Syudad nin Pasig

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
Magluksó sa: nabigasyon, hanapon
Ortigas Center
An mapa kan Metro Manila na nagpapaheling kan saen namomogtak an syudad nin Pasig


An Syudad nin Pasig saro sa syudad kan Metro Manila nin Filipinas asin dati ining kabesera kan probinsya nin Rizal bago ini nagin saro sa mga syudad na nagkokomponir kan kadakulaan kan Metro Manila o, kan inaapod na Rehiyon Nasyunal na Kapitolyo. Namomogtak sa bandang subangan kan Metro Manila, an Pasig kataid an syudad nin Quezon asin Mandaluyong sa solnopan, kadolon an syudad nin Marikina, Pateros, sa amnayan, kadolon an syudad nin Makati, Pateros asin Taguig sa habagatan asin kataid kan syudad nin Antipolo, munisipyo nin Cainta asin Taytay sa probinsya nin Rizal sa bandang subangan.

An Pasig primeramente residensyal asin industriyal na lugar alagad luwayluway nang nagigin mas komersyal. Dati an kapitolyo kan probinsya nin Rizal yaon namogtak sa laog kan syudad na ini sa may poro kan Shaw Boulevard alagad an edipisyong ini ginaba' na.

Etimolohiya[liwatón | liwaton an gikanan]

An pangaran na "Pasig" tinutubod na naghale sa katagang Sanskrit na "passis" o baybay na pinatotongdan an komunidad sa mabaybay na pampang kan salog nin Pasig. An iba man na historyador nagsasabi hale ini sa tataramon na "mabagsik" huli sa makusog na sulog kan salog na inaanod pa an mga troso haleng Montalban pasiring Manila.

Inapod man daa ini kan mga Intsik na mga taga-Binondo, Manila na "mapaksik", dangan nagin "Pasik" asin napormang "Pasig". Pwede man totoo hale sa katagang "pasigan", Tagalog na kataga an boot sabihon pampang kan salog. Susog man ki Jose Panganiban, dating direktor kan Instituto Lenggwahe Nasyonal, an "pasig" lumang Sanskrit na kataga na boot sabihon iyo an salog na nadalihig hale sa sarong hawak nin katubigan pasiring naman sa ibang katubigan, asin ini an nagyayari ta an salog nabulos haleng Sola' nin Laguna pasiring sa Sola' nin Manila.


Agi-agi[liwatón | liwaton an gikanan]

Kan Hunyo 11, 1901 an probinsya nin Rizal minukna sa ri'gon kan Akta Nu. 137 kan Komisyon Filipina. An Pasig isinaro' sa probinsya kan Rizal asin ini an ginibong kabesera kani.

Kan 1975, an Pasig sinuway sa probinsyang Rizal asin ini ginibong parte na kan Metro Manila kan an inaapod na Metro Manila Commission (na naapod nang Metro Manila Authority dangan Metropolitan Manila Development Authority (o, MMDA)) minukna ni Presidente Ferdinand Marcos paagi kan Pagboot Presidensyal Nu. 824.

Kan Hulyo 1994, an Pasig ginibo nang hustong urbanisadong syudad sa ri'gon kan Akta Republika 7829. Kan Desyembre 1994 pinirmahan na ni Presidente Fidel Ramos na magin ley asin nag'agi sa sarong plebisito kan Enero 21, 1995 kun saen aprobado an mga taga Pasig. Igdi sa Pasig, sa istadyum kan ULTRA nangyare an mamundong trahedya kun saen nagkarambola asin 71 katawo an nagkadara'togan, nagka'iripit asin nagkagaradan. Igdi kuta' kaya mangyayari an Primerong Anibersaryo kan noontime show na Wowowee na pig'aamaan kan ABS-CBN. Gibo kan trahedya, ini dai na pinadagos.

Kan Pebrero 4, 2009 an syudad binulosan kan hararom na baha resulta kan Bagyong Ondoy. Ini na gayod an pinakagrabe asin pinakamadestrosong baha' na inagihan kan syudad kun saen dakul na harong nalantop kan baha asin grabeng gamit sa harong, mga behikulo asin mga muebles an nalubog o inanod.

Mga piyesta[liwatón | liwaton an gikanan]

Igdi ginigibo sa Pasig an inaapod na Bambino Festival kun saen dinadara sa bibo, alagad tanda nin may hararom na pagtubod, an mga manlaenlaen na imahen ni Sto. Nino sa prusesyon tuyong bulan nin Enero. Tampok igdi iyo an ladawan ni Sto. Niño de Pasig. Sinasabi na an pinakaenot na Bambino Festival ginibo kan Enero 2002. An katagang "bambino" hale daa sa Itlayanong termino na "bambino", na boot sabihon aki.[1]

Pasig City Museum[liwatón | liwaton an gikanan]

An Pasig iyo an saro sa may pinakamagayon na museo sa Filipinas na nagsisirbeng bintana nanggad kan kultura, arte asin historya kan siyudad. Dati ini midbid sa apod na Concepcion Museum na namomogtak sa poro kan Plaza Rizal sa barangay nin San Jose. Tinogdok kan 1937 ni Don Fortunato Concepcion, pagputok kan mangirhat na Ika-2 Gerang Pangkinaban, kinalamkam kan mga Hapon asin ginibo nindang kwartel asin kulongan. Kan Pebrero 19, 1945, an wagayway kan Estados Unidos binikyaw sa edipisyo na tanda kan pagtapos kan pananakop kan mga mananakyadang Hapon. An aldaw na ini nagin tanda kan Katalingkasan kan Pasig.

Kan taon 1980, nailito na an pagsasadiri kan Mansion sa siyudad nin Pasig hale sa kamot kan saro sa tagamana ni Don Fortunato na iyo si Dr. Jose Concepcion. Sa duwang dekada, an Mansion nagsirbing erokan kan museo asin kan saiyang library.

Kan Oktobre 2000, hinirahay na husto ini asin bilog nang itinagama sa paggamit kan museo. Igdi na nanggad nagpoon an pag'osol kan siyudad na magtaong doon sa pagpagantad kan saiyang historya, kultura asin arte mala ta Pebrero 2008 orog na pinagayon, pinakarhay an edipisyo asin pinagrinsay na gayo an mga eksibit.[2]

Ngonyan, an Museo kan Syudad nin Pasig sarong dakulang orgulyo kan mga tagaPasig na saindang piglalaki-laki asin dai lamang ikasupog ipamansag asin ipagpadayaw sa bilog na kinaban. Ini dinadayo na gayo kan mga turista asin masabi na dai kumpleto an pagbisita sa Pasig kun an sarong turista o bisita dai mapagabay igdi.

An museo may padalan kan Timeline kan Historya nin Pasig, may mga retrato kan soanoy asin lumang panahon sa mga importanteng pangyayari, may bidang tagama sa syensia asin may mga retrato kan mga lataw na personalidad sa Pasig asin nasaray man igdi an mga mwebles kan Mansion asin kan mga prominenteng pamilya sa lugar na ini. Pag'abot kan Bambino Festival, an museo napaeksibit kan mga iba-ibang pigurin ni Sto. Niño na saray-saray kan mga pamilyang may malodok na debosyon ki Sto. Niño.



Pagkabaranga pulitikal[liwatón | liwaton an gikanan]

An syudad nin Pasig nababanga sa 30ng barangay. [3] An mga barangay kaini dinuwang distrito sa rason nin representasyon sa konseho. [4] An enot na distrito sakop an mga seksyon sa may bandang habagatan asin solnopan asin an ikaduwang distrito sinasakop an seksyon sa amnayan asin subangan.


Mga Barangay Distrito Populasyon Hiwas (ha) Densidad (/km²)
Bagong Ilog 1st 15,454 124.95 12,368.1
Bagong Katipunan 1st 1,185 4.78 24,790.8
Bambang 1st 19,258 38.41 50,138.0
Buting 1st 9,073 20.33 44,628.6
Caniogan 1st 21,769 167.94 12,962.4
Dela Paza 2nd 13,047 199.79 6,530.4
Kalawaan 1st 23,442 209.91 11,167.6
Kapasigan 1st 6,569 21.15 31,059.1
Kapitolyo 1st 10,451 95.24 10,973.3
Malinao 1st 5,957 28.02 21,259.8
Manggahanb 2nd 74,244 327.03 22,702.5
Maybunga 2nd 35,627 177.37 20,086.3
Oranbo 1st 4,395 43.61 10,078.0
Palatiw 1st 16,929 24.24 69,839.1
Pinagbuhatan 2nd 105,435 152.35 69,205.8
Pineda 1st 15,013 79.85 18,801.5
Rosario 2nd 50,690 414.54 12,228.0
Sagad 1st 6,887 12.00 57,391.7
San Antonio 1st 11,666 82.07 14,214.7
San Joaquin 1st 12,498 45.07 27,730.2
San Jose 1st 2,347 9.33 25,155.4
San Miguel 2nd 30,069 80.05 37,562.8
San Nicolas 1st 1,542 30.38 5,075.7
Santa Cruz 1st 4,367 7.28 59,986.3
Santa Lucia 2nd 40,553 178.31 22,743.0
Santa Rosa 1st 1,515 12.06 12,562.2
Santo Tomas 1st 6,375 10.43 61,121.8
Santolan 2nd 43,286 199.25 21,724.5
Sumilang 1st 5,392 17.18 31,385.3
Ugong 1st 22,266 375.38 5,931.6

Mga Nota:

^a  Dai binabali an 7,296 na persona nag'eerok sa lugar na pighihinako' kan Barangay San Isidro, Cainta, Rizal.
^b  Kabali an populasyon na suway na binilang sa Senso 2007 sa Barangay Napico. An pagkamukna kaini pignulo kan Korte Suprema kan Septyembre 10, 1999.[5] Dai binabali an 3,784 na persona sa lugar na pigkwestyon kan Barangay San Isidro, Cainta, Rizal.


Ekonomiya[liwatón | liwaton an gikanan]

Merkado publiko sa Pasig


An solnopan na parte kan syudad iyo an haros namomogtakan kan kadakulan kan mga rekurso pinansyal kaini. Ini binibilog kan dakulon na mga pabrika, mga bodega, mga pasilidad komersyal asin establisimiento. Ini nakalinyada sa may Ortigas Center, sa katahawan kan Pasig asin sa may E. Rodrigues Jr. Avenue. An bandang subangan kan syudad mayormente dominado nin mga kaharongan na residensyal. An per capita income (GDP) kan Pasig naabot $12,032 taontaon. An barangay nin San Antonio iyo an pinakamayaman na yunit nin gobyerno kan Pasig asin kan Filipinas pa.


An syudad naaabot paagi kan mga minasunod na mayor na tinampo:

  • Ortigas Avenue
  • E. Rodriguez Avenue, Jr. (C-5)
  • Lanuza Avenue
  • Pasig Boulevard
  • Julia Vargas Avenue
  • Shaw Boulevard
  • Marcos Highway
  • Amang Rodriguez Avenue

Transportasyon paagi sa tubig[liwatón | liwaton an gikanan]

An syudad kan Pasig yaon sa porong subangan kan Salog Pasig. Ini inaabot kan serbisyong ferry kan Pasig River Ferry Service na may pitong istasyon pinagpangaranan susog sa namomogtakan na mga barangay:

  • Pineda
  • San Joaquin
  • Bambang
  • Kalawaan
  • Pinagbuhatan
  • Maybunga
  • Nagpayong


Mga tulay[liwatón | liwaton an gikanan]

An syudad nin Pasig may walong tulay. Ini an mga minasunod:

Mga Zip Code sa syudad kan Pasig[liwatón | liwaton an gikanan]

Dr. Sixto Antonio Avenue, sarong tinampong mayor na amnayan pahabagatan sa syudad.
  • Caniogan 1606
  • Green Park 1612
  • Kapasigan 1600
  • Kapitolyo 1603
  • Manggahan 1611
  • Maybunga 1607
  • Pinagbuhatan 1602
  • Rosario 1609
  • San Antonio 1605
  • San Joaquin 1601
  • Santolan 1610
  • Santa Lucia 1608
  • Ugong 1604


Mga Alkalde[liwatón | liwaton an gikanan]

  • Padre Daniel Florida Mesa (1689's) (Spanish Priest)
  • Padre Franco Torrez (18th century)
  • Padre Armando Zuniga (1728–1738) (Spanish-Filipino Priest)
  • Gov. Heneral Joshua Milan Saavedra, (1738–1750) (Gobernadorcillo)
  • Don Mario Lamercia, (1750–1780) (Gobernadorcillo)
  • Aldrin Gersalia, (1780's) (Gobernadorcillo)
  • Don Rafael Umali, (1852–1853, 1869–1870)
  • Don Apolonio Santiago, (1873–1884)
  • Don Fortunato Concepcion (1918-1921)
  • Don Sixto J. Antonio, (1924–1935)
  • Cipriano A. Raymundo, (1936–1945)
  • Francisco B. Legaspi, (1945–1951)
  • Cipriano A. Raymundo, (1952–1955)
  • Emiliano R. Caruncho Jr., (1956–1986)
  • Mario Raymundo, (1986–1992)
  • Vicente Eusebio, (1992–2001)
  • Soledad Eusebio, (2001–2004)
  • Vicente Eusebio, (2004–2007)
  • Robert Eusebio, (2007–2013)
  • Maribel Eusebio, (2013- presente)[6]

Mga panluwas na takod[liwatón | liwaton an gikanan]

Mga retrato[liwatón | liwaton an gikanan]

Toltolan[liwatón | liwaton an gikanan]