Pako

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Mga pakô (Pteridophyta)
Fossil range: Katahawan na Devonian[1]
Athyrium filix-femina (unrolling young frond)
Athyrium filix-femina (unrolling young frond)
Scientific classification
Kingdom: Plantae
Division: Pteridophyta
Mga klase[2]
Pako tinitinda sa Pampanga, Filipinas

An pakô (Athyrium esculentum; Ingles, Fiddleneck, Fiddlehead Ferns)[3][4] sarung tanom na nababale sa grupo kan vascular plants (tanom na igwa nin xylem asin phloem) na kayang magprodusir sa paagi nin spores asin pisog o sa burak. Base sa mga pag'aadal kan mga fossil ini nadiskubre na nagbutwa kan nakaaging 360 milyong taon sa peryodo kan panahon nin Devonian. alagad ang ibang pamilya kan pako mahihiling na nagbutwa sa panahon na 140 milyong taon na nakaagi sa inotang peryodo kan Cretaceous sa panahon na ang nagbuburak na pananom sa kinaban.

Sinasabing ini an komun na gugulayon o dahon na kinakakan pwedeng sa guta o ginigibong salad. Bisto man ini sa iba-ibang arapodan: pucuk paku asin paku tanjung sa Malaysia, pakô sa Filipinas, dhekia (ঢেকীয়া) sa Assam "Dhenkir Shaak (ঢেঁকির শাক) sa Bengali, paloi saag (পালই শাগ ) sa amnayan kan Indya asin inapod sylheti asin linguda idtong kirikot na ogbos kaini. Sa Tailandya inaapod phak khut (Thai: ผักกูด). An pakó pwedeng igwang diit na toxin pero bako man idtong masabing marara nanggad.[5]

An pako marayrahay na gayo sa hawak ta ini dusok sa mga bitamina asin mineral. Ini igwang fiber, calcium, phosphorus, iron asin thiamine (bitamina B). An fiber laban sa pagtotobol, calcium maray sa pagpapusog kan mga ngipon asin tulang, iron nadarang oxygeno sa hawak paagi sa bulos kan dugo, asin an phosphorus natabang sa pagsulo kan carbohydrates asin taba' na magin enerhiya.[6]

Toltolan[liwaton | liwaton an gikanan]

  1. Wattieza, Stein, W. E., F. Mannolini, L. V. Hernick, E. Landling, at C. M. Berry. 2007. "Giant cladoxylopsid trees resolve the enigma of the Earth's earliest forest stumps at Gilboa", Nature (19 April 2007) 446:904-907.
  2. Smith, A.R.; Pryer, K.M.; Schuettpelz, E.; Korall, P.; Schneider, H.; Wolf, P.G. (2006). "Sarong klasipikasyon nin mga pako (extant)". Taxon 55 (3): 705–731. doi:10.1093/molbev/msm267. (inactive 2008-06-26). http://www.pryerlab.net/publication/fichier749.pdf. Retrieved on 2008-02-12. 
  3. [1]shegrowsfood.com. Kinua 2018-11-17
  4. [2]www.marketmanila.com. Kinua 2018-11-17
  5. [3]www.stuartxchange.org. Kinua 2018-11-17
  6. [4]www.allaboutdiabetes.net. Kinua 2018-11-17