Adolf Hitler
Gikan sa Bikol Wikipedia, an talingkas na ensayklopidya
Si Adolf Hitler (20 Abril 1889 - 30 Abril 1945) sarong pulitikong Aleman na namundag sa Austria asin siya an lider kan National Socialist German Workers Party (Aleman: Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei, hinayokong, NSDAP), popular sa apod na Nazi. Siya an Pamayo kan Alemanya poon 1933 hanggan 1945, na nagserbi komo Chancellor (1933-1945) asin komo Pamayo kan Estado ( Führer und Reichskanzler) poon 1934 abot 1945.
Saro siyang beterano kan Enot na Gerang Pangkinaban, nagbali sa Partido kan Nazi kan 1920 asin nagin siya lider kaini kan taon 1920. Pakaluwas niya sa pagka-preso huli sa dai-nakaasbang coup kan taon 1923, nakatipon siya nin suporta paagi sa pagtolod kan idea nin Nasyonalismo, antisemitismo, asin anti-komunismo. Pigtubod siya kan mga tawo sa saiyang mga kampanya huli ta saro siyang matingog na orador asin mahusay na propagandista.
Kan siya makatukaw komo chancellor kan taon 1933, tolos-tolos itinogdas niya an sarong pasismong diktadura. An saiyang palakaw asin polisya para sa Alemanya iyo an magpahiwas kan teritoryo kaini (Lebensraum) sa paagi nin pwersahan na pagsakop kan ibang nasyon. Mala ta an pinakusog niyang Wehrmacht (pwersa armada) sinakyada an Poland kan taon 1939, na iyo an nagin mitsa pagputok kan ika-2ng Gerang Pangkinaban sa Europa.
Sa laog nin tolong taon , an Alemanya, katuwang an Axis Powers haros masakop an bilog na Europa, kadakulaan kan Aprika, an Subangan asin Sur-subangan kan Asya asin an Pacific Ocean. Alagad an Magkasurog na Kapangyarihan (allied Powers) na pinangenotan kan Amerika nanaog na poon kan taon 1942. Kan 1945, nahimong sururugan na sakyadahon an Alemanya.
An hokbo ni Hitler makuri asin labilabi an nagibong mga krimen na makangingirhat. Tinataya na sobrang 17 milyon na sibilyan an sistimatikong pinagadan, kaiba na diyan an pagpuho nin anom(6) na milyon na mga Hudyo, sarong krimen na ngonyan inaapod nang the Holocaust.
Si Hitler inagom niya an haloy na niyang kasaroan na si Eva Braum kan Abril 29, 1945, panahon na magtataposon na gayo an gera. Alagad, dai pang 40 oras paka-kasal, an duwa naghurugot.
[liwatón] Panluwas na takod
- An buhay-buhay ni Adolf Hitler- http://www.historyplace.com/worldwar2/riseofhitler/index.htm
- Pagpabisto ki Adolf Hitler- http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/GERhitler.htm
