Jump to content

Tataramon na Karakalpak

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
Karakalpak
Qaraqalpaq tili, Қарақалпақ тили, قاراقالپاق تىلى
Karakalpak sa mga Iskriturang Latin, Siriliko, asin sa Perso-Arabiko Nastaliq.
Subong saUzbekistan, Kazakhstan, Turkmenistan
RehiyonKhwarazm
SubongKarakalpaknon
Subong na mga parataram
583,410 (2010)[1]
Turkiko
Alpabetong Karakalpak (Latin, Siriliko, Iskriturang Arabiko)
Opisyal na kamugtakan
Opisyal na tataramon sa
Karakalpakstan (Uzbekistan)
Mga kodigo nin tataramon
ISO 639-2kaa
ISO 639-3kaa
Glotologokara1467
An mapa na nagpapahiling kan mga kinamumugtakan kan Karakalpak (pula) sa Uzbekistan
Pwedeng igwang mga simbolong IPA phonetic sa Unicode sa pahinang ini. Hilingon an IPA chart para sa Ingles para sa lyabeng sa pagtaram basado sa Ingles.

An Karakalpak (Karakalpak: Qaralqalpaq tili) iyo an sarong tataramon na Turkiko pigtataram kan mga Karakalpaks sa Karakalpakstan. Pigbabanga iyan sa duwang diyalekto, Amihanan-subangan na Karakalpak asin Habagatan-solnopan na Karakalpak. Nag-uswag iyan kaiba an Noghai asin an kataraid na Kazakh languages, na minarkahan kan impluwensya kan duwang naunambitan na. Typologically, an Karakalpak nabibilang sa mga Kipchak na sanga nin mga tataramon na Turkiko, kaya baga haranihon sa asin halangkaw an pagkasirinabutan sa Kazakh asin Noghai.[2][3][4]

Sistema nin pagsusurat

[baguhon | baguhon an source]
March 2006. Sarong laboratoryong ladawan sa Nukus – na igwang pananda na nakasurat sa tataramon na Karakalpak gamit an alpabeto na Latin.

Nasusurat an Karakalpak sa Arabiko asin Alpabetong Persyano sagkod 1932, nasurat sa Iskriturang Latin poon 1928 sagkod 1940, pagkatapos naipamidbid an Siriliko. Sa pagsunod kan katalingkasan nin Uzbekistan kadtong 1991, ginibo an desisyon tanganing butasan an Siriliko asin magbalik sa Alpabetong Latin. Mantang an paggamit kan Iskriturang Latin, laganap na ngunyan sa Tashkent, padiitdiit pa nanggad an pagpapabisto kaini sa Karakalpakstan .[5]

Pinapahiling sa ibaba an mga alpabetong Siriliko, Latin, asin Arabiko na igwang katampad na pagsasaladawan sa IPA. An mga letrang Siriliko na daing representasyon sa alpabetong Latin, minarkahan nin mga asterisk. An mga huring pagbabago sa bagong alpabeto kan Karakalpak, hinaman kaidtong 2016: imbes na mga titik na may kudlit, mga titik na may mga akyut an ipinamidbid.[6]

Siriliko Latin Arabiko IPA
Аа Aa ا / ‍ـا /a/
Әә Áá ە / ـە /æ/
Бб Bb ب /b/
Вв Vv ۋ /v/
Гг Gg گ /ɡ/
Ғғ Ǵǵ ع /ɣ/
Дд Dd د /d/
Ее Ee ە / ـە /e/
Ёё* yo یو /jo/
Жж Jj ج /ʒ/
Зз Zz ز /z/
Ии Ii ى / ىـ /i/
Йй Yy ي / يـ /j/
Кк Kk ك /k/
Ққ Qq ق /q/
Лл Ll ل /l/
Мм Mm م /m/
Нн Nn ن /n/
Ңң Ńń ڴ /ŋ/
Оо Oo و /o/
Өө Óó و /œ/
Пп Pp پ /p/
Рр Rr ر /r/
Сс Ss س /s/
Тт Tt ت /t/
Уу Uu وُ /u/
Үү Úú وُ‌‌‌ /y/
Ўў Ww ۋ /w/
Фф Ff ف /f/
Хх Xx ح /x/
Ҳҳ Hh ه / هـ /h/
Цц Cc تس /ts/
Чч Ch;ch چ /tʃ/
Шш Sh;sh ش /ʃ/
Щщ* sch شش /ʃtʃ/
Ъъ*      
Ыы Íı ى / ىـ /ɯ/
Ьь*      
Ээ Ee ە / ـە /e/
Юю* yu يوُ /ju/
Яя ya يا /ja/

Bago an 2009, sinusurat an C bilang TS; an I asin Í, sinusurat sa patuldok asin daing-tuldok na I.[7]

  1. Karakalpak sa Ethnologue (18th ed., 2015)
  2. "Karakalpak". Ethnologue. Retrieved 2016-03-12. 
  3. "Karakalpak language and alphabet". www.omniglot.com. Retrieved 2023-10-31. 
  4. "Glottolog 4.8 - Kara-Kalpak". glottolog.org. Retrieved 2023-10-31. 
  5. Birgit Schlyter (2012). "Language Policy and Language Development in Multilingual Uzbekistan". In Schiffman, Harold. Language Policy and Language Conflict in Afghanistan and Its Neighbors. Brill. p. 192. 
  6. "Латын жазыўына тийкарланған қарақалпақ әлипбеси". Каракалпакский государственный университет им. Бердаха. Archived from the original on 2017-12-24. Retrieved 2018-01-27.  Unknown parameter |lang= ignored (|language= suggested) (help); Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  7. Karakalpak Cyrillic – (Old / New) Latin transliterator

Bibliograpiya

[baguhon | baguhon an source]

Plantilya:Mga tataramon kan Usbekistan Plantilya:Mga tataramon na Turkiko