Jump to content

Guineya-Bisau

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
(Nakatukdo hali sa Guineya-Bissau)
Republic of Guinea-Bissau
República da Guiné-Bissau (Portuges)
Plantilya:Name in various languages
Bandera kan Guinea-Bissau
Bandera
Emblem of Guinea-Bissau
Emblem
Motto: 
Unidade, Luta, Progresso
"Unity, Struggle, Progress"
Kanta: Esta É a Nossa Pátria Amada
"This Is Our Beloved Homeland"
Orthographic projection map of Guinea-Bissau
Location of Guinea Bissau in Africa
Guinea Bissau Base Map
KapitolyoBissau
11°52′N 15°36′W / 11.867°N 15.600°W / 11.867; -15.600
Pinakadakulangsyudadcapital
Opisyal na  mga tataramonPortuguese
Spoken languages
Mga etnikong grupo (2025)
Relihiyon (2025)
DemonymGuinean
Bissau-Guinean[1]
GobyernoUnitary semi-presidential republic under a military junta
Horta Inta-A Na Man
Ilídio Vieira Té[3]
LehistraturaNational Transitional Council (transitional)[4][5]
National People's Assembly (suspended)
Independence from Portugal
1537–1867
1588–1974
1963-1974
• Declaration
24 September 1973
• Recognition
10 September 1974
1998–1999
26 November 2025
Area
• Total
36,125 km2 (13,948 sq mi) (134th)
• Tubig (%)
22.4
Populasyon
• 2023 tantya
2,080,000[6] (150th)
• Densidad
47/km2 (121.7/sq mi) (154th)
GDP (PPP)2025 tantya
• Kabuuhan
Increase $6.620 billion[7] (172nd)
• Per capita
Increase $3,280[7] (168th)
GDP (nominal)2025 tantya
• Kabuuhan
Increase $2.270 billion[7] (174th)
• Per capita
Increase $1,130[7] (165th)
Gini (2021)Positive decrease 33.4[8]
medium
HDI (2023)Increase 0.514[9]
low · 174th
CurrencyWest African CFA franc (XOF)
Sona nin OrasGMT (UTC±00:00)
Nagmamaneho saright
Kodang pan-apod+245
ISO 3166 codeGW
Internet TLD.gw

An Guinea-Bissau,[lower-alpha 2] opisyalmente inaapod na Republic of Guinea-Bissau,[lower-alpha 3] sarong nasyon sa West Africa na naglalaklak nin hiwas na 36,125 square kilometres (13,948 sq mi) asin tinatantyang may populasyon na 2,080,000. Ini kadolon an Senegal sa bandang norte kaini asin an Guinea sa bandang habagatan-subangan.[10]

An Guinea-Bissau dati parte asin sakop kan Kahadean nin Kaabu,[11] as well as part of the Mali Empire.[11] Magkapirang kabtang kan kahaedan na ini nagdanay sagkod ika-18ng siglo, mantang an dikit na parte sakop kan pamomoon kan Imperyong Portuges poon pa kan ika-16 na siglo. Kan ika-19ng siglo, ini nagin kolonya asin inapod na Portuguese Guinea.[11] Kan nakamit an katalingkasan kan 1973 asin opisyal namidbid kan 1974, an pangaran kan kabesera, Bissau, isinumpay sa pangaran kan nasyon ngani dai ikaribong sa dating pangaran na Guinea (dati French Guinea). An Guinea-Bissau igwang historya nin pagkamaliga' sa politika pagkani-independensya pa. Mga 2% populasyon tinataram Portuges, an lenggwaheng opisyal, bilang enot na dila, asin bilang ikaduwang lenggwahe. An Guinea-Bissau Creole, sarong Portuges-basadong creole, iyo an lenggwahe nasyonal asin man lenggwahe nin pagkaburunyog. Susog sa 2012 na adal, 54% kan populasyon tinataram Creole bilang enot na dila asin mga 40% tinataram ini komo ikaduwang lenggwahe.[12] An ibang tadang kabtang nagtatararam nin manlaenlaen na mga katutubong lenggwaheng Aprikano. An nasyon may mga tubong habitanteng nagsusunod sa Islam, Kristianismo, asin magkapirang mga tradisyonal na pagtubod.[13][14] An GDP per capita kan nasyon iyo an saro sa pinakahababa sa kinaban.

  1. ↑ "Guinea-Bissau" – Field Listing: Nationality. Archived 26 June 2015 at the Wayback Machine. The World Factbook 2013–14. Washington, DC: Central Intelligence Agency, 2013. Retrieved 15 July 2015.
  2. ↑ "General Horta N'Tam sworn in as Guinea-Bissau transitional leader following coup". France 24. 27 November 2025.
  3. ↑ "Guinea-Bissau soldiers appoint ally of deposed president as prime minister". AP News. 28 November 2025. https://apnews.com/article/guinea-bissau-military-takeover-ecowas-0d06bcc9cf7eaf29243a1fcf6d7b307a.
  4. ↑ "Guinea-Bissau junta adopts transitional charter | africa.com". africa.com. 10 December 2025.
  5. ↑ "Guinea-Bissau military forms national transitional council after coup". Africanews. 12 July 2025.
  6. ↑ Plantilya:Cite CIA World Factbook
  7. 1 2 3 4 "World Economic Outlook Database, April 2025" (in English).
  8. ↑ "Gini Index coefficient". The World Factbook. Archived from the original on 4 February 2021. Retrieved 25 September 2024. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  9. ↑ "Human Development Report 2025" (PDF). United Nations Development Programme. 6 May 2025. Archived from the original (PDF) on 6 May 2025. Retrieved 6 May 2025. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  10. ↑ "Overview". The World Bank. Retrieved 26 January 2021.
  11. 1 2 3 "Guinea-Bissau – Country Profile – Nations Online Project". nationsonline.org. Retrieved 26 January 2021.
  12. ↑ Handem, Myrna (2015). Portuguese, Creole, or Both: The Problematic of Language Choice in the Republic of Guinea-Bissau. The Social, Political and Economic Implications of Language Choice (Ph. D. thesis). Howard University.
  13. ↑ "Africa: Guinea-Bissau". The World Factbook. Central Intelligence Agency. Archived from the original on 22 October 2020. Retrieved 1 January 2020. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  14. ↑ "Chapter 1: Religious Affiliation". Tolerance and Tension: Islam and Christianity in Sub-Saharan Africa (Report). Pew Research Center. 15 April 2010.
  1. ↑ In his capacity as Chairman of the High Military Command for the Restoration of National Security and Public Order.[2]
  2. ↑ /ˌɡɪni bɪˈsaʊ/ (dangogonⓘ); Portuges: Guiné-Bissau; Fula: 𞤘𞤭𞤲𞤫 𞤄𞤭𞤧𞤢𞥄𞤱𞤮, rinomanisado: Gine-Bisaawo; Mandinka: ߖߌ߬ߣߍ߫ ߓߌߛߊߥߏ߫, rinomanisado: Gine-Bisawo
  3. ↑ Portuges: República da Guiné-Bissau [ʁɛˈpuβlikɐ ðɐ ɣiˈnɛ βiˈsaw]
Error sa pag-cite: <ref> mga tatak na eksistido para sa sarong grupo na pinagngaranan na "lower-alpha", alagad mayong kinasungkoan na <mga pinapanungdanan na grupo="lower-alpha"/>na tatak an nanagboan, o sarong panarado </ref> an nawawara