨh] o [pãːt͡sɨtrɨh] پٲنٛژٕ ترٕٛہ o پانٛژٕ ترٕٛہ	[pə̃ːt͡sɨtrɨhjum] o [pãːt͡sɨtrɨhjum] پٲنٛژٕ ترٕٛہیُٛم o پانٛژٕ ترٕٛہیُٛم [pə̃ːt͡sɨtrɨhim] o [pãːt͡sɨtrɨhim] پٲنٛژٕ ترٕٛہِم o پانٛژٕ ترٕٛہِم
36.	[ʃejitrɨh] شیٚیہِ ترٕٛہ	[ʃejitrɨhjum] o [ʃejitrɨhim] شیٚیہِ ترٕٛہیُٛم o شیٚیہِ ترٕٛہِم
37.	[satɨtrɨh] سَتہٕ ترٕٛہ	[satɨtrɨhjum] o [satɨtrɨhim] سَتہٕ ترٕٛہیُٛم o سَتہٕ ترٕٛہِم
38.	[arɨtrɨh] اَرٕترٕٛہ	[arɨtrɨhjum] o [arɨtrɨhim] اَرٕترٕٛہیُٛم o اَرٕترٕٛہِم
39.	[kunɨtəːd͡ʒih] o [kunɨtəːd͡ʒiː] کُنہٕ تٲجِہہ o کُنہٕ تٲجی	[kunɨtəːd͡ʒihjum] o [kunɨtəːd͡ʒihim] کُنہٕ تٲجِہیُٛم o کُنہٕ تٲجِہِم
40.	[t͡satd͡ʒih] o [t͡satd͡ʒiː] ژَتجِہہ o ژَتجی	[t͡satd͡ʒihjum] o [t͡satd͡ʒihim] ژَتجِہیُٛم o ژَتجِہِم
41.	[akɨtəːd͡ʒih] o [akɨtəːd͡ʒiː] اَکہٕ تٲجِہہ o اَکہٕ تٲجی	[akɨtəːd͡ʒihjum] o [akɨtəːd͡ʒihim] اَکہٕ تٲجِہیُٛم o اَکہٕ تٲجِہِم
42.	[dɔjitəːd͡ʒih] o [dɔjitəːd͡ʒiː] دۄیہِ تٲجِہہ o دۄیہِ تٲجی	[dɔjitəːd͡ʒihjum] o [dɔjitəːd͡ʒihim] دۄیہِ تٲجِہیُٛم o دۄیہِ تٲجِہِم
43.	[tejitəːd͡ʒih] o [tejitəːd͡ʒiː] تیٚیہِ تٲجِہہ o تیٚیہِ تٲجی	[tejitəːd͡ʒihjum] o [tejitəːd͡ʒihim] تیٚیہِ تٲجِہیُٛم o تیٚیہِ تٲجِہِم
44.	[t͡sɔjitəːd͡ʒih] o [t͡sɔjitəːd͡ʒiː] ژۄیہِ تٲجِہہ o ژۄیہِ تٲجی	[t͡sɔjitəːd͡ʒihjum] o [t͡sɔjitəːd͡ʒihim] ژۄیہِ تٲجِہیُٛم o ژۄیہِ تٲجِہِم
45.	[pə̃ːt͡sɨtəːd͡ʒih] o [pãːt͡sɨtəːd͡ʒih] o [pə̃ːt͡sɨtəːd͡ʒiː] o [pãːt͡sɨtəːd͡ʒiː] پٲنٛژٕ تٲجِہہ o پانٛژٕ تٲجِہہ o پٲنٛژٕ تٲجی o پانٛژٕ تٲجی	[pə̃ːt͡sɨtəːd͡ʒihjum] o [pãːt͡sɨtəːd͡ʒihim] پٲنٛژٕ تٲجِہیُٛم o پانٛژٕ تٲجِہیُٛم [pə̃ːt͡sɨtəːd͡ʒihim] o [pãːt͡sɨtəːd͡ʒihim] پٲنٛژٕ تٲجِہِم o پانٛژٕ تٲجِہِم
46.	[ʃejitəːd͡ʒih] o [ʃejitəːd͡ʒiː] شیٚیہِ تٲجِہہ o شیٚیہِ تٲجی	[ʃejitəːd͡ʒihjum] o [ʃejitəːd͡ʒihim] شیٚیہِ تٲجِہیُٛم o شیٚیہِ تٲجِہِم
47.	[satɨtəːd͡ʒih] o [satɨtəːd͡ʒiː] سَتہٕ تٲجِہہ o سَتہٕ تٲجی	[satɨtəːd͡ʒihjum] o [satɨtəːd͡ʒihim] سَتہٕ تٲجِہیُٛم o سَتہٕ تٲجِہِم
48.	[arɨtəːd͡ʒih] o [arɨtəːd͡ʒiː] اَرٕتٲجِہہ o اَرٕتٲجی	[arɨtəːd͡ʒihjum] o [arɨtəːd͡ʒihim] اَرٕتٲجِہیُٛم o اَرٕتٲجِہِم
49.	[kunɨʋanzaːh] کُنہٕ وَنٛزاہ	[kunɨʋanzəːhjum] o [kunɨʋanzəːhim] کُنہٕ وَنٛزٲہیُٛم o کُنہٕ وَنٛزٲہِم
50.	[pant͡saːh] پَنٛژاہ	[pant͡səːhjum] o [pant͡səːhim] پَنٛژٲہیُٛم o پَنٛژٲہِم
51.	[akɨʋanzaːh] اَکہٕ وَنٛزاہ	[akɨʋanzəːhjum] o [akɨʋanzəːhim] اَکہٕ وَنٛزٲہیُٛم o اَکہٕ وَنٛزٲہِم
52.	[duʋanzaːh] دُوَنٛزاہ	[duʋanzəːhjum] o [duʋanzəːhim] دُوَنٛزٲہیُٛم o دُوَنٛزٲہِم
53.	[truʋanzaːh] o [trɨʋanzaːh] ترُٛوَنٛزاہ o ترٕٛوَنٛزاہ	[truʋanzəːhjum] o [truʋanzəːhim] ترُٛوَنٛزٲہیُٛم o ترُٛوَنٛزٲہِم [trɨʋanzəːhjum] o [trɨʋanzəːhim] ترٕٛوَنٛزٲہیُٛم o ترٕٛوَنٛزٲہِم
54.	[t͡suʋanzaːh] ژُوَنٛزاہ	[t͡suʋanzəːhjum] o [t͡suʋanzəːhim] ژُوَنٛزٲہیُٛم o ژُوَنٛزٲہِم
55.	[pə̃ːt͡sɨʋanzaːh] o [pãːt͡sɨʋanzaːh] پٲنٛژٕ وَنٛزاہ o پانٛژٕ وَنٛزاہ	[pə̃ːt͡sɨʋanzəːhjum] o [pãːt͡sɨʋanzəːhjum] پٲنٛژٕ وَنٛزٲہیُٛم o پانٛژٕ وَنٛزٲہیُٛم [pə̃ːt͡sɨʋanzəːhim] o [pãːt͡sɨʋanzəːhim] پٲنٛژٕ وَنٛزٲہِم o پانٛژٕ وَنٛزٲہِم
56.	[ʃuʋanzaːh] شُوَنٛزاہ	[ʃuʋanzəːhjum] o [ʃuʋanzəːhim] شُوَنٛزٲہیُٛم o شُوَنٛزٲہِم
57.	[satɨʋanzaːh] سَتہٕ وَنٛزاہ	[satɨʋanzəːhjum] o [satɨʋanzəːhim] سَتہٕ وَنٛزٲہیُٛم o سَتہٕ وَنٛزٲہِم
58.	[arɨʋanzaːh] اَرٕوَنٛزاہ	[arɨʋanzəːhjum] o [arɨʋanzəːhim] اَرٕوَنٛزٲہیُٛم o اَرٕوَنٛزٲہِم
59.	[kunɨhəːʈʰ] کُنہٕ ہٲٹھ	[kunɨhəːʈʰjum] o [kunɨhəːʈʰim] کُنہٕ ہٲٹھیُٛم o کُنہٕ ہٲٹھِم
60.	[ʃeːʈʰ] شیٹھ	[ʃeːʈʰjum] o [ʃeːʈʰim] شیٹھیُٛم o شیٹھِم
61.	[akɨhəːʈʰ] اَکہٕ ہٲٹھ	[akɨhəːʈʰjum] o [akɨhəːʈʰim] اَکہٕ ہٲٹھیُٛم o اَکہٕ ہٲٹھِم
62.	[duhəːʈʰ] دُ ہٲٹھ	[duhəːʈʰjum] o [duhəːʈʰim] دُ ہٲٹھیُٛم o دُ ہٲٹھِم
63.	[truhəːʈʰ] o [trɨhəːʈʰ] ترُٛہٲٹھ o ترٕٛہٲٹھ	[truhəːʈʰjum] o [truhəːʈʰim] ترُٛہٲٹھیُٛم o ترُٛہٲٹھِم [trɨhəːʈʰjum] o [trɨhəːʈʰim] ترٕٛہٲٹھیُٛم o ترٕٛہٲٹھِم
64.	[t͡suhəːʈʰ] ژُہٲٹھ	[t͡suhəːʈʰjum] o [t͡suhəːʈʰim] ژُہٲٹھیُٛم o ژُہٲٹھِم
65.	[pə̃ːt͡sɨhəːʈʰ] o [pãːt͡sɨhəːʈʰ] پٲنٛژٕ ہٲٹھ o پانٛژٕ ہٲٹھ	[pə̃ːt͡sɨhəːʈʰjum] o [pãːt͡sɨhəːʈʰjum] پٲنٛژٕ ہٲٹھیُٛم o پانٛژٕ ہٲٹھیُٛم [pə̃ːt͡sɨhəːʈʰim] o [pãːt͡sɨhəːʈʰim] پٲنٛژٕ ہٲٹھِم o پانٛژٕ ہٲٹھِم
66.	[ʃuhəːʈʰ] شُہٲٹھ	[ʃuhəːʈʰjum] o [ʃuhəːʈʰim] شُہٲٹھیُٛم o شُہٲٹھِم
67.	[satɨhəːʈʰ] سَتہٕ ہٲٹھ	[satɨhəːʈʰjum] o [satɨhəːʈʰim] سَتہٕ ہٲٹھیُٛم o سَتہٕ ہٲٹھِم
68.	[arɨhəːʈʰ] اَرٕہٲٹھ	[arɨhəːʈʰjum] o [arɨhəːʈʰim] اَرٕہٲٹھیُٛم o اَرٕہٲٹھِم
69.	[kunɨsatatʰ] کُنہٕ سَتَتھ	[kunɨsatatyum] o [kunɨsatatim] کُنہٕ سَتَتیُٛم o کُنہٕ سَتَتِم
70.	[satatʰ] سَتَتھ	[satatjum] o [satatim] سَتَتیُٛم o سَتَتِم
71.	[akɨsatatʰ] اَکہٕ سَتَتھ	[akɨsatatjum] o [akɨsatatim] اَکہٕ سَتَتیُٛم o اَکہٕ سَتَتِم
72.	[dusatatʰ] دُسَتَتھ	[dusatatjum] o [dusatatim] دُسَتَتیُٛم o دُسَتَتِم
73.	[trusatatʰ] o [trɨsatatʰ] ترُٛسَتَتھ o ترٕٛسَتَتھ	[trusatatjum] o [trusatatim] ترُٛسَتَتیُٛم o ترُٛسَتَتِم [trɨsatatjum] o [trɨsatatim] ترٕٛسَتَتیُٛم o ترٕٛسَتَتِم
74.	[t͡susatatʰ] ژُسَتَتھ	[t͡susatatjum] o [t͡susatatim] ژُسَتَتیُٛم o ژُسَتَتِم
75.	[pə̃ːt͡sɨsatatʰ] o [pãːt͡sɨsatatʰ] پٲنٛژٕ سَتَتھ o پانٛژٕ سَتَتھ	[pə̃ːt͡sɨsatatjum] o [pãːt͡sɨsatatjum] پٲنٛژٕ سَتَتیُٛم o پانٛژٕ سَتَتیُٛم [pə̃ːt͡sɨsatatim] o [pãːt͡sɨsatatim] پٲنٛژٕ سَتَتِم o پانٛژٕ سَتَتِم
76.	[ʃusatatʰ] شُسَتَتھ	[ʃusatatjum] o [ʃusatatim] شُسَتَتیُٛم o شُسَتَتِم
77.	[satɨsatatʰ] سَتہٕ سَتَتھ	[satɨsatatjum] o [satɨsatatim] سَتہٕ سَتَتیُٛم o سَتہٕ سَتَتِم
78.	[arɨsatatʰ] اَرٕسَتَتھ	[arɨsatatjum] o [arɨsatatim] اَرٕسَتَتیُٛم o اَرٕسَتَتِم
79.	[kunɨʃiːtʰ] کُنہٕ شيٖتھ	[kunɨʃiːtjum] o [kunɨʃiːtim] کُنہٕ شيٖتیُٛم o کُنہٕ شيٖتِم
80.	[ʃiːtʰ] شيٖتھ	[ʃiːtjum] o [ʃiːtjim] شيٖتیُٛم o شيٖتِم
81.	[akɨʃiːtʰ] اَکہٕ شيٖتھ	[akɨʃiːtjum] o [akɨʃiːtim] اَکہٕ شيٖتیُٛم o اَکہٕ شيٖتِم
82.	[dɔjiʃiːtʰ] دۄیہِ شيٖتھ	[dɔjiʃiːtjum] o [dɔjiʃiːtjum] دۄیہِ شيٖتیُٛم o دۄیہِ شيٖتِم
83.	[trejiʃiːtʰ] ترٛیٚیہِ شيٖتھ	[trejiʃiːtjum] o [trejiʃiːtim] ترٛیٚیہِ شيٖتیُٛم o ترٛیٚیہِ شيٖتِم
84.	[t͡sɔjiʃiːtʰ] ژۄیہِ شيٖتھ	[t͡sɔjiʃiːtjum] o [t͡sɔjiʃiːtim] ژۄیہِ شيٖتیُٛم o ژۄیہِ شيٖتِم
85.	[pə̃ːt͡sɨʃiːtʰ] o [pãːt͡sɨʃiːtʰ] پٲنٛژٕ شيٖتھ o پانٛژٕ شيٖتھ	[pə̃ːt͡sɨʃiːtjum] o [pãːt͡sɨʃiːtjum] پٲنٛژٕ شيٖتیُٛم o پانٛژٕ شيٖتیُٛم [pə̃ːt͡sɨʃiːtim] o [pãːt͡sɨʃiːtim] پٲنٛژٕ شيٖتِم o پانٛژٕ شيٖتِم
86.	[ʃejiʃiːtʰ] شیٚیہِ شيٖتھ	[ʃejiʃiːtjum] o [ʃejiʃiːtim] شیٚیہِ شيٖتیُٛم o شیٚیہِ شيٖتِم
87.	[satɨʃiːtʰ] سَتہٕ شيٖتھ	[satɨʃiːtjum] o [satɨʃiːtim] سَتہٕ شيٖتیُٛم o سَتہٕ شيٖتِم
88.	[arɨʃiːtʰ] اَرٕشيٖتھ	[arɨʃiːtjum] o [arɨʃiːtim] اَرٕشيٖتیُٛم o اَرٕشيٖتِم
89.	[kunɨnamatʰ] کُنہٕ نَمَتھ	[kunɨnamatjum] o [kunɨnamatim] کُنہٕ نَمَتیُٛم o کُنہٕ نَمَتِم
90.	[namatʰ] نَمَتھ	[namatjum] o [namatim] نَمَتیُٛم o نَمَتِم
91.	[akɨnamatʰ] اَکہٕ نَمَتھ	[akɨnamatjum] o [akɨnamatim] اَکہٕ نَمَتیُٛم o اَکہٕ نَمَتِم
92.	[dunamatʰ] دُنَمَتھ	[dunamatjum] o [dunamatim] دُنَمَتیُٛم o دُنَمَتِم
93.	[trunamatʰ] o [trɨnamatʰ] ترُٛنَمَتھ o ترٕٛنَمَتھ	[trunamatjum] o [trunamatim] ترُٛنَمَتیُٛم o ترُٛنَمَتِم [trɨnamatjum] o [trɨnamatim] ترٕٛنَمَتیُٛم o ترٕٛنَمَتِم
94.	[t͡sunamatʰ] ژُنَمَتھ	[t͡sunamatjum] o [t͡sunamatim] ژُنَمَتیُٛم o ژُنَمَتِم
95.	[pə̃ːt͡sɨnamatʰ] o [pãːt͡sɨnamatʰ] پٲنٛژٕ نَمَتھ o پانٛژٕ نَمَتھ	[pə̃ːt͡sɨnamatjum] o [pãːt͡sɨnamatjum] پٲنٛژٕ نَمَتیُٛم o پانٛژٕ نَمَتیُٛم [pə̃ːt͡sɨnamatim] o [pãːt͡sɨnamatim] پٲنٛژٕ نَمَتِم o پانٛژٕ نَمَتِم
96.	[ʃunamatʰ] شُنَمَتھ	[ʃunamatjum] o [ʃunamatim] شُنَمَتیُٛم o شُنَمَتِم
97.	[satɨnamatʰ] سَتہٕ نَمَتھ	[satɨnamatjum] o [satɨnamatim] سَتہٕ نَمَتیُٛم o سَتہٕ نَمَتِم
98.	[arɨnamatʰ] اَرٕنَمَتھ	[arɨnamatjum] o [arɨnamatjim] اَرٕنَمَتیُٛم o اَرٕنَمَتِم
99.	[namɨnamatʰ] نَمہٕ نَمَتھ	[namɨnamatjum] o [namɨnamatim] نَمہٕ نَمَتیُٛم o نَمہٕ نَمَتِم
100.	[hatʰ] ہَتھ	[hatyum] o [hatim] ہَتیُٛم o ہَتِم
101.	[akʰ hatʰ tɨ akʰ] اَکھ ہَتھ تہٕ اَکھ	[akʰ hatʰ tɨ ǝkjum] o [akʰ hatʰ tɨ ǝkim] اَکھ ہَتھ تہٕ أکیُٛم o اَکھ ہَتھ تہٕ أکِم
102.	[akʰ hatʰ tɨ zɨ] اَکھ ہَتھ تہٕ زٕ	[akʰ hatʰ tɨ dojum] o [akʰ hatʰ tɨ dojim] اَکھ ہَتھ تہٕ دۆیُم o اَکھ ہَتھ تہٕ دۆیِم
200.	[zɨ hatʰ] زٕ ہَتھ	[du hatyum] o [duhatim] دُہَتیُٛم o دُہَتِم
300.	[tre hatʰ] ترٛےٚ ہَتھ	[trɨ hatyum] o [trɨ hatim] ترٕٛہَتیُٛم o ترٕٛہَتِم
400.	[t͡soːr hatʰ] ژور ہَتھ	[t͡su hatyum] o [t͡su hatim] ژُہَتیُٛم o ژُہَتِم
500.	[pə̃ːt͡sʰ hatʰ] o [pãːt͡sʰ hatʰ] پٲنٛژھ ہَتھ o پانٛژھ ہَتھ	[pə̃ːt͡sɨ hatyum] o [pãːt͡sɨ hatyum] پٲنٛژٕ ہَتیُٛم o پانٛژٕ ہَتیُٛم [pə̃ːt͡sɨ hatim] o [pãːt͡sɨ hatim] پٲنٛژٕ ہَتِم o پانٛژٕ ہَتِم
600.	[ʃe hatʰ] شےٚ ہَتھ	[ʃe hatyum] o [ʃe hatim] شےٚ ہَتیُٛم o شےٚ ہَتِم
700.	[satʰ hatʰ] سَتھ ہَتھ	[ʃatɨ hatyum] o [ʃatɨ hatim] سَتہٕ ہَتیُٛم o سَتہٕ ہَتِم
800.	[əːʈʰ ʃatʰ] ٲٹھ شَتھ	[əːʈʰ ʃatjum] o [əːʈʰ ʃatim] ٲٹھ شَتیُٛم o ٲٹھ شَتِم
900.	[naʋ ʃatʰ] نَو شَتھ	[naʋ ʃatjum] o [naʋ ʃatim] نَو شَتیُٛم o نَو شَتِم
1000.	[saːs] ساس	[səːsjum] o [səːsim] سٲسیُٛم o سٲسِم
1001.	[akʰ saːs akʰ] اَکھ ساس اَکھ	[akʰ saːs ǝkjum] o [akʰ saːs ǝkim] اَکھ ساس أکیُٛم o اَکھ ساس أکِم
1002.	[akʰ saːs zɨ] اَکھ ساس زٕ	[akʰ saːs dojum] o [akʰ saːs dojim] اَکھ ساس دۆیُم o اَکھ ساس دۆیِم
1100.	[akʰ saːs hatʰ] اَکھ ساس ہَتھ or [kah ʃatʰ] o [kaːh ʃatʰ] کَہہ شَتھ o کاہ شَتھ	[akʰ saːs hatjum] o [akʰ saːs hatim] اَکھ ساس ہَتیُٛم o اَکھ ساس ہَتِم or [kah ʃatjum] o [kaːh ʃatjum] کَہہ شَتیُٛم o کاہ شَتیُٛم [kah ʃatim] o [kaːh ʃatim] کَہہ شَتِم o کاہ شَتِم
1500.	[akʰ saːs pãːt͡sʰ hatʰ] اَکھ ساس پانٛژھ ہَتھ or [pandaːh ʃatʰ] پَنٛداہ شَتھ	[akʰ saːs pãːt͡sɨ hatjum] o [akʰ saːs pãːt͡sɨ hatim] اَکھ ساس پانٛژٕ ہَتیُٛم o اَکھ ساس پانٛژٕ ہَتِم or [pandaːh ʃatjum] o [pandaːh ʃatim] پَنٛداہ شَتیُٛم o پَنٛداہ شَتِم
10,000.	[dəh saːs] o [daːh saːs] دٔہ ساس o داہ ساس	[dəh səːsjum] o [daːh səːsjum] دٔہ سٲسیُٛم o داہ سٲسیُٛم [dəh səːsim] o [daːh səːsim] دٔہ سٲسِم o داہ سٲسِم
Hundred thousand	[lat͡ʃʰ] لَچھ	[lat͡ʃʰjum] o [lat͡ʃʰim] لَچھیُٛم o لَچھِم
Million	[dəh lat͡ʃʰ] o [daːh lat͡ʃʰ] دٔہ لَچھ o داہ لَچھ	[dəh lat͡ʃʰjum] o [daːh lat͡ʃʰjum] دٔہ لَچھیُٛم o داہ لَچھیُٛم [dəh lat͡ʃʰim] o [daːh lat͡ʃʰim] دٔہ لَچھِم o داہ لَچھِم
Ten million	[kɔroːr] o [karoːr] کۄرور o کَرور	[kɔroːrjum] o [karoːrjum] کۄروریُٛم o کَروریُٛم [kɔroːrim] o [karoːrim] کۄرورِم o کَرورِم
Billion	[arab] اَرَب	[arabjum] o [arabim] اَرَبیُٛم o اَرَبِم
Hundred billion	[kʰarab] کھَرَب	[kʰarabjum] o [kʰarabim] کھَرَبیُٛم o کھَرَبِم

An ordinal na numero "1st" na iyo an [ǝkʲum] أکیُٛم para sa saiyang pagkalalaki asin [ǝkim] أکِم para sa pambabayeng kasarian midbid man bilang [ɡɔɖnʲuk] گۄڈنیُٛک and [ɡɔɖnit͡ʃ] گۄڈنِچ sunod-sunod.^[105]

Bokabularyo

An Kashmiri sarong tataramon na Indo-Aryan asin naimpluwensiyahan na marhay kan Sanskrito, orog na kan amay na parte kadto.^[106]^[107]^[108] Pagkatapos kan pag-abot kan pamamayo kan Islam sa Indya, an Kashmiri nakakua nin kadakol na mga sublitaga sa Persyano.^[108] Sa modernong panahon, an bokabularyo kan Kashmiri nag-importar nin mga tataramon gikan sa Ingles, Hindustani asin Punjabi.^[109]

Pagpreserbar kan daan na bokabularyo kan Indo-Aryan

An Kashmiri igwa nin nagkapirang tampok kan Daan na Indo-Aryan na nawara na sa ibang modernong mga tatatamon na Indo-Aryan arog kan Hindi-Urdu, Punjabi asin Sindhi.^[42] An nagkapirang tampok sa bokabularyo na pigpreserbar kan Kashmiri malinaw na gikan sa panahon kan Sanskritong Vedic asin nawara na dawa sa Klasikong Sanskrito. Kabali digdi an pormang tataramon na yodvai (na an boot sabihon kun), na panginot na makukua sa mga teksto sa Sanskritong Vedic. An klasikal na Sanskrito asin modernong Indo-Aryan naggagamit kan tataramon na yadi imbes.^[42]

Panangli sa inot na persona

Parehong an Indo-Aryan asin Iranyo na mga sanga kan pamilyang Indo-Iranyo nagpahiling nin makusog na tendensiyang halion an napapalain na panangli sa inot na persona ("Ako") na ginagamit sa kaso nin nominatibo (subheto). An gamot na Indo-Europeo para digdi pigkonstruhir liwat bilang *eǵHom, na napreserbar sa Sanskrito bilang aham asin sa Persyong Avestan bilang azam. Kabaliktaran ini sa pormang m- ("ako", "ako") na piggagamit para sa mga kaso nin akusatibo, henitibo, datibo, ablatibo. An Sanskrito asin Avestan parehong naggamit nin mga porma arog kan ma(-m). Alagad, sa mga tataramon arog kan Modernong Persyano, Baluchi, Hindi asin Punjabi, an lain na pormang nominatibo biyong nawara asin sinalidahan nin m- sa mga tataramon arog kan ma-n asin mai. Alagad, an Kashmiri kabali sa sarong medyo sadit na grupo na nagpapadanay kan pagkakaiba. An 'Ako (I sa Ingles)' iyo an ba/bi/bo sa manlain-lain na diyalektong Kashmiri, na lain sa ibang mga terminong ako (me sa Ingles). An 'sako/sakuya' iyo an myon sa Kashmiri. An ibang mga tataramon na Indo-Aryan na nagpapadanay kan tampok na ini kabali an Dogri (aun kumpara sa me-), Gujarati (hu-n kumpara sa ma-ri), Konkani (hā̃v kumpara sa mhazo), asin Braj (hau-M kumpara sa mai-M). An Iranyo na Pashto minapreserbar man kaini (za kumpara sa maa), siring man sa mga tataramon na Nuristani, arog kan Askunu (âi kumpara sa iũ).^[110]

Mga Pagkakalain-lain

Igwa nin saradit na pagkakalain sa tanga kan Kashmiri na pigtataram kan mga Hindu asin mga Muslim.^[111] Para sa 'kalayo', an sarong tradisyonal na Hindu naggagamit kan taga na اۆگُن [oɡun] mantang an sarong Muslim mas parating naggagamit kan taga na Arabe na نار [naːr].^[112]

Halimbawa nin teksto

Iskriturang Perso-Arabe

Art. 1 kan Deklarasyon Universal nin mga Derechos Humanos:

سٲری اِنسان چھِ آزاد زامٕتؠ۔ وؠقار تہٕ حۆقوٗق چھِ ہِوی۔ تِمَن چھُ سوچ سَمٕج عَطا کَرنہٕ آمُت تہٕ تِمَن پَزِ بٲے بَرادٔری ہٕنٛدِس جَذباتَس تَحَت اَکھ أکِس اَکار بَکار یُن ۔^[113]

[səːriː insaːn t͡ʃʰi aːzaːd zaːmɨtʲ . ʋʲaqaːr tɨ hoquːq t͡ʃʰi hiʋiː . timan t͡ʃʰu soːt͡ʃ samɨd͡ʒ ataː karnɨ aːmut tɨ timan pazi bəːj baraːdəriː hɨndis d͡ʒazbaːtas tahat akʰ əkis akaːr bakaːr jun]

"An gabos na tawo namundag na talingkas asin igwa nin pagkakapantay-pantay sa dignidad asin karapatan. Sinda tinawan nin boot asin konsensya asin kaipuhan na maghiro susog sa esensya kan marhay na pag-iiribahan.."

Iskriturang Sharada

Mga bersikulo ni Lalleshwari:^[114]

𑆏𑆩𑆶𑆅 𑆃𑆑𑆶𑆪𑇀 𑆃𑆗𑆶𑆫𑇀 𑆥𑆾𑆫𑆶𑆩𑇀 𑆱𑆶𑆅 𑆩𑆳𑆬𑆴 𑆫𑆾𑆛𑆶𑆩𑇀 𑆮𑆶𑆤𑇀𑆢𑆱𑇀 𑆩𑆁𑆘𑇀 𑆱𑆶𑆅 𑆩𑆳𑆬𑆴 𑆑𑆤𑆴 𑆥𑇀𑆪𑆜 𑆓𑆾𑆫𑆶𑆩𑇀 𑆠 𑆖𑆾𑆫𑆶𑆩𑇀 𑆃𑆱𑆱𑇀 𑆱𑆳𑆱𑇀 𑆠 𑆱𑆥𑆤𑇀𑆪𑆱𑇀 𑆱𑆾𑆤𑇀𑇆

[oːmuj akuj at͡ʃʰur porum, suj maːli roʈum ʋɔndas manz, suj maːli kani pʲaʈʰ gorum tɨ t͡sorum, əːsɨs saːs tɨ sapnis sɔn.]

"Padagos kong pig-aawit an daing kaagid na banal na taga na "Om" asin pinapagdanay ining ligtas sa sakuyang puso sa paagi kan sakuyang determinadong dedikasyon asin pagkamoot. Ako abo sana asin sa banal na biyaya kaini nagin bulawan."

𑆃𑆑𑆶𑆪𑇀 𑆏𑆀𑆑𑆳𑆫𑇀 𑆪𑆶𑆱𑇀 𑆤𑆳𑆨𑆴 𑆣𑆫𑆼 𑆑𑆶𑆩𑇀𑆧𑆼 𑆧𑇀𑆫𑆲𑇀𑆩𑆳𑆟𑇀𑆝𑆱𑇀 𑆱𑆶𑆩𑇀 𑆓𑆫𑆼 𑆃𑆒𑇀 𑆱𑆶𑆪𑇀 𑆩𑆁𑆠𑇀𑆫 𑆖𑇀𑆪𑆠𑆱𑇀 𑆑𑆫𑆼 𑆠𑆱𑇀 𑆱𑆳𑆱𑇀 𑆩𑆁𑆠𑇀𑆫 𑆑𑇀𑆪𑆳𑆲𑇀 𑆑𑆫𑆼𑇆

[akuj omkaːr jus naːbi dareː, kumbeː brahmaːnɖas sum gareː, akʰ suj mantʰɨr t͡sʲatas kareː, tas saːs mantʰɨr kʲaːh kareː.]

An saro na nag-aawit kan banal na taga na "Omkār" sa paagi nin debosyon may kakayahan na magtogdok nin tulay sa pag-ultanan kan saiyang sadiri asin kan kosmikong kaisipan. Sa pagdadanay na komitido sa sagradong taga na ini, an saro dai nangangaipo nin ano man na ibang mantra sa rinibong iba pa.

Hilingon man

Mga tala

↑ Sa kapinunan kan sarong taga pwede ining mag-iba nin diyakritiko, o pwede ining magin solo asin silensyo, na sinusundan nin sarong letra nin patanog. Mga diyakritikong اَ اِ، اُ pwedeng halion sa pagsurat. Iba pang mga tuldik (i.e. آ، أ، ٲ، إ، اٟ) dai nanggad tinatangkas. Halimbawa, an اَخبار "akhbār" parating isinusurat na اخبار, mantang dai nanggad isinurat an أچھ " ȧchh" na اچھ.
↑ Panginot na ginagamit para sa mga tagang subli na Arabe.
↑ An letrang wāw pwedeng magrepresentar nin katanog ([ʋ]) o patanog ([oː]). Pwede man ining magserbing paradara nin mga patanog na diyakritiko, na nagrerepresentar nin nagkapirang iba pang mga patanog na وٗ, ۆ, ۄ (uː], [o], [ɔ]). Sa kapinunan kan sarong tata, kun nagrerepresentar nin sarong katanog, an letrang wāw maluwas bilang sarong solo na karakter, na susundan kan maninigong patanog. Kun nagrerepresentar nin sarong patanog sa kapinunan kan sarong taga, an letrang wāw kaipuhan na inutan nin ạlif, او, اوٗ, اۆ, اۄ.
↑ An letrang ini naiiba sa do-chashmi hē (ھ) asin dai sinda magkakasararo. Kapareho kan Urdu, an do-chashmi hē (ھ) eksklusibong ginagamit bilang ikaduwang parte kan mga digrapo para sa pagrepresentar kan mga aspirated consonant.
↑ Sa inisyal asin medyal na posisyon, an letrang hē pirming nagrerepresentar kan katanog na [h]. Sa huring posisyon, an letra na hē pwedeng magrepresentar kan katanog na ([h]) o patanog na ([a]). Sa huring posisyon, sa nakadukot na porma sana kaini, asin bako sa suway na porma, pwede man ining magserbing paradara nin mga diakritikong patanog, na nagrerepresentar nin nagkapirang iba pang patanog ـٔہ, ـہٕ ([ə], [ɨ]). Halimbawa, mantang an huring "-rạ" isinurat bilang ـرٔ, an huring "-gạ" isinurat bilang ـگٔہ.
↑ An letrang yē pwedeng magrepresentar nin katanog ("y" [j]) o patanog ("ē" [eː] o "ī" [iː]). An letra na yē pwedeng magrepresentar kan [j] sa inisyal o medyal na posisyon, o pwede ining magrepresentar kan "ē" [eː] o "ī" [iː] sa medyal na posisyon, o "ī" [iː] sa huring posisyon. Sa kumbinasyon kan mga espesipikong diakritiko, an letrang yē sa saiyang medial na posisyon, pwedeng magrepresentar nin "ī" [iː], "e" [e], "ĕ" [ʲa], o ' [◌ʲ] man. Tanganing irepresentar an katanog na "y" [j] o an patanog na "ē" [eː] sa huring posisyon, ginagamit an letrang boḍ yē (ے). An letrang boḍ yē (ے), kasabay sa mga espesipikong diakritiko, pwedeng magrepresentar kan "e" [e] sa huring posisyon.
↑ An letrang boḍ yē minalataw sana sa huring posisyon. An letrang boḍ yē nagrerepresentar kan katanog na "y" [j] o an patanog na "ē" [eː]. Sa mga partikular na diakritiko, an patanog na "e" [e] ipinapahiling man kaiba an letrang boḍ yē.

Mga toltolan

1 2 Error sa pag-cite: Imbalidong <ref> tatak; mayong teksto na ipinagtao para sa reperensiya na pinagngaranan na e26
↑ Mahapatra, B. P. (1989). Constitutional languages (in English). Presses Université Laval. p. 270. ISBN 978-2-7637-7186-1.
↑ Nicolaus, Peter (2015). "Residues of Ancient Beliefs among the Shin in the Gilgit-Division and Western Ladakh". Iran & the Caucasus 19 (3): 201–264. doi:10.1163/1573384X-20150302. ISSN 1609-8498. https://www.jstor.org/stable/43899199.
1 2 3 4 Sociolinguistics. Mouton de Gruyter. 1977. ISBN 9789027977229. Retrieved 2009-08-30.
↑ "Valley divide impacts Kashmiri, Pandit youth switch to Devnagari" (in English). The Indian Express.
↑ "There's a new Hindu-Muslim conflict in Kashmir—this time over one language, two scripts". The Print. 21 May 2022. Retrieved 21 May 2022.
↑ Taru (2016-10-22). "Pandits want official status for Kashmiri written in Devanagari script". The Sunday Guardian Live (in English). Archived from the original on 2023-07-27. Retrieved 2023-07-27.
↑ "Jammu, Kashmir & Ladakh: Ethno-linguistic areas". koshur.org. Retrieved 2007-06-02.
↑ The Jammu and Kashmir Official Languages Act, 2020. 26 September 2020. https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/15512?view_type=search&sam_handle=123456789/1362.
↑ "US Library of Congress Steps in to Save Dying Kashmiri Language". 21 February 2025.
↑ Mustafa, Sheikh (13 April 2025). "Digital Guardians: Young Kashmiris Reviving Their Language".
↑ Hadi, Lone (13 April 2025). "Losing Our Tongue: The Silent Shift from Kashmiri to English in Youth Spaces". Medium.
↑ Laurie Bauer, 2007, The Linguistics Student's Handbook, Edinburgh
↑ Bhat, M. Ashraf (1989). The Changing Language Roles and Linguistic Identities of the Kashmiri Speech Community (in English). Cambridge Scholars Publishing. p. 61. ISBN 9781443862608. An Koshur, an tataramon kan mga Kashmiri, sinasabing sarong Prakrito kan puro asin orihinal na Sanskrito", an sabi ni Lawrence
↑ "Kashmiri language | Kashmiri language | Indo-Aryan, Dialects, Poetry | Britannica". www.britannica.com (in English). Retrieved 2023-07-26.
↑ Jain, Danesh; Cardona, George (2007-07-26). The Indo-Aryan Languages (in English). Routledge. p. 895. ISBN 978-1-135-79710-2.
↑ "Parliament passes Jammu and Kashmir Official Languages Bill, 2020" (in en-IN). The Hindu. 23 September 2020. https://www.thehindu.com/news/national/other-states/parliament-passes-jammu-and-kashmir-official-languages-bill-2020/article32677107.ece.
1 2 Bukhari, Shujaat (14 June 2011). "The other Kashmir". The Hindu. https://www.thehindu.com/opinion/op-ed/The-other-Kashmir/article13834085.ece.
↑ "Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues - 2011" (PDF). Retrieved 2 July 2018. An mga eksaktong numero gikan sa sensus kan 2011 iyo an 6,554,36 para sa Kashmiri bilang sarong "dilang nagimatan" asin 6,797,587 para sa Kashmiri bilang sarong "tataramon" (na kabali an magkaharaning saradit na diyalekto/tataramon).
↑ "Koshur: An Introduction to Spoken Kashmiri". Kashmir News Network: Language Section (koshur.org). Retrieved 2007-06-02.
↑ "Scheduled Languages of India". Central Institute of Indian Languages. Archived from the original on 24 May 2007. Retrieved 2007-06-02. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
↑ "The Constitution of Jammu and Kashmir (India)" (PDF). General Administrative Department of the Government of Jammu & Kashmir (India). Archived from the original (PDF) on 7 May 2012. Retrieved 2007-06-02. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
↑ —"What census data reveals about use of Indian languages". Deccan Herald (in English). Retrieved 2023-11-16.
—"Hindi Added 100Mn Speakers In A Decade; Kashmiri 2nd Fast Growing Language" (in English). 2018-06-28. Retrieved 2023-11-16.
—"Hindi fastest growing language in India, finds 100 million new speakers".
—"Hindi grew rapidly in non-Hindi states even without official mandate". India Today (in English). 11 April 2022. Retrieved 2023-11-16.
↑ Weber, Siegfried (1 May 2012). "kashmir iii. Persian language in the state administration". Encyclopaedia Iranica. Retrieved 2022-02-05.
↑ Bhat, M. Ashraf (2017). The Changing Language Roles and Linguistic Identities of the Kashmiri speech community. Cambridge Scholars Publishing. p. 75. ISBN 9781443862608.
↑ "The Jammu and Kashmir Official Languages Act, 2020" (PDF). The Gazette of India. 27 September 2020. Retrieved 27 September 2020.
↑ "Parliament passes JK Official Languages Bill, 2020". Rising Kashmir. 23 September 2020. Archived from the original on 24 September 2020. https://web.archive.org/web/20200924141909/http://risingkashmir.com/news/parliament-passes-jk-official-languages-bill-2020. Retrieved on 9 March 2026.
↑ ANI. "BJP president congratulates J-K people on passing of Jammu and Kashmir Official Language Bill 2020". BW Businessworld (in English). Retrieved 2021-06-27.
1 2 Shakil, Mohsin (2012). "Languages of Erstwhile State of Jammu Kashmir (A Preliminary Study)". University of Azad Jammu and Kahsmir. https://www.academia.edu/6485567. Retrieved on 24 October 2020.
1 2 Kachru, Braj B. (3 July 2002). "The Dying Linguistic Heritage of the Kashmiris: Kashmiri Literary Culture and Language" (PDF). Kashmiri Overseas Association. Archived from the original (PDF) on 19 June 2018. Retrieved 24 October 2020. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
1 2 3 4 5 Akhtar, Raja Nasim; Rehman, Khawaja A. (2007). "The Languages of the Neelam Valley". Kashmir Journal of Language Research 10 (1): 65–84. ISSN 1028-6640. "Dugang pa, an mga parataram nin Kashmiri mas nakakasabot kan manlaen-laen na klase nin Srinagar kisa sa saro na pigtataram sa Muzaffarabad.".
↑ Kiani, Khaleeq (2018-05-28). "CCI defers approval of census results until elections". DAWN.COM (in English). Retrieved 2020-03-17.
↑ Snedden, Christopher (2015-09-15). Understanding Kashmir and Kashmiris (in English). Oxford University Press. p. 33. ISBN 978-1-84904-622-0.
↑ Kaw, M. K. (2004). Kashmir and [[:Plantilya:As written]] People: Studies in the Evolution of Kashmiri Society (in English). APH Publishing. pp. 328–329. ISBN 978-81-7648-537-1. Sa mga parte kan Pakistan, bilang sarong iskolar na Pakistani, si Rahman nag-obserbar (1996:225-226), "igwa nin mga bulsa nin mga tawong nagtataram nin Kashmiri sa Azad Kashmir [nasakop kan Pakistan an Kashmir] asin sa iba pang lugar ..." Idinugang ni Rahman na an proseso nin pagbabago nin tataramon padagos sa mga parataram nin Kashmiri sa Pakistan, arog kan kadaklan sainda: [An mga Kashmiri] luway-luway na nagbabalyo sa ibang mga tataramon arog kan lokal na Pahari asin Mirpuri na mga diyalekto kan Punjabi...Kadaklan sa mga tawong tataong magbasa asin magsurat naggagamit nin Urdu nin huli ta, sa Azad asin sa kapot kan Indya na Kashmir, an Urdu imbes na Kashmiri iyo an opisyal na tataramon kan gobyerno. URL–wikilink conflict (help)
↑ Hock, Hans Henrich; Bashir, Elena (2016-05-24). The Languages and Linguistics of South Asia: A Comprehensive Guide (in English). Walter de Gruyter GmbH & Co KG. p. 811. ISBN 978-3-11-042338-9. Sa Kashmir na kontrolado kan Pakistan, an mga parataram nin Kashmiri nagbabalyo sa Urdu (Dhar 2009)
↑ "Up north: Call for exploration of archaeological sites". The Express Tribune. 4 June 2015. https://tribune.com.pk/story/897933/up-north-call-for-exploration-of-archaeological-sites. "Sinabi niya na an mga tataramon na Kundal Shahi asin Kashmiri, na pigtataram sa Kababan nin Neelum, madali nang magadan."
↑ Khan, Zafar Ali (20 February 2016). "Lack of preservation causing regional languages to die a slow death". The Express Tribune. https://tribune.com.pk/story/1051223/lack-of-preservation-causing-regional-languages-to-die-a-slow-death. "Si Dr Khawaja Abdul Rehman, na nagtaram sa Pahari asin Kashmiri, nagsabi na an pluralistiko asin pagpapauswag kan literatura kan Kashmiri marikas na nagagadan, nin huli ta an mga gurang na henerasyon kaini dai nakapagbalyo kan tataramon sa mga hobenes kaini. Sinabi niya na pakalihis nin pirang dekada, mayo ni sarong tawong nagtataram nin Kashmiri an makukua sa Muzaffarabad..."
1 2 Rahman, Tariq (1996). Language and politics in Pakistan. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-577692-8.
↑ Farooq Ahamad Mir, Imtiaz Hansnain, Azzizudin Khan (2018). "Kashmiri: A Phonological Sketch". East European Journal of Psycholinguistics 5 (2): 32–41. doi:10.5281/zenodo.2583186. https://www.researchgate.net/publication/331520997. Retrieved on 2025-05-10.
↑ "Koshur: Spoken Kashmiri: A Language Course: Transcription". Retrieved 21 May 2014.
↑ Koul & Wali 2006, pp. 9-16.
1 2 3 K.L. Kalla (1985), The Literary Heritage of Kashmir, Mittal Publications, ... An Kashmiri sana sa gabos na modernong tataramon sa Indya an nagpreserbar kan dvi (Kashmiri du) kan Sanskrito, sa mga numero arog kan dusatath (Sanskrito dvisaptati), dunamat (Sanskrito dvanavatih) ... an huri (Yodvai) na arkiko asin mahihiling sa mga Vedas ...
↑ "Sarada". Lawrence. Archived from the original on 24 February 2008. Retrieved 2007-06-02. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
1 2 3 4 5 Pandey, Anshuman (2022-02-18). "N3545: Proposal to Encode the Sharada Script in ISO/IEC 10646" (PDF). Working Group Document, ISO/IEC JTC1/SC2/WG2.
↑ "The Sharada Script: Origin and Development". Kashmiri Overseas Association. Archived from the original on 7 January 2010. Retrieved 7 July 2009. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
↑ "Kashmiri (कॉशुर / كٲشُر)". Omniglot. Retrieved 2009-07-07.
↑ Daniels & Bright (1996). The World's Writing Systems. pp. 753–754.
↑ Kaw, M.K (2004). Kashmir and It's [sic] People: Studies in the Evolution of Kashmiri Society. A.P.H. Publishing Corporation. pp. 303–304. ISBN 9788176485371.
↑ Mahapatra, B.P (1989). The Written Languages of the World: A Survey of the Degree and Modes of Use : India : Book 1 Constitutional Languages. Presses Université Laval. p. 270. ISBN 9782763771861.
↑ "Braj B. Kachru: An Introduction to Spoken Kashmiri". www.koshur.org. Retrieved 2020-04-30.
↑ "Spoken Kashmiri: A Language Course". www.koshur.org. Retrieved 2020-04-30.
↑ "Braj B. Kachru: An Introduction to Spoken Kashmiri". www.koshur.org. Retrieved 2022-02-05.
↑ "Valley divide impacts Kashmiri, Pandit youth switch to Devnagari". Indian Express. 8 June 2009. Retrieved 2009-07-07.
↑ "Devnagari Script for Kashmiri: A Study in its Necessity, Feasibility and Practicality". Kashmiri Overseas Association. Archived from the original on 3 January 2009. Retrieved 7 July 2009. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
↑ "Nastaliq to Devanagari: After Language, Kashmir Watching Script Campaign". MENAFN. 2020. Retrieved 2021-10-02.
↑ "Archive copy". Archived from the original on 2024-02-13. Retrieved 2026-03-13.
1 2 Koul, O. N., Raina, S. N., & Bhat, R. (2000). Kashmiri-English Dictionary for Second Language Learners. Central Institute of Indian Languages.
↑ "Archive copy". Archived from the original on 2024-02-14. Retrieved 2026-03-13.
↑ "Kashmiri (deva)". r12a.github.io. Archived from the original on 2025-05-16. Retrieved 2025-11-21. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
↑ Everson, Michael & Pravin Satpute. (2006). Proposal to add four characters for Kashmiri to the BMP of the UCS.
↑ "Project ZAAN: Basic Reader for Kashmiri Language". www.koausa.org. Archived from the original on 13 January 2019. Retrieved 2020-11-26. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
↑ Raina, M. K. (2020-05-04). "One Page Primer on Kashmiri Language". M K Raina (in English). Retrieved 2020-11-26.
↑ Government of India. (2009). Propwesto na magdugang nin anom na karakter sa bloke nin Devanagari para sa representasyon kan tataramon na Kashmiri sa iskritura nin Devanagari.
↑ Pandey, Anshuman. (2009). Mga Komento sa Propuesto kan India na Magdugang nin mga Karakter na Devanagari para sa Kashmiri.
↑ An mga tahaw na patanog tipikal na pigtranskripsiyon na ⟨ạ⟩ asin ⟨u’⟩ kun nagtatransliterar nin iskriturang Arabe, ⟨ö⟩ asin ⟨ü⟩ kun nagtatransliterar nin Nagari.
1 2 Pandey, Anshuman. (2009). Proposal to Encode the Sharada Script in ISO/IEC 10646.
↑ Grierson, George (1916). On the Sarada Alphabet. pp. 8–12.
1 2 3 Koul & Wali 2006, p. 25.
↑ Koshur: An Introduction to Spoken Kashmiri (2002). Kashmir News Network, pp.80.
↑ Koul & Wali 2006, p. ii.
1 2 Koul & Wali 2006, p. 28.
↑ Koul & Wali 2006, pp. 26-28.
1 2 3 Koul & Wali 2006, p. 31.
↑ Wade 1888, p. 16.
↑ Bhatt, Rajesh (2007)."Ergativity in Indo-Aryan Languages", MIT Ergativity Seminar, pp.6.
1 2 Koul & Wali 2006, p. 32.
↑ Koul & Wali 2006, p. 39.
↑ Wade 1888, pp. 10-15.
↑ Koul & Wali 2006, pp. 83-84.
↑ Koul & Wali 2006, p. 119.
↑ Koul & Wali 2006, p. 84.
↑ Koul & Wali 2006, p. 86.
1 2 3 Koul & Wali 2006, p. 87.
↑ Zakharyin, Boris (2015). "Indo-Aryan Ergativity and its Analogues in Languages of Central and Western Eurasia", The Poznań Society for the Advancement of Arts and Sciences, PL ISSN 0079-4740, pp.66.
↑ Koul & Wali 2006, pp. 89-90.
↑ Koul & Wali 2006, pp. 91-92.
↑ Koul & Wali 2006, p. 93.
↑ Koul & Wali 2006, p. 94.
↑ Koul & Wali 2006, pp. 94-95.
↑ Koul & Wali 2006, pp. 96-97.
↑ Koul & Wali 2006, pp. 96-99.
↑ Koul & Wali 2006, pp. 100-101.
↑ Koul & Wali 2006, p. 103.
1 2 Koul & Wali 2006, p. 105.
↑ Koul & Wali 2006, p. 107.
↑ Koul & Wali 2006, p. 108.
↑ Koul & Wali 2006, p. 53.
↑ Koul & Wali 2006, p. 52.
↑ Koshur 2002, pp.79.
↑ Wade 1888, p. 19.
1 2 Wade 1888, p. 20.
↑ Koul & Wali 2006, p. 59.
↑ Wade 1888, p. 21.
1 2 Koul & Wali 2006, p. 64.
↑ Toushikhani S. k, Koul J. lal. Kashir Dictionary Vol 1.
↑ Eggeling, Hans Julius (1911). "Sanskrit". In Chisholm, Hugh. Encyclopædia Britannica (in English). 24 (11th ed.). Cambridge University Press. pp. 156–183.
↑ Grierson, George Abraham (1911). "Kashmiri". In Chisholm, Hugh. Encyclopædia Britannica (in English). 15 (11th ed.). Cambridge University Press. pp. 689–693. An Sanskrit aktibong pinag-aadalan sa laog nin dakul na siglo, asin an bokabularyo kan Kashmiri, asin dawa an gramatika kaini, kadaklan Indian na ngonyan. Sobra kaini an kaso na, para sa kaginhawahan, ini ngonyan parateng pigklasipikar bilang kabali sa grupo nin mga tataramon sa amihanan-sulnupan, imbes na kabali sa pamilyang Piśāca siring sa hinahagad kan ginikanan kaini. Dai masasabi na sala an arin man na klasipikasyon.
1 2 Gorekar, Niẓāmuddīn Es (2002). Indo-Islamic Relations (in English). KnowledgeCity Books. p. 67. An tataramon na Kashmiri sa kapinunan naimpluwensiyahan na marhay kan tataramon na Sanskrito, alagad sa pag-abot kan mga Muslim asin mga hade arog ni Zainu'l-Abedin nagpoon ining mag-ako kan impluwensya kan Persyano na iyo an tataramon kan mga namamayo.
↑ Concise Encyclopedia of Languages of the World (in English). Elsevier. 6 April 2010. p. 582. ISBN 978-0-08-087775-4. An bokabularyo kan Kashmiri pwedeng mahiwas na ikategorya sa mga ginikanan na Kashmiri/Dardiko, Sanskrito, Punjabi, Hindi/Urdu, Persyo, asin Arabiko.
↑ John D. Bengtson, Harold Crane Fleming (2008), In hot pursuit of language in prehistory: essays in the four fields of anthropology, John Benjamins Publishing Company, 2008, ISBN 978-90-272-3252-6, ... Alagad, an Gujarati siring man an sarong Dardiko na tataramon arog kan Kashmiri nagpapadanay pa man giraray kan pag-alternasyon kan gamot sa pag-ultanan kan mga pormang subheto asin bakong subheto (alagad sinalidahan ninda an deribatibo kan Sanskrito na pormang subheto na ahám nin mga bagong porma) ...
↑ Keith Brown, Sarah Ogilvie (6 April 2010), Concise encyclopedia of languages of the world, Elsevier, 2008, ISBN 978-0-08-087774-7, ... An Kashmiri igwa nin espesyal na posisyon sa grupong Dardiko, na posibleng iyo sana an tataramon na dardic na igwa nin nasusurat na literatura na nagpoon pa kan amay na ika-13 siglo...
↑ Krishna, Gopi (1967). Kundalini: The Evolutionary Energy in Man. Boston: Shambhala. p. 212. ISBN 978-1-57062-280-9. Archived from the original on 5 March 2016. Retrieved 9 September 2017. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
↑ "Universal Declaration of Human Rights in Kashmiri Language" (PDF).
↑ "Lal Vakh in Sharada script".

Bibliograpiya

Chopra, R. M (2013). "Indo-Persian Literature in Kashmir". The rise, growth, and decline of Indo-Persian literature (in English) (2nd ed.). New Delhi: Iran Culture House. OCLC 909254259.
Grierson, George Abraham (1911). "Indo-Aryan Languages". In Chisholm, Hugh. Encyclopædia Britannica (in English). 14 (11th ed.). Cambridge University Press. pp. 487–490.
Koul, Omkar N; Wali, Kashi (2006). Modern Kashmiri Grammar (PDF) (in English). Springfield: Dunwoody Press. ISBN 1-931546-07-X. Archived from the original (PDF) on 3 March 2016. Retrieved 1 July 2019. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
Wade, TR (1888). A Grammar of the Kashmiri Language. SPCK.

Mga panluwas na takod

Bhat, Roop Krishen (1982). Kashir Kitab level 1 : (state level school reader in Kashmiri for non-Kashmiri speaking students). Central Institute of Indian Languages.
Bhat, Roop Krishen (1988). Urdu Kashmiri Reader. JK Press.
Ganjoo, Triloki Nath (1979). Kạ̄shur-Hindi Reader. Kạ̄shur Department, University of Kashmir.
Grierson, George Abraham (1932). A dictionary of the Kashmiri language. Calcutta: Asiatic Society of Bengal. Archived from the original on 15 April 2021. Retrieved 1 May 2020. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
Handoo, Jawaharlal; Handoo, Lalita (1975). Hindi-Kashmiri Common Words. Central Institute of Indian languages.
Handoo, Jawaharlal (1973). Kashmiri Phonetic Reader. Central Institute of Indian Languages.
Hassan, Sheeba. "A pronouncing dictionary of Kashmiri language". Digital Dictionaries of South Asia. Archived from the original on 15 April 2021. Retrieved 1 May 2020. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
Hindi-Kashmiri Conversational Guide. Central Hindi Directorate, Government of India. 1990.
Hindi-Kashmiri-English Trilingual Dictionary. 1. Central Hindi Directorate, Department of Education, Ministry of Human Resource Development (Government of India). 1988.
Hindi-Kashmiri-English Trilingual Dictionary. 2. Central Hindi Directorate, Department of Education, Ministry of Human Resource Development (Government of India). 1988.
Hindi-Kashmiri-English Trilingual Dictionary. 3. Central Hindi Directorate, Department of Education, Ministry of Human Resource Development (Government of India). 1988.
Hinton, James Knowles (1885). A Dictionary of Kashmiri Proverbs & Sayings: Explained and Illustrated From the Rich and Interesting Folklore of the Valley. Bombay: Education Society's Press.
Hook, Peter E. 1976. Is Kashmiri an SVO language? Indian Linguistics 37: 133–142.
"Indo Wordnet : A wordnet of Indian languages".
Kamil, Amin (1966). Achar Zan. Walidarul Kitabat.
Kashmiri Language Textbook for Class1
Kashmiri Language Textbook for Class 2
Kashmiri Language Textbook for Class 3
Kashmiri Language Textbook for Class 6
Kashmiri Language Textbook for Class 8
Kashmiri Language Textbook for Class 10
Koshur: An Introduction to Spoken Kashmiri
Koul, Ashok K (2008). Lexical Borrowings in Kashmiri. Delhi: Indian Institute of Language Studies. ISBN 9788186323298.
Koul, Omkar Nath (1985). An Intensive Course in Kashmiri. Central Institute of Indian Languages. ISBN 9780781801768.
Koul, Omkar Nath (1995). An intermediate course in Kashmiri Language. Central Institute of Indian Languages. ISBN 8173420270.
Koul, Omkar Nath (1992). A Dictionary of Kashmiri Proverbs (PDF). Delhi: Indian Institute of Language Studies. ISBN 9788186323212.
Koul, Omkar Nath (2000). kəːʃir dəpitʲ dikʃənəriː (A dictionary of Kashmiri Proverbs). Central Institute of Indian Languages.
Koul, Omkar Nath; Talashi, Rattan Lal (1999). Punjabi Kashmiri Kosh. Bhasha Vibhag Punjab.
Koul, Omkar Nath; Kumari, B Syamala (1996). Nursery Rhymes in Kashmiri. Central Institute of Indian Languages.
Koul, Omkar N; Bhat, Roop Krishen; Betab, Brij Nath (2010). English – Kashmiri Administrative Terminology. New Delhi: Commission for Scientific and Technical Terminology. ^{[permanent dead link]}
Koul, Omkar N; Raina, S.N.; Bhat, Roop Krishen (2000). Kashmiri-English Dictionary for Second Language Learners. Central Institute of Indian Languages.
Library and Information Science Glossary (English-Hindi-Kashmiri). Commission for Scientific and Technical Terminology, Department of Higher Education, Ministry of Human Resource Development, Government of India. 2018.
"Neab", Kashmiri Language Literary Magazine
Raina, Soom Nath (2011). An advance course in Kashmiri. Central institute of Indian languages.
"Sangarmal", Kashmiri Language Newspaper
Shauq, Shafi (2017). Kaesher Lugaat (A dictionary of the Kashmiri Language). Srinagar: Ali Mohammad and Sons.
"Soan Meeraas", Kashmiri Language Newspaper
Subbiah, Pon (2000). Tests of Language Proficiency : Kashmiri. Central Institute of Indian Languages.
Tickoo, Jawahir Lal (2006). Kashmiri-English Dictionary. Indian Institute of Language Studies.
Toshakhani, S. K.; Kaul, J. Lal; Hajni, Mohiuddin; Pushp, P. N.; Mohiuddin, Akhtar (1968–1980). Kashir Dikshanri. 1. Jammu and Kashmir Academy of Art, Culture and Languages.
Toshakhani, S. K.; Kaul, J. Lal; Hajni, Mohiuddin; Pushp, P. N.; Mohiuddin, Akhtar (1968–1980). Kashir Dikshanri. 2. Jammu and Kashmir Academy of Art, Culture and Languages.
Toshakhani, S. K.; Kaul, J. Lal; Hajni, Mohiuddin; Pushp, P. N.; Mohiuddin, Akhtar (1968–1980). Kashir Dikshanri. 3. Jammu and Kashmir Academy of Art, Culture and Languages.
Toshakhani, S. K.; Hajni, Mohiuddin; Pushp, P. N.; Beg Arif, Mirza Ghulam Hassan; Gowhar, Ghulam Nabi (1968–1980). Kashir Dikshanri. 4. Jammu and Kashmir Academy of Art, Culture and Languages.
Toshakhani, S. K.; Hajni, Mohiuddin; Pushp, P. N.; Beg Arif, Mirza Ghulam Hassan; Gowhar, Ghulam Nabi (1968–1980). Kashir Dikshanri. 5. Jammu and Kashmir Academy of Art, Culture and Languages.
Toshakhani, S. K.; Hajni, Mohiuddin; Pushp, P. N.; Beg Arif, Mirza Ghulam Hassan; Gowhar, Ghulam Nabi (1968–1980). Kashir Dikshanri. 6. Jammu and Kashmir Academy of Art, Culture and Languages.
Toshakhani, S. K.; Hajni, Mohiuddin; Pushp, P. N.; Beg Arif, Mirza Ghulam Hassan (1968–1980). Kashir Dikshanri. 7. Jammu and Kashmir Academy of Art, Culture and Languages.
the word koshur (𑆑𑆳𑆯𑆶𑆫𑇀) written on New Testament in Kashmiri (manuscript)

Plantilya:Mga tataramon kan Kashmir Plantilya:Mga tataramon kan Pakistan Plantilya:Iskriturang Arabe Plantilya:Mga tataramon na Dardiko

[58] Sa kapinunan kan sarong taga pwede ining mag-iba nin diyakritiko, o pwede ining magin solo asin silensyo, na sinusundan nin sarong letra nin patanog. Mga diyakritikong اَ اِ، اُ pwedeng halion sa pagsurat. Iba pang mga tuldik (i.e. آ، أ، ٲ، إ، اٟ) dai nanggad tinatangkas. Halimbawa, an اَخبار "akhbār" parating isinusurat na اخبار, mantang dai nanggad isinurat an أچھ " ȧchh" na اچھ.

[59] Panginot na ginagamit para sa mga tagang subli na Arabe.

[60] An letrang wāw pwedeng magrepresentar nin katanog ([ʋ]) o patanog ([oː]). Pwede man ining magserbing paradara nin mga patanog na diyakritiko, na nagrerepresentar nin nagkapirang iba pang mga patanog na وٗ, ۆ, ۄ (uː], [o], [ɔ]). Sa kapinunan kan sarong tata, kun nagrerepresentar nin sarong katanog, an letrang wāw maluwas bilang sarong solo na karakter, na susundan kan maninigong patanog. Kun nagrerepresentar nin sarong patanog sa kapinunan kan sarong taga, an letrang wāw kaipuhan na inutan nin ạlif, او, اوٗ, اۆ, اۄ.

[61] An letrang ini naiiba sa do-chashmi hē (ھ) asin dai sinda magkakasararo. Kapareho kan Urdu, an do-chashmi hē (ھ) eksklusibong ginagamit bilang ikaduwang parte kan mga digrapo para sa pagrepresentar kan mga aspirated consonant.

[62] Sa inisyal asin medyal na posisyon, an letrang hē pirming nagrerepresentar kan katanog na [h]. Sa huring posisyon, an letra na hē pwedeng magrepresentar kan katanog na ([h]) o patanog na ([a]). Sa huring posisyon, sa nakadukot na porma sana kaini, asin bako sa suway na porma, pwede man ining magserbing paradara nin mga diakritikong patanog, na nagrerepresentar nin nagkapirang iba pang patanog ـٔہ, ـہٕ ([ə], [ɨ]). Halimbawa, mantang an huring "-rạ" isinurat bilang ـرٔ, an huring "-gạ" isinurat bilang ـگٔہ.

[63] An letrang yē pwedeng magrepresentar nin katanog ("y" [j]) o patanog ("ē" [eː] o "ī" [iː]). An letra na yē pwedeng magrepresentar kan [j] sa inisyal o medyal na posisyon, o pwede ining magrepresentar kan "ē" [eː] o "ī" [iː] sa medyal na posisyon, o "ī" [iː] sa huring posisyon. Sa kumbinasyon kan mga espesipikong diakritiko, an letrang yē sa saiyang medial na posisyon, pwedeng magrepresentar nin "ī" [iː], "e" [e], "ĕ" [ʲa], o ' [◌ʲ] man. Tanganing irepresentar an katanog na "y" [j] o an patanog na "ē" [eː] sa huring posisyon, ginagamit an letrang boḍ yē (ے). An letrang boḍ yē (ے), kasabay sa mga espesipikong diakritiko, pwedeng magrepresentar kan "e" [e] sa huring posisyon.

[64] An letrang boḍ yē minalataw sana sa huring posisyon. An letrang boḍ yē nagrerepresentar kan katanog na "y" [j] o an patanog na "ē" [eː]. Sa mga partikular na diakritiko, an patanog na "e" [e] ipinapahiling man kaiba an letrang boḍ yē.

[e26-1] 1 2 Error sa pag-cite: Imbalidong <ref> tatak; mayong teksto na ipinagtao para sa reperensiya na pinagngaranan na e26

[2] Mahapatra, B. P. (1989). Constitutional languages (in English). Presses Université Laval. p. 270. ISBN 978-2-7637-7186-1.

[3] Nicolaus, Peter (2015). "Residues of Ancient Beliefs among the Shin in the Gilgit-Division and Western Ladakh". Iran & the Caucasus 19 (3): 201–264. doi:10.1163/1573384X-20150302. ISSN 1609-8498. https://www.jstor.org/stable/43899199.

[Mouton_de_Gruyter-4] 1 2 3 4 Sociolinguistics. Mouton de Gruyter. 1977. ISBN 9789027977229. Retrieved 2009-08-30.

[5] "Valley divide impacts Kashmiri, Pandit youth switch to Devnagari" (in English). The Indian Express.

[6] "There's a new Hindu-Muslim conflict in Kashmir—this time over one language, two scripts". The Print. 21 May 2022. Retrieved 21 May 2022.

[7] Taru (2016-10-22). "Pandits want official status for Kashmiri written in Devanagari script". The Sunday Guardian Live (in English). Archived from the original on 2023-07-27. Retrieved 2023-07-27.

[8] "Jammu, Kashmir & Ladakh: Ethno-linguistic areas". koshur.org. Retrieved 2007-06-02.

[9] The Jammu and Kashmir Official Languages Act, 2020. 26 September 2020. https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/15512?view_type=search&sam_handle=123456789/1362.

[10] "US Library of Congress Steps in to Save Dying Kashmiri Language". 21 February 2025.

[11] Mustafa, Sheikh (13 April 2025). "Digital Guardians: Young Kashmiris Reviving Their Language".

[12] Hadi, Lone (13 April 2025). "Losing Our Tongue: The Silent Shift from Kashmiri to English in Youth Spaces". Medium.

[13] Laurie Bauer, 2007, The Linguistics Student's Handbook, Edinburgh

[14] Bhat, M. Ashraf (1989). The Changing Language Roles and Linguistic Identities of the Kashmiri Speech Community (in English). Cambridge Scholars Publishing. p. 61. ISBN 9781443862608. An Koshur, an tataramon kan mga Kashmiri, sinasabing sarong Prakrito kan puro asin orihinal na Sanskrito", an sabi ni Lawrence

[15] "Kashmiri language | Kashmiri language | Indo-Aryan, Dialects, Poetry | Britannica". www.britannica.com (in English). Retrieved 2023-07-26.

[16] Jain, Danesh; Cardona, George (2007-07-26). The Indo-Aryan Languages (in English). Routledge. p. 895. ISBN 978-1-135-79710-2.

[17] "Parliament passes Jammu and Kashmir Official Languages Bill, 2020" (in en-IN). The Hindu. 23 September 2020. https://www.thehindu.com/news/national/other-states/parliament-passes-jammu-and-kashmir-official-languages-bill-2020/article32677107.ece.

[Bukhari-18] 1 2 Bukhari, Shujaat (14 June 2011). "The other Kashmir". The Hindu. https://www.thehindu.com/opinion/op-ed/The-other-Kashmir/article13834085.ece.

[Census2011-19] "Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues - 2011" (PDF). Retrieved 2 July 2018. An mga eksaktong numero gikan sa sensus kan 2011 iyo an 6,554,36 para sa Kashmiri bilang sarong "dilang nagimatan" asin 6,797,587 para sa Kashmiri bilang sarong "tataramon" (na kabali an magkaharaning saradit na diyalekto/tataramon).

[Koshur-20] "Koshur: An Introduction to Spoken Kashmiri". Kashmir News Network: Language Section (koshur.org). Retrieved 2007-06-02.

[Central_Institute_of_Indian_Languages-21] "Scheduled Languages of India". Central Institute of Indian Languages. Archived from the original on 24 May 2007. Retrieved 2007-06-02. Unknown parameter |url-status= ignored (help)

[GAD-22] "The Constitution of Jammu and Kashmir (India)" (PDF). General Administrative Department of the Government of Jammu & Kashmir (India). Archived from the original (PDF) on 7 May 2012. Retrieved 2007-06-02. Unknown parameter |url-status= ignored (help)

[23] —"What census data reveals about use of Indian languages". Deccan Herald (in English). Retrieved 2023-11-16.
—"Hindi Added 100Mn Speakers In A Decade; Kashmiri 2nd Fast Growing Language" (in English). 2018-06-28. Retrieved 2023-11-16.
—"Hindi fastest growing language in India, finds 100 million new speakers".
—"Hindi grew rapidly in non-Hindi states even without official mandate". India Today (in English). 11 April 2022. Retrieved 2023-11-16.

[24] Weber, Siegfried (1 May 2012). "kashmir iii. Persian language in the state administration". Encyclopaedia Iranica. Retrieved 2022-02-05.

[25] Bhat, M. Ashraf (2017). The Changing Language Roles and Linguistic Identities of the Kashmiri speech community. Cambridge Scholars Publishing. p. 75. ISBN 9781443862608.

[OfficialLang-26] "The Jammu and Kashmir Official Languages Act, 2020" (PDF). The Gazette of India. 27 September 2020. Retrieved 27 September 2020.

[27] "Parliament passes JK Official Languages Bill, 2020". Rising Kashmir. 23 September 2020. Archived from the original on 24 September 2020. https://web.archive.org/web/20200924141909/http://risingkashmir.com/news/parliament-passes-jk-official-languages-bill-2020. Retrieved on 9 March 2026.

[28] ANI. "BJP president congratulates J-K people on passing of Jammu and Kashmir Official Language Bill 2020". BW Businessworld (in English). Retrieved 2021-06-27.

[Shakil2-29] 1 2 Shakil, Mohsin (2012). "Languages of Erstwhile State of Jammu Kashmir (A Preliminary Study)". University of Azad Jammu and Kahsmir. https://www.academia.edu/6485567. Retrieved on 24 October 2020.

[Kachru2-30] 1 2 Kachru, Braj B. (3 July 2002). "The Dying Linguistic Heritage of the Kashmiris: Kashmiri Literary Culture and Language" (PDF). Kashmiri Overseas Association. Archived from the original (PDF) on 19 June 2018. Retrieved 24 October 2020. Unknown parameter |url-status= ignored (help)

[KJLR2-31] 1 2 3 4 5 Akhtar, Raja Nasim; Rehman, Khawaja A. (2007). "The Languages of the Neelam Valley". Kashmir Journal of Language Research 10 (1): 65–84. ISSN 1028-6640. "Dugang pa, an mga parataram nin Kashmiri mas nakakasabot kan manlaen-laen na klase nin Srinagar kisa sa saro na pigtataram sa Muzaffarabad.".

[32] Kiani, Khaleeq (2018-05-28). "CCI defers approval of census results until elections". DAWN.COM (in English). Retrieved 2020-03-17.

[33] Snedden, Christopher (2015-09-15). Understanding Kashmir and Kashmiris (in English). Oxford University Press. p. 33. ISBN 978-1-84904-622-0.

[34] Kaw, M. K. (2004). Kashmir and [[:Plantilya:As written]] People: Studies in the Evolution of Kashmiri Society (in English). APH Publishing. pp. 328–329. ISBN 978-81-7648-537-1. Sa mga parte kan Pakistan, bilang sarong iskolar na Pakistani, si Rahman nag-obserbar (1996:225-226), "igwa nin mga bulsa nin mga tawong nagtataram nin Kashmiri sa Azad Kashmir [nasakop kan Pakistan an Kashmir] asin sa iba pang lugar ..." Idinugang ni Rahman na an proseso nin pagbabago nin tataramon padagos sa mga parataram nin Kashmiri sa Pakistan, arog kan kadaklan sainda: [An mga Kashmiri] luway-luway na nagbabalyo sa ibang mga tataramon arog kan lokal na Pahari asin Mirpuri na mga diyalekto kan Punjabi...Kadaklan sa mga tawong tataong magbasa asin magsurat naggagamit nin Urdu nin huli ta, sa Azad asin sa kapot kan Indya na Kashmir, an Urdu imbes na Kashmiri iyo an opisyal na tataramon kan gobyerno. URL–wikilink conflict (help)

[35] Hock, Hans Henrich; Bashir, Elena (2016-05-24). The Languages and Linguistics of South Asia: A Comprehensive Guide (in English). Walter de Gruyter GmbH & Co KG. p. 811. ISBN 978-3-11-042338-9. Sa Kashmir na kontrolado kan Pakistan, an mga parataram nin Kashmiri nagbabalyo sa Urdu (Dhar 2009)

[36] "Up north: Call for exploration of archaeological sites". The Express Tribune. 4 June 2015. https://tribune.com.pk/story/897933/up-north-call-for-exploration-of-archaeological-sites. "Sinabi niya na an mga tataramon na Kundal Shahi asin Kashmiri, na pigtataram sa Kababan nin Neelum, madali nang magadan."

[37] Khan, Zafar Ali (20 February 2016). "Lack of preservation causing regional languages to die a slow death". The Express Tribune. https://tribune.com.pk/story/1051223/lack-of-preservation-causing-regional-languages-to-die-a-slow-death. "Si Dr Khawaja Abdul Rehman, na nagtaram sa Pahari asin Kashmiri, nagsabi na an pluralistiko asin pagpapauswag kan literatura kan Kashmiri marikas na nagagadan, nin huli ta an mga gurang na henerasyon kaini dai nakapagbalyo kan tataramon sa mga hobenes kaini. Sinabi niya na pakalihis nin pirang dekada, mayo ni sarong tawong nagtataram nin Kashmiri an makukua sa Muzaffarabad..."

[Rahman2-38] 1 2 Rahman, Tariq (1996). Language and politics in Pakistan. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-577692-8.

[39] Farooq Ahamad Mir, Imtiaz Hansnain, Azzizudin Khan (2018). "Kashmiri: A Phonological Sketch". East European Journal of Psycholinguistics 5 (2): 32–41. doi:10.5281/zenodo.2583186. https://www.researchgate.net/publication/331520997. Retrieved on 2025-05-10.

[40] "Koshur: Spoken Kashmiri: A Language Course: Transcription". Retrieved 21 May 2014.

[FOOTNOTEKoulWali20069-16-41] Koul & Wali 2006, pp. 9-16.

[ref41yomid-42] 1 2 3 K.L. Kalla (1985), The Literary Heritage of Kashmir, Mittal Publications, ... An Kashmiri sana sa gabos na modernong tataramon sa Indya an nagpreserbar kan dvi (Kashmiri du) kan Sanskrito, sa mga numero arog kan dusatath (Sanskrito dvisaptati), dunamat (Sanskrito dvanavatih) ... an huri (Yodvai) na arkiko asin mahihiling sa mga Vedas ...

[Sharada-43] "Sarada". Lawrence. Archived from the original on 24 February 2008. Retrieved 2007-06-02. Unknown parameter |url-status= ignored (help)

[sharada-44] 1 2 3 4 5 Pandey, Anshuman (2022-02-18). "N3545: Proposal to Encode the Sharada Script in ISO/IEC 10646" (PDF). Working Group Document, ISO/IEC JTC1/SC2/WG2.

[KOA-Sharada-45] "The Sharada Script: Origin and Development". Kashmiri Overseas Association. Archived from the original on 7 January 2010. Retrieved 7 July 2009. Unknown parameter |url-status= ignored (help)

[Omniglot-Kashmiri-46] "Kashmiri (कॉशुर / كٲشُر)". Omniglot. Retrieved 2009-07-07.

[47] Daniels & Bright (1996). The World's Writing Systems. pp. 753–754.

[48] Kaw, M.K (2004). Kashmir and It's [sic] People: Studies in the Evolution of Kashmiri Society. A.P.H. Publishing Corporation. pp. 303–304. ISBN 9788176485371.

[49] Mahapatra, B.P (1989). The Written Languages of the World: A Survey of the Degree and Modes of Use : India : Book 1 Constitutional Languages. Presses Université Laval. p. 270. ISBN 9782763771861.

[50] "Braj B. Kachru: An Introduction to Spoken Kashmiri". www.koshur.org. Retrieved 2020-04-30.

[51] "Spoken Kashmiri: A Language Course". www.koshur.org. Retrieved 2020-04-30.

[52] "Braj B. Kachru: An Introduction to Spoken Kashmiri". www.koshur.org. Retrieved 2022-02-05.

[Indian_Express-Perso-Arabic-53] "Valley divide impacts Kashmiri, Pandit youth switch to Devnagari". Indian Express. 8 June 2009. Retrieved 2009-07-07.

[KOA-Devanagari-54] "Devnagari Script for Kashmiri: A Study in its Necessity, Feasibility and Practicality". Kashmiri Overseas Association. Archived from the original on 3 January 2009. Retrieved 7 July 2009. Unknown parameter |url-status= ignored (help)

[55] "Nastaliq to Devanagari: After Language, Kashmir Watching Script Campaign". MENAFN. 2020. Retrieved 2021-10-02.

[56] "Archive copy". Archived from the original on 2024-02-13. Retrieved 2026-03-13.

[dictionary-57] 1 2 Koul, O. N., Raina, S. N., & Bhat, R. (2000). Kashmiri-English Dictionary for Second Language Learners. Central Institute of Indian Languages.

[65] "Archive copy". Archived from the original on 2024-02-14. Retrieved 2026-03-13.

[66] "Kashmiri (deva)". r12a.github.io. Archived from the original on 2025-05-16. Retrieved 2025-11-21. Unknown parameter |url-status= ignored (help)

[67] Everson, Michael & Pravin Satpute. (2006). Proposal to add four characters for Kashmiri to the BMP of the UCS.

[68] "Project ZAAN: Basic Reader for Kashmiri Language". www.koausa.org. Archived from the original on 13 January 2019. Retrieved 2020-11-26. Unknown parameter |url-status= ignored (help)

[69] Raina, M. K. (2020-05-04). "One Page Primer on Kashmiri Language". M K Raina (in English). Retrieved 2020-11-26.

[70] Government of India. (2009). Propwesto na magdugang nin anom na karakter sa bloke nin Devanagari para sa representasyon kan tataramon na Kashmiri sa iskritura nin Devanagari.

[71] Pandey, Anshuman. (2009). Mga Komento sa Propuesto kan India na Magdugang nin mga Karakter na Devanagari para sa Kashmiri.

[a-o-72] An mga tahaw na patanog tipikal na pigtranskripsiyon na ⟨ạ⟩ asin ⟨u’⟩ kun nagtatransliterar nin iskriturang Arabe, ⟨ö⟩ asin ⟨ü⟩ kun nagtatransliterar nin Nagari.

[unicode.org-73] 1 2 Pandey, Anshuman. (2009). Proposal to Encode the Sharada Script in ISO/IEC 10646.

[74] Grierson, George (1916). On the Sarada Alphabet. pp. 8–12.

[FOOTNOTEKoulWali200625-75] 1 2 3 Koul & Wali 2006, p. 25.

[76] Koshur: An Introduction to Spoken Kashmiri (2002). Kashmir News Network, pp.80.

[FOOTNOTEKoulWali2006ii-77] Koul & Wali 2006, p. ii.

[FOOTNOTEKoulWali200628-78] 1 2 Koul & Wali 2006, p. 28.

[FOOTNOTEKoulWali200626-28-79] Koul & Wali 2006, pp. 26-28.

[FOOTNOTEKoulWali200631-80] 1 2 3 Koul & Wali 2006, p. 31.

[FOOTNOTEWade188816-81] Wade 1888, p. 16.

[82] Bhatt, Rajesh (2007)."Ergativity in Indo-Aryan Languages", MIT Ergativity Seminar, pp.6.

[FOOTNOTEKoulWali200632-83] 1 2 Koul & Wali 2006, p. 32.

[FOOTNOTEKoulWali200639-84] Koul & Wali 2006, p. 39.

[FOOTNOTEWade188810-15-85] Wade 1888, pp. 10-15.

[FOOTNOTEKoulWali200683-84-86] Koul & Wali 2006, pp. 83-84.

[FOOTNOTEKoulWali2006119-87] Koul & Wali 2006, p. 119.

[FOOTNOTEKoulWali200684-88] Koul & Wali 2006, p. 84.

[FOOTNOTEKoulWali200686-89] Koul & Wali 2006, p. 86.

[FOOTNOTEKoulWali200687-90] 1 2 3 Koul & Wali 2006, p. 87.

[91] Zakharyin, Boris (2015). "Indo-Aryan Ergativity and its Analogues in Languages of Central and Western Eurasia", The Poznań Society for the Advancement of Arts and Sciences, PL ISSN 0079-4740, pp.66.

[FOOTNOTEKoulWali200689-90-92] Koul & Wali 2006, pp. 89-90.

[FOOTNOTEKoulWali200691-92-93] Koul & Wali 2006, pp. 91-92.

[FOOTNOTEKoulWali200693-94] Koul & Wali 2006, p. 93.

[FOOTNOTEKoulWali200694-95] Koul & Wali 2006, p. 94.

[FOOTNOTEKoulWali200694-95-96] Koul & Wali 2006, pp. 94-95.

[FOOTNOTEKoulWali200696-97-97] Koul & Wali 2006, pp. 96-97.

[FOOTNOTEKoulWali200696-99-98] Koul & Wali 2006, pp. 96-99.

[FOOTNOTEKoulWali2006100-101-99] Koul & Wali 2006, pp. 100-101.

[FOOTNOTEKoulWali2006103-100] Koul & Wali 2006, p. 103.

[FOOTNOTEKoulWali2006105-101] 1 2 Koul & Wali 2006, p. 105.

[FOOTNOTEKoulWali2006107-102] Koul & Wali 2006, p. 107.

[FOOTNOTEKoulWali2006108-103] Koul & Wali 2006, p. 108.

[FOOTNOTEKoulWali200653-104] Koul & Wali 2006, p. 53.

[FOOTNOTEKoulWali200652-105] Koul & Wali 2006, p. 52.

[106] Koshur 2002, pp.79.

[FOOTNOTEWade188819-107] Wade 1888, p. 19.

[FOOTNOTEWade188820-108] 1 2 Wade 1888, p. 20.

[FOOTNOTEKoulWali200659-109] Koul & Wali 2006, p. 59.

[FOOTNOTEWade188821-110] Wade 1888, p. 21.

[FOOTNOTEKoulWali200664-111] 1 2 Koul & Wali 2006, p. 64.

[112] Toushikhani S. k, Koul J. lal. Kashir Dictionary Vol 1.

[113] Eggeling, Hans Julius (1911). "Sanskrit". In Chisholm, Hugh. Encyclopædia Britannica (in English). 24 (11th ed.). Cambridge University Press. pp. 156–183.

[114] Grierson, George Abraham (1911). "Kashmiri". In Chisholm, Hugh. Encyclopædia Britannica (in English). 15 (11th ed.). Cambridge University Press. pp. 689–693. An Sanskrit aktibong pinag-aadalan sa laog nin dakul na siglo, asin an bokabularyo kan Kashmiri, asin dawa an gramatika kaini, kadaklan Indian na ngonyan. Sobra kaini an kaso na, para sa kaginhawahan, ini ngonyan parateng pigklasipikar bilang kabali sa grupo nin mga tataramon sa amihanan-sulnupan, imbes na kabali sa pamilyang Piśāca siring sa hinahagad kan ginikanan kaini. Dai masasabi na sala an arin man na klasipikasyon.

[Gorekar2002-115] 1 2 Gorekar, Niẓāmuddīn Es (2002). Indo-Islamic Relations (in English). KnowledgeCity Books. p. 67. An tataramon na Kashmiri sa kapinunan naimpluwensiyahan na marhay kan tataramon na Sanskrito, alagad sa pag-abot kan mga Muslim asin mga hade arog ni Zainu'l-Abedin nagpoon ining mag-ako kan impluwensya kan Persyano na iyo an tataramon kan mga namamayo.

[116] Concise Encyclopedia of Languages of the World (in English). Elsevier. 6 April 2010. p. 582. ISBN 978-0-08-087775-4. An bokabularyo kan Kashmiri pwedeng mahiwas na ikategorya sa mga ginikanan na Kashmiri/Dardiko, Sanskrito, Punjabi, Hindi/Urdu, Persyo, asin Arabiko.

[ref48bubag-117] John D. Bengtson, Harold Crane Fleming (2008), In hot pursuit of language in prehistory: essays in the four fields of anthropology, John Benjamins Publishing Company, 2008, ISBN 978-90-272-3252-6, ... Alagad, an Gujarati siring man an sarong Dardiko na tataramon arog kan Kashmiri nagpapadanay pa man giraray kan pag-alternasyon kan gamot sa pag-ultanan kan mga pormang subheto asin bakong subheto (alagad sinalidahan ninda an deribatibo kan Sanskrito na pormang subheto na ahám nin mga bagong porma) ...

[ref16muduc-118] Keith Brown, Sarah Ogilvie (6 April 2010), Concise encyclopedia of languages of the world, Elsevier, 2008, ISBN 978-0-08-087774-7, ... An Kashmiri igwa nin espesyal na posisyon sa grupong Dardiko, na posibleng iyo sana an tataramon na dardic na igwa nin nasusurat na literatura na nagpoon pa kan amay na ika-13 siglo...

[Kasref-119] Krishna, Gopi (1967). Kundalini: The Evolutionary Energy in Man. Boston: Shambhala. p. 212. ISBN 978-1-57062-280-9. Archived from the original on 5 March 2016. Retrieved 9 September 2017. Unknown parameter |url-status= ignored (help)

[120] "Universal Declaration of Human Rights in Kashmiri Language" (PDF).

[121] "Lal Vakh in Sharada script".

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]

[29]

[30]

[31]

[32]

[33]

[34]

[35]

[36]

[37]

[38]

[39]

[40]

[41]

[42]

[43]

[44]

[45]

[46]

[47]

[48]

[49]

[50]

[51]

[52]

[53]

[54]

[55]

[56]

[57]

[upper-alpha 1]

[upper-alpha 2]

[upper-alpha 3]

[upper-alpha 4]

[upper-alpha 5]

[upper-alpha 6]

[upper-alpha 7]

[58]

[59]

[60]

[61]

[62]

[63]

[64]

[65]

[66]

[67]

[68]

[69]

[70]

[71]

[72]

[73]

[74]

[75]

[76]

[77]

[78]

[79]

[80]

[81]

[82]

[83]

[84]

[85]

[86]

[87]

[88]

[89]

[90]

[91]

[92]

[93]

	Front	Central	Back
High	[[\|i]] [[\|iː]]	[[\|ɨ]] [[\|ɨː]]	[[\|u]] [[\|uː]]
Mid	[[\|e]] [[\|eː]]	[[\|ə]] [[\|əː]]	[[\|o]] [[\|oː]]
Low		[[\|a]] [[\|aː]]	[[\|ɔ]] [[\|ɔː]]

		Bilabial	Dental	Alveolar	Retroflex	Post-alv./ palatal	Velar	Glottal
Nasal		[[\|m]]	[[\|n]]
Stop/ affricate	voiceless	[[\|p]]	[[\|t]]	[[\|t͡s]]	[[\|ʈ]]	[[\|t͡ʃ]]	[[\|k]]
	aspirated	[[\|pʰ]]	[[\|tʰ]]	[[\|t͡sʰ]]	[[\|ʈʰ]]	[[\|t͡ʃʰ]]	[[\|kʰ]]
	voiced	[[\|b]]	[[\|d]]		[[\|ɖ]]	[[\|d͡ʒ]]	[[\|ɡ]]
Fricative	voiceless			[[\|s]]		[[\|ʃ]]		[[\|h]]
Fricative	voiced			[[\|z]]
Approximant		[[\|ʋ]]	[[\|l]]			[[\|j]]
Trill			[[\|r]]