Ariwaga

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
Maglukso sa: paglibotlibot, hanapon
"Mag-adal sagkod gumurang, magbuhay sagkod gumurang, asin may saro-katolohan pa na dai nano'dan".

An ariwagâ (Ingles, proverb hale sa Latin na proverbium) [1][2]sarong sarabihon na parating nasasambit, popular asin pano nin kadunongan. An mga ini parati hale sa sentido komun o batay sa agi-agi asin dunong kan banwaan. Ini nagamit nin tataramon na an kahulogan padupyas, sinasambit an sarong pasayod alagad iba an pakahulogan.

An ariwagâ parati harale mansana sa kataraid na mga lenggwahe o kultura o nalakop sa paagi nin magkapirang tataramon. Sa Solnopan, an Bibliya asin Daan na Latin iyo an nagpawarak nin kadakuldakul na ariwagâ sa kahiwasan nin Europa dawa ngane totoo sa lambang kultura may sadiri siyang mga ariwagâ batay sa kolektibong eksperensya kan banwa.

Mga ariwagâ:


Ginikanan kan katagang "ariwaga"[liwaton | liwaton an gikanan]

Sa Vocabulario de la Lengua Bicol, mayo narehistro an katagang "ariwaga" alagad posible an taramon na ini nagsanga hale mansana sa katagang, arauiga (arawiga) na sarong entri sa Vocabulario sa pahina 32, na an boot sabihon "que habla por circunloquios o rodeos," (an pagtaram na dakul pasiko'siko asin bakong direktahan) na kun iisipon arog kaiyan an parating pasayod/padaprig kan sarong ariwaga.

Kumbaga, an proseso nin paghira kan katagâ siring sa nangyayari sa mga tataramon sa Bikol kun boot gusto hirahon, bago'hon, o "pakuldason" an kahulogan pero an sentido harani pa sa orihinal, halimbwa: koko (kokod), su'yab (du'yap), hiro (hiron), itom (irom), puros (puyos), biring (biling), sayap (sagyap), tagalog (tagaleg), kastila (kastibol), baktot (boktot), asbp.


Mga panluwas na takod[liwaton | liwaton an gikanan]


Toltolan[liwaton | liwaton an gikanan]

  1. ariwaga. Adrados, Jerry Escoto. Daratangan Na Olay.Common Language of Bikolnon.Other Option Promotions. Tabaco City. 2012. pahina 27. ISBN 978-971-95468-0-1
  2. ariwaga.https://sites.google.com/site/wikangpilipino/a/ariwaga. Kinua 06-4-13