Jump to content

Republika nin Artsakh

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
Republic of Artsakh
Արցախի Հանրապետություն
Artsakhi Hanrapetutyun
Нагорно-Карабахская Республика
Nagorno-Karabakhskaya Respublika
Bandera kan Artsakh
Bandera
Coat of arms of Artsakh
Coat of arms
Kanta: 
Ազատ ու Անկախ Արցախ (tataramon?)
Azat u Ankakh Artsakh
"Free and Independent Artsakh"
Territory controlled by Artsakh shown in dark green; territory claimed but not controlled shown in light green
Territory controlled by Artsakh shown in dark green; territory claimed but not controlled shown in light green
EstadoUnrecognised state; recognised by 3 non-UN members
KapitolyoStepanakert
39°52′N 46°43′E / 39.867°N 46.717°E / 39.867; 46.717Tagboan: 39°52′N 46°43′E / 39.867°N 46.717°E / 39.867; 46.717
Pinakadakulangsyudadcapital
Opisyal na  mga tataramonArmenian[lower-alpha 1]
Russian[lower-alpha 2]
DemonymArtsakhi
GobyernoUnitary presidential republic[lower-alpha 3]
Arayik Harutyunyan
Arthur Tovmasyan
LehistraturaNational Assembly
Independence from the Soviet Union
• Autonomy
2 September 1991[2]
10 December 1991
Area
• Total
3,170 km2 (1,220 sq mi)
Populasyon
• March 2021[3] tantya
120,000
• 2015[4] Sensus
150,932 (191st)
GDP (PPP)2019 tantya
• Kabuuhan
$713 million (n/a)
• Per capita
$4,803 (n/a)
Currency (AMD)
Sona nin OrasAMT (UTC+4)
Nagmamaneho saright
Kodang pan-apod+374 47[lower-alpha 4]
ISO 3166 codeAM
Internet TLD.am, .հայ

An Artsakh, opisyal na Republika nin Artsakh o an Republikang Nagorno-Karabakh iyo an sarong nagsusuway na estado sa Sur na Caucasus na an teritoryo internasyonal na pinagbisto parte kan Azerbayhan. Pigkokontrol ni Artsakh an sarong parte kan dating Nagorno-Karabakh Autonomong Oblast, kaiba an kabisera kan Stepanakert. Iyan enclave sa laog kan Azerbaijan. An dalan sana kaini na agihan pasiring sa Armenia iyo an maagi sa 5 km (3.1 mi) na mahiwas na Lachin corridor na yaon sa irarom kan kontrol kan mga tagapagmantenir nin katoninongan na Ruso.

An nangingibabaw na Republika nin Armenia asin an Enot na Republika nin Armenia kan 1918 pagkatapos na bumagsak an Imperyo nin Rusya, asin puminutok an halipot na guerra sa rehiyon na iyan kan 1920. An iriwal sa kadaklan nariribok pakatapos na maestablisar kan Unyon Sobyet an kontrol sa lugar na iyan, asin linalang an Nagorno-Karabakh Autonomong Oblast (NKAO) sa laog kan Azerbaijan SSR kan 1923. Sa pangengenot sa pagbagsak kan Unyon Sobyet, an rehiyon nagbalik bilang gikanan nin iriwal sa pag - oltanan kan Armenia asin Azerbaijan. Kan 1991, an sarong reperendum na ginibo sa NKAO asin sa kataid na Probinsya nin Shahumyan nagbunga nin deklarasyon nin independensya. An etnikong ralaban nagbunga kan 1991-1994 Nagorno-Karabakh War. Si Conflict nagpoon kan panahon na idto, na an pinakamahalaga iyo an 2020 Nagorno-Karabakh War.[5]

An Republika nin Artsakh sarong demokrasya presidensyal na may unicameral na lehislatura. An nasyon nagsasarig asin katakod na gayo sa Armenia, sa dakul na paagi nagpupunsionar an de facto bilang parte kan Armenia.[6][7] Mabukidon an nasyon, na minaabot sa 1,100 metros (3,600 piye) an langkaw sa kapatagan kan dagat. An populasyon igdi 99.7% etnikong Armen, asin an panginot na tinataram na lenggwahe iyo an lenggwaheng Armen. An populasyon dakulang Kristiano, na an kadaklan kaasosyar sa Iglesia Apostolika sa Armenia. Nagkapirang mga monasteryo sa kasaysayan an popular sa mga turista, na kadaklan hale sa diaspora nin Armenia, ta an kadaklan na pagbiyahe pwedeng mangyari sa pag-oltanan sana kan Armenia asin Artsakh.

  1. (in ru). Арменпресс [Armenpress]. 25 March 2021. https://www.rbc.ru/rbcfreenews/605c83739a79474363e6eab3. 
  2. Zürcher, Christoph (2007). The Post-Soviet Wars: Rebellion, Ethnic Conflict, and Nationhood in the Caucasus ([Online-Ausg.]. ed.). New York: New York University Press. p. 168. ISBN 9780814797099. 
  3. "Nikol Pashinyan, Arayik Harutyunyan chair meeting on ongoing and upcoming programs to be implemented in Artsakh". primeminister.am. The Office to the Prime Minister of the Republic of Armenia. 25 March 2021. Archived from the original on 13 May 2021. ...today most of the population - about 120,000 citizens - live in Artsakh... 
  4. ԼՂՀ 2015Թ. ՄԱՐԴԱՀԱՄԱՐԻ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ՕՊԵՐԱՏԻՎ ՑՈՒՑԱՆԻՇՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ [NKR 2015: On preliminary operational indicators of census] (in Armenian). NKR National Statistical Service. 30 March 2016. Archived from the original on 16 April 2016. Retrieved 30 March 2016.  Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  5. Error sa pag-cite: Imbalidong <ref> tatak; mayong teksto na ipinagtao para sa reperensiya na pinagngaranan na Wilson 2022
  6. Hughes, James (2002). Ethnicity and Territory in the Former Soviet Union: Regions in Conflict. London: Cass. p. 211. ISBN 978-0-7146-8210-5. Indeed, Nagorno-Karabakh is de facto part of Armenia. 
  7. Cornell, Svante (2011). Azerbaijan Since Independence. New York: M.E. Sharpe. p. 135. ISBN 978-0-7656-3004-9. Following the war, the territories that fell under Armenian control, in particular Mountainous Karabakh itself, were slowly integrated into Armenia. Officially, Karabakh and Armenia remain separate political entities, but for most practical matters the two entities are unified. 


Error sa pag-cite: <ref> mga tatak na eksistido para sa sarong grupo na pinagngaranan na "lower-alpha", alagad mayong kinasungkoan na <mga pinapanungdanan na grupo="lower-alpha"/>na tatak an nanagboan, o sarong panarado </ref> an nawawara