Tataramon na Nengone
| Nengone | |
|---|---|
| Rehiyon | Isla nin Maré, Bagong Kaledonya |
Subo na mga parataram | 8,700 (2009 sensus)[1] |
Austronesyo
| |
| Mga kodigo nin tataramon | |
| ISO 639-3 | nen |
| Glotologo | neng1238 |
 An Nengone dai namemeligro susog sa sistema nin klasipikasyon kan UNESCO Atlas of the World's Languages in Danger | |
An Nengone sarong tataramon kan mga Isla nin Kaimbodan, Bagong Kadelonya.
Palatanugan
[baguhon | baguhon an source]An imbentaryo kan palatanugan kan mga katanog bakong tipikal na dakula para sa sarong tataramon na Osyaniko. Kadakol na mga tanog na mga alopono sa ibang mga sub-pamilya an magkalaen na ponema sa tataramon na Nengone:[2]
| Labial | Dental | Alveolar | Retroflex | Palatal | Velar | Glottal | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Plosive | voiceless | [[|p]] | [[|t]] | [[|ʈ]] | [[|k]] | [[|ʔ]] | ||
| voiced | [[|b]] | [[|d]] | [[|ɖ]] | [[|ɡ]] | ||||
| Affricate | voiceless | [[|t͡ʃ]] | ||||||
| voiced | [[|d͡ʒ]] | |||||||
| Fricative | voiceless | ([[|f]]) | [[|θ]] | [[|s]] | [[|ʃ]] | ([[|x]]) | [[|h]] | |
| voiced | [[|z]] | [[|ɣ]] | ||||||
| Nasal | voiceless | [[|m̥]] | [[|n̥]] | [[|ŋ̊]] | ||||
| voiced | [[|m]] | [[|n]] | [[|ɲ]] | [[|ŋ]] | ||||
| Rhotic | [[|r]] | |||||||
| Approximant | voiceless | [[|w̥]] | ||||||
| voiced | [[|w]] | [[|ɭ]] | [[|j]] | |||||
An mga ponema sa parentesis nangyayari sana sa mga tataramon na sinubli sa ibang tataramon.[2]
| Front | Back | |
|---|---|---|
| High | [[|i]] | [[|u]] |
| Mid | [[|e]] | [[|o]] |
| [[|ɛ]] | [[|ɔ]] | |
| Low | [[|a]] | |
Halimbawa na teksto
[baguhon | baguhon an source]Halimbawa na teksto sa tataramon na Nengone asin Bikol Sentral na traduksiyon sa ibaba.[3]
Ri hna whane Madaru nha popol' o re awe ne il' o re ten' o re aw. Ka hna hmore menu lu so ko re ten' o re aw, ka deko xeroen, ka nashene ko re pon' o re hnedrid. Ka ono re Uiewaieni Madaru ei nae jo omeloi ri pon' o re cele. Ka Madaru hna beredone, ko, Nerenebot, ile me nerenebot. Ka Madaru hna rowon' o re nerene, ko, roi, ilei Madaru me thube gonebot' o re nerene ne il' o re nashen. Ilei Madaru me ato yelen' o re nerene, ko, Rane, ka nubonengo se hna ato yelen' o re nashene, ko, Ridi. Ka ono re lakidi ne il' o re ore ko re rane me hna dan. Ilei Madaru me beredone, ko, Co numu gune me paupara ri nidin' o re ta cele, bane aithuani o re cele ne il' o re tin. Ilei Madaru me ilewan' o re gune me paupara, ne ci aithuani o re cele hadu ri ten' o re gune me paupara wene ri tini omeloi ri pon' o re gune me paupara, ile me onekoil. Ilei Madaru me ato yelen' o re gune me paupara, ko, Awe. Ka ono re lakidi ne il' o re ore ko re rane me rewon.
Sa kapinonan, kan lalangon nin Dios an kalangitan asin an daga, an kinaban mayo nin ano man na porma saka laog. An nag-aalimbukay na kadagatan na minatahob kaini napapatos nin kadikloman asin an espiritu nin Dios naghihiro sa ibabaw kan katubigan. Nagboot an Dios, “Magkaigwa nin liwanag,” asin nagkaigwa nin liwanag. Nahiling nin Dios na marahay an liwanag. Isinuhay niya an liwanag sa kadikloman dangan inapod niyang “Aldaw” an liwanag, asin an kadikloman inapod niyang “Banggi.” Nagkahapon dangan nagkaaga: an enot na aldaw. Dangan nagboot an Dios, “Magkaigwa nin kahiwasan na masuhay kan katubigan tanganing mamugtak ini sa duwang lugar.” Nangyari ini. Ginibo nin Dios an kahiwasan na nagsuhay kan tubig na nasa irarom sa tubig na nasa ibabaw. An kahiwasan inapod niyang “Kalangitan.” Nagkahapon dangan nagkaaga: an ikaduwang aldaw.
Bibliograpiya
[baguhon | baguhon an source]
- Tryon, D.T. and Dubois, M.J. Nengone dictionary. Part I: Nengone-English. C-9, viii + 452 pages. Pacific Linguistics, The Australian National University, 1969. doi:10.15144/PL-C9
- Tryon, D.T. and Dubois, M.J. Nengone dictionary. Part II: English-Nengone. C-23, iv + 205 pages. Pacific Linguistics, The Australian National University, 1971. doi:10.15144/PL-C23
Mga toltolan
[baguhon | baguhon an source]
- ↑ Nengone sa Ethnologue (18th ed., 2015)
- 1 2 Tryon, Darrell T. Nengone grammar. B-6, x + 101 pages. Pacific Linguistics, The Australian National University, 1967. doi:10.15144/PL-B6
- ↑ "Nengone Language Sample | Language Museum". www.language-museum.com. Retrieved 2025-03-03.
Plantilya:Mga tataramon kan Bagong Kaledonya Plantilya:Mga tataramon na Habagatan na Osyaniko Plantilya:Mga tataramon na Subangan na Malayo-Polinesyo