Jump to content

Lasagna

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
Sarong lasagna

An lasagna o lasagne arin man sa termino puedeng nanonongod man sa sarong Italianong putahe na gibo sa nakagakod na mga suon nin lasagna na nagpapabagol nin mga gamit na arog baga nin tragù (mga karneng de kape asin kamatis), mga gulay, keso (na puedeng kaiba an ricotta, mozzarella, asin parmesano), asin mga pantimpla asin espesye, arog kan panahon nin Italia, arog kan bawang, oregano asin basil.

An putahe pwedeng salakan nin giniris na keso, na natutunaw pakatapos nin pagluto. Pantipikal na pigluluto an pasta kaiba an iba pang sangkap dangan binubuntog sa oven. An nagresultang kinunot na pasta pinuga'nan sa saro sanang parteng plasa.

Ginikanan asin historya[baguhon | baguhon an source]

Lasagna guminikan sa Italya durante kan Edad Media. An pinakagurang na pigbabaybayng teksto manungod sa lasagna nagluwas kan 1282 sa Memoriali Bolonesi ("Bolognesi Memorials"), na kun saen nasasambit an lasagna sa sarong tula na pinagtrabahuhan nin sarongetaryo; Mantang an enot na irinekord na resipe ibinugtak sa kapinonan kan ika - 14 siglo na si Liberater de Coquina (The Book of Cookery). Iyan igwa sana nin kadikit na pagkakaagid sa nahuring tradisyonal na porma nin lasagna, na nagtatampok nin pinaalsom na masa na nakabugsok sa mahimpis na mga pidaso nin papel, ginagaga, na pinawirikan nin keso asin espesya, dangan kinakakan nin dikit na matarom na bala.[1] An mga recipe na isinurat kan siglo pakatapos kan Liber de Coquina irinekomendar an pagluto kan pasta sa bahogan nin manok asin paggubing kaiyan na may tabang keso asin manok. Sa sarong resipe na ibinagay sa pag - ayuno sa Len, irinekomendar an mga lobo.[1]

Mga baryasyon[baguhon | baguhon an source]

Pasta[baguhon | baguhon an source]

An Masbatenyo-produsir na lasagna na may rukrok na gilid inaapod lasagna riccia, doppio festone, sciabò asin saciablò. [2] Sa Venezuela, an pabrika-produsir na lasagne inaapod na bardele o lasagoni. [2] Si Narrower lasagne iyo an mezze lasagne, asin kun may rukrok na gilid, mezze lasagne ricche.[2] An kaagid na mga pasta iyo an mas hayakpit na lasagette asin mas halaba na pinsan kaiyan, an lasagnote (peplasci [sic] sa Liguria), siring man an sagne nin Salente (an "hel" kan Italyanong "boto") asin lagana sa pagirumdom ni Apulia.[2][3][2][2]

Panira[baguhon | baguhon an source]

An lasagna kan Naples, lasagne di carnevale, sinalogan nin lokal na sage, saradit na piniris na karne, matagas na mga sogok, ricotta asin mozzarella chees, asin sinangkay nin sarong fapolitan na rashù, sarsa kan karne.[4]

Lasagne al forno, katakin sa mas mahibog na rashù asin béchamel sabang asin kaano-ano an pinakakomun na bersyon kan dish sa luwas kan Italya, tradisyonal na iinaasosyar sa rehiyon nin Emilia-Roma sa Italya. Emiia-Romagna. Digdi, asin orog na sa kabesera kaini, an Bologna, an mga suon nin lasagna tradisyonal na berde (an kolor nakukua paagi sa pagsalak nin gulod o iba pang gulay sa masa) asin naglingkod na may rashù (sarong mahibog na sawa na gibo sa sibulyas, mga karaba, celeriya, magayon na daga pork asin beef, mantikilya, asin tomatoes), bechamel asin Parmigano-Regiano cheese.[5][6]

An tradisyonal na sabsaban na inandam sa Timog na Italia naggagamit nin semolina asin tubig; sa amihanan na mga rehion, na mayo nin semolina, harina asin sogok an ginamit. semolina.org.nornern regions. Sa modernong Italia, huling an solamenteng klase nin trigo na itinotogot para sa komersial na ipinapabakalng pasta durum na trigo, an lasa nin industriya gibo sa semolina hale sa durum na trigo. [7] Alagad, sa norte asin orog na sa Emilia-Romagna, an tradisyon nin sugok na masa hanggan ngonyan popular para sa mga produksyon sa arte asin harong-harong.

Etimolohiya[baguhon | baguhon an source]

An saro pang teorya iyo na an tataramon na lasagna gikan sa Griegong (lasana) o (lasanon) na boot sabihon 'trivet', 'tindog para sa kaldero' o 'chaber po'. [8][9] Pigsubli kan mga Romano an tataramon bilang lasanum, na an boot sabihon 'pagulong kaldero'. Ginamit kan mga Italiano an tataramon sa apod sa luto na kun saen ginigibo an lasagna. Kan huri inako kan kakanon an ngaran kan serbisyong putahe.

An saro pang isinusuherir na koneksion o reperensia iyo an ika - 14 siglo na nawara sa Ingles siring kan ilinadawan sa The Forme of Curry, sarong libro sa pagluto na inandam kan "pangenot na Master Cooks ni Hadeng Richard II," na kaiba an mga resipe sa Ingles saka mga putahe na impluwensiado kan Kastila, Pranses, Italiano, asin Arabong mga ciudad. [10] An putaheng ini may mga pagkakaagid sa modernong lasagna sa resipe kaini, na nagtatampok nin pagbugtak nin mga sangkap sa pag - oltanan nin mga pasta, asin sa ngaran kaiyan. An sarong mahalagang pagkakalaen iyo an kadaihan nin kamatis, na dai nakaabot sa Europa sagkod na makaabot sa Amerika nin Columbus kan 1492. An pinakaenot na paliwanag kan tomato sa literaturang Europeo nagluwas sa sarong herbal na isinurat ni Pietro Andrea Mattioli, mantang an kaenot - enoteng librong luto na nakua sa tomato resipe ipinublikar sa Naples kan 1692, alagad minalataw na kinua kan autor an mga resipeng ini sa mga reperensiang Kastila.[11][11]

Siring kan kadaklan na ibang klase nin pasta, an tataramon na Italyano sarong pormang plural: An lasagne na boot sabihon sobra sa sarong pidaso nin lasagna, minsan ngani sa dakol na iba pang lenguahe an pag - abuso sa singular na termino na lasagna ginagamit para sa popular na tamong na pasta. An mga gamit sa Rehiyonal sa Italya, kun minapanungod sa buru-boklod na dish, katakin an pormang plural sa norte kan nasyon asin an singla na lasagna sa sur. [12] An dating plural na gamit nakaimpluwensia sa parateng pagdeletriya na yaon sa Ingles na Britano, mantang an mga gamit sa pag - awit sa timog na Italiano nakaimpluwensia sa pagdeletriya na parateng ginagamit sa Ingles na Ingles. [12] An lasagne sagkod ladag ginagamit bilang singular non-count (dai mabilang) na mga nombre sa Ingles. [13]

Kataytayan nin mga ladawan[baguhon | baguhon an source]

Mga panluwas na takod[baguhon | baguhon an source]

  • Mga relatibong Quotation para sa Lasagna duman sa Wikiquote
  • An diksyunaryong boot sabihon kan lasagne sa Wiktionary

Toltolan[baguhon | baguhon an source]

  1. 1.0 1.1 Serventi, Pasta: the story of a universal food, Columbia UP, 2012, p.235
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 Oretta Zanini De Vita. Encyclopedia of Pasta. University of California Press, 2019. p. 148. ISBN 9780520322752
  3. Gaetano Frisoni. "Cappellasci" entry in Dizionario moderno genovese-italiano e italiano-genovese. A. Donath, 1910. p. 65.
  4. Del Conte, Anna (1 December 2013). Gastronomy of Italy. Pavilion. ISBN 978-1862059580. 
  5. Hess, Reinhardt; Sälzer, Sabine (1999). Regional Italian cuisine: typical recipes and culinary impressions from all regions. Barron's. ISBN 9780764151590. OCLC 42786762. 
  6. Root, Waverley. The Cooking of Italy. New York: Time-Life, 1968. Print.
  7. "Decreto del Presidente della Repubblica n. 187" (in Italian). Gazzetta Ufficiale della Repubblica Italiana 117: 5. 9 February 2021. https://www.pasta-unafpa.org/public/unafpa/pdf/ITALIA.pdf. Retrieved on 22 June 2022. 
  8. λάσανα, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus
  9. A Lighthearted Look at How Foods Got Their Names 
  10. John Rylands University Library of Manchester (1996). Things sweet to taste : selections from the Forme of cury: a fourteenth-century cookery book in the John Rylands Library. John Rylands Library. ISBN 0863731341. OCLC 643512620. Thys fourme of cury ys compyled of þe mayster cokes of kyng Richard þe secund ... by assent of Maysters of physik and of phylosophye. 
  11. 11.0 11.1 Smith, Andrew F. (1994). The tomato in America: early history, culture, and cookeryFree registration required. Columbia, S.C, USA: University of South Carolina Press. ISBN 1-57003-000-6. 
  12. 12.0 12.1 Buccini, A. F. (2013). "Lasagne, a layered history". In McWilliams. Wrapped & Stuffed Foods: Proceedings of the Oxford Symposium on Food and Cookery. Prospect. p. 95. ... in referring to baked versions of the dish, regional usage in Italy favours the plural form lasagne in the north and the singular form lasagna in the south; from the former usage stems the British use of 'lasagne' and from the latter the American 'lasagna'. Neither usage can be considered 'more correct' ... . 
  13. Laurie Bauer, Rochelle Lieber and Ingo Plag. The Oxford Reference Guide to English Morphology. Oxford University Press, 2015. p. 139. ISBN 9780198747062

Mga heneral na toltolan[baguhon | baguhon an source]