Jump to content

Selene

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
Clipeus Selene Terme.jpg

 

Sa suanoy na mitolohiya saka relihiyon kan Greek, si Selene (/sɪˈln/; Plantilya:Lang-grc-gre elelel seh-LEH-neh, ibigsabihon "Bulan")

[1] Na ang diyosa asin personipikasyon kan Bulan. Bisto manbilang Mene, siya na tradisyonal na aki kan mga Titans na Hyperion asinTheia, asin tugang kan diyos kan saldang na si si Helios at ang diyosa ng bukang-liwayway na si Eos. Pinapamahalaan niya ang saiyang bulanang karwahe sa panganuron. Kadakol mga nag iilusyon ang iniuugnay sa sasaiya sa iba't ibang mga alamat, kaiba si Zeus, Pan, saka ang mortal na si Endymion. Sa post-classical na mga panahon, si Selene pirming napagkakamalan na si Artemis, arog kan saiyang mga tugang na lalaki, si Helios, napagkakamalang si Apollo. Sinda Selene saka Artemis nag sususog man ki Hecate saka ang tulong mga diyosa kan bulan saka buwan, pero si Selene lamang ang itinuturing na personipikasyon ng Buwan mismo.

An katumbas niya sa relihiyon asin mitolohiyang Romano iyo an diyosa na siLuna[2]

 

Etymolohiya asin ginikanan[baguhon | baguhon an source]

Mga Ngaran[baguhon | baguhon an source]

An pag - akto nin sarong Sarcofagus na naglaladawan kan Endymion asin Selene, na ipinaheling paagi sa saiyang karakteristiko bilang mga atributong korona, na nagbibibong tahob (na may atop) asin langitnon na karuwahe, poon ika-19 siglo AD, Romanong Imperyo.[3]

An ngaran na "Selene" hale sa Griegong nombreng selas(σέλας),na nangangahulogan "liwanag, kaliwanagan, kakinangan".[4] Sa mga diyalektongDoric asin Aeolic, pigsasayod man an saiyang pangaran Σελάνα ('Selánna') asinΣελάννα(Selánna).[5]

Si Selene inapod man na <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Mene_(goddess)" rel="mw:ExtLink" title="Mene (goddess)" class="cx-link" data-linkid="1010">Mene</a>..[6] An Griegong tataramon na mene, an boot sabihon bulan, asin an lunar na bulan.[7] An pormang masculinea nin misa (lalaki) iyo man mane kan bulanan na Phrygiangod Men.[8] Mga Mene asin mga lalaki pareho nakukua saProto-Hellenic *méns ("bulan"), mismo gikan saProto-Indo-European (na boot sabihon bulan, an lunar na bulan), na posibleng hale sa gamot na *meh1- ("magsukol"), asin ini katampad kan Ingles na tataramon na "Moon" asin "komunante".[9] An Griegong pilosopo na si Crysippus ininterpretar an Selene asin Men nin siring man, an babaeng may lalaki saka mga aspekto kan iyo man sanang dios.[10]

Minsan ngani mayong malinaw na pagpapatunay para ki Selene mismo (o siisay man na nag - aasikaso sa saiya) an nadiskobre pero sa Griegong Mycenae, an termino para sa bulanan na 'mga lalaki' nakua sa Linear B spelled bilang 𐀕𐀜 (me-no, hale sa pormang μηνός, mēnós). [11] Siring man ki Helios, poon kan siya mabisto ki Apolo, inaapod na Phoebus ("bight"), Selene, gikan sa pagbisto niya ki Artemis, inapod man na Photobe (pagbilog nin mga babayi).[12] Hale man ki Artemis, si Selene kun minsan inaapod na "Cynthia", na boot sabihon "siya kan Bukid nin Cynthia" (an kinamundagan ni Artemis).[13]

Pinaghalian[baguhon | baguhon an source]

Si Selene, kaiba an saiyang tugang na lalaki, an saiyang tugang asin an dios sa langit na si Zeus, saro sa pira sanang Griegong dios nin malinaw na mga tataramon na Proto-Indo - Europeano, minsan ngani sinda kuminampi kan huring bakong-PIE bagong abot sa panpineksion, mantang nagdadanay sa gilid kaiyan an pangenot nindang trabaho, tanganing magin saradit na dios an mayor na mga tawo pinapagdadanay na nasa tamang kamugtakan pasiring sa relihion nin Grecia.[15]

An orihinal na dios nin bulan ibinalik bilang *Meh1not (na hale dian kinua an 'Maene', Selene's bynam), asin minalataw na iyan sarong lalaking diyos.[16][17] Minsan siring, an Griegong onoot kan dios na ini babae, arog kan maheheling sa saindang lenguahe sa suanoy na punto de vista nin mga Griego manongod sa kinaban. An suanoy na Griegong tataramon igwa nin tolong gematikong gene (masculine, pambabae asin neuter), kaya kun an sarong dios o diosa nagpersonipikar sa bagay o ideya, minana ninda an sekso kan katimbang na nombre; selene, termino sa Griego para ki 'Mo', may kualidad na babae (kun an mga tawo maskulino) man iyan huli ta an pagkadepisador na nagluluwas kaiyan iyo an kaipuhan nin babae.[14] Sa PIEthlome, an Bulan, na sarong pigurang lalaki, hinihiling na nagbibilog nin padis-samaan na pag'isyo sa Saldang, na mayóng babae, asin sa mitolohiyang Griego minimidbid sa pagkalalaki asin tugang ni Selene na si Helis.[19] Minsan siring, minalataw na bakong arog kan Dawn (Eos) asin mga Sun (Helio), an Bulan kadikiton an halaga sa mitolohiyang PIE.[17][20]

Mga Deskripsiyon[baguhon | baguhon an source]

Estatuwa ni Selene sa puting marmol, ikaduwang kabanga kan ika-19 siglo AD

Nakalalabot sa pisikal na itsura asin karakter ni Selene, apuwera kan mga maaplikar mismo sa bulan. Mayo nin sinambit na Selene bilang sarong diyosa sa manungod ki Iliid o sa Odysey of Homer,[15] mantang an saiyang solong pagsambit sa Teogony ni Helios" id="mwnw" rel="mw:WikiLink" title="Hesiod">Hesiod iyo an aking babayi kan Hiperion asin Theia, saka tugang niya si Helis asin Eos.[1][16] Alagad, siya an tema kan saro sa ika-tulong Homeric Hymns, na iyo an nagtatao nin minasunod na deskripsyon:

Mitolohiya[baguhon | baguhon an source]

Diosa kan Bulan[baguhon | baguhon an source]

Ipinaheling ni Selene na sulot nia an mga bangkay sa saiyang angog asin kapot an karaba sa too niang kamot, mantang an tahob kaini nagbibiklad kan payo.

Arog kan tugang niyang si Helios, an diyos na Saldang, na minamaneho sa langit aroaldaw an saiyang karwaheng saldang. Sinasabi man ini ni Selene tanganing magmaneho nin karuwahe paibong sa kalangitan.[17] Mayo nin sinambit na karwahe si Selene sa arin man ki Homer o Hesiod,[18] alagad an Homeric Hymn to Selene, nagtatao kan minasunod na deskripsiyon:

Hilingon pa[baguhon | baguhon an source]

  • Nariribong na dios
  • Listahan nin lunar na mga dios
  • Diana (mytolohiya)
  • Bitoon asin Pamamaagi

Mga Toltolan[baguhon | baguhon an source]

  1. A Greek–English Lexicon s.v. σελήνη.
  2. Smith, s.v. Selene; Kerényi, pp. 196–197; Oxford Classical Dictionary, s.v. Selene; Hard, p. 46; Morford, pp. 64, 219–221.
  3. Sorrenti, p. 370.
  4. Athanassakis and Wolkow, p. 90, on lines 1–2; Kerényi, pp. 196–197; Keightley, p. 56.
  5. A Greek–English Lexicon s.v. σελήνη.
  6. Hard, p. 46; Oxford Classical Dictionary, s.v. Selene; Smith, s.v. Selene.
  7. Athanassakis and Wolkow, pp. 90, on lines 1–2, 91, on line 5; Kerényi, p. 197.
  8. Oxford Classical Dictionary, s.v. Selene; Kerényi, p. 197.
  9. Beekes, p. 945.
  10. Obbink 2002, p. 200.
  11. "The Linear B word me-no". www.palaeolexicon.com. Retrieved April 8, 2023. 
  12. Morford, p. 64; Smith, s.v. Selene.
  13. Pannen, p. 96.
  14. Hansen 2004, p. 27
  15. Stoll, p. 61.
  16. Hesiod, Theogony 371–374.
  17. Hard, p. 46; Keightley; p. 54; Pindar, Olympian 3.19–20; Euripides, The Suppliants, 990–994; Theocritus, 2.163–166; Ovid, Fasti 3.109–110, 4.373–374, Metamorphoses 2.208–209; Valerius Flaccus, Argonautica 5.410–415; Statius, Thebaid 1.336–341.
  18. Keightley, p. 54.