Benito Mussolini

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Si Benito Mussolini

Si Benito Amilcare Andrea Mussolini (Plantilya:IPA-it;[1] 29 July 1883Plantilya:Spnd28 April 1945) sarong politikong Italyano asin peryodista na nagtugdas asin namayo kan Partido Pasista Nasyonal. Siya an Primer Ministro kan Italya poon kan Martsa sa Roma sundo 1922 kun kasuarin buminagsak an rehimen Pasista kan Italya asin siya napatalsik sa poder kan 1943; siya man an inapod na "Duke kan Pasismo Italyano poon pakatugdas kan inapod na Italian Fasces of Combat kan 1919 sagkod kan siya pig-ehekutar kan 1945 kan mga partidistang Italyano. Komo siya diktador kan Italya asin kagmukna kan pasismo, si Mussolini nagpakusog-boot asin man nagsuporta sa internasyonal na paglakop kan hiron nin pasismo durante kan pag'ultan kan duwang gera.[2][3][4][5][6]

Si Mussolini dati politikong sosyalista asin peryodista sa peryodikong Avanti!. Kan 1912, nagin siyang kaapil sa National Directorate of the Italian Socialist Party (PSI),[7] alagad siya pinatalsik sa PSI sa pagtolod sa militar na pakikiaram sa Enot na Gerang Pankinaban, na ini sarungat sa neutralidad na paninindogan kan peryodiko. Kan 1914, si Mussolini nagmukna nin bagong journal, Il Popolo d'Italia. Siya man nagserbi sa Royal Italian Army durante kan gera asta siya nalugadan asin pinahingalo siya kan taon 1917. Si Mussolini pigdenunsya an PSI, an saiyang pana'naw na nakaturohok sa Nayonalismo Italyano imbes sa sosyalismo, asin dangan nagpundar siya kan hiron pasismo na nagkokontra sa inapod na egalitarianismo[8] pagsisiriplingan sosyal, imbes sa pagtolod sa "nationalismo rebolusyunaryo" o sa paglampas sa mga linya nin klase.[9] Kan 31 Oktobre 1922, pakapangyari kan Martsa sa Roma (28–30 October), si Mussolini pignombrahan ni Hadeng Victor Emmanuel III, primer ministro, na siya na an pinakahubin na indibidwal na magkapot kan siring na katongdan. Pakalinig niya kan gabos na oposisyon paagi kan saiyang pulis na tago asin pagbawal sa anoman na pagwelga kan mga trabahador,[10] Si Mussolini asin saiyang mga alipores naparigon asin natipon ninda mga poderes paagi sa mga leyes na naghira sa nasyon asin nagin nang sarong-partidong diktadurya. Sa laog sana nin limang taon, si Mussolini nakakaag nin autoridad na diktaduryal sa legal asin ilegal na paagi asin naghjingoa makatugdas nin sarong totalitaryanong estado. Kan 1929, si Mussolini nakipagpirma kan Tratado Laterano sa Simbahan Katoliko sa pagtugdas kan Siyudad nin Vaticano.

Toltolan[liwaton | liwaton an gikanan]

  1. See Benito Archived 17 June 2015 at the Wayback Machine. and Mussolini Archived 17 June 2015 at the Wayback Machine. in Luciano Canepari, Dizionario di pronuncia italiana online
  2. Hakim, Joy (1995). A History of Us: War, Peace and all that Jazz. New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-509514-2. 
  3. "Historic Figures: Benito Mussolini (1883–1945)". BBC – History – bbc.co.uk. Archived from the original on 30 September 2018. Retrieved 7 September 2015.  Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  4. "Mussolini founds the Fascist party – Mar 23, 1919". History.com. Archived from the original on 21 October 2018. Retrieved 7 September 2015.  Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  5. "Historic Figures: Benito Mussolini (1883–1945)". BBC – History – bbc.co.uk. Archived from the original on 10 December 2019. Retrieved 20 December 2019.  Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  6. Michael Sanfey (2003). "On Salazar and Salazarism". Studies: An Irish Quarterly Review 92 (368): 405–411. https://www.jstor.org/stable/30095666. 
  7. Anthony James Gregor (1979). Young Mussolini and the Intellectual Origins of Fascism. University of California Press. ISBN 978-0520037991. 
  8. Simonetta Falasca-Zamponi (1997). Fascist Spectacle: The Aesthetics of Power in Mussolini's Italy. University of California Press. p. 45. ISBN 978-0520926158. Archived from the original on 23 April 2020. Retrieved 11 June 2017.  Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  9. Gregor 1979, p. 191.
  10. Haugen, pp. 9, 71