Tawa-tawa

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Tawa-tawa
Burak kan tawa-tawa

An tawa-tawa (Euphorbia hirta; inaapod man sa Ingles asthma-plant) sarong tropikal na doot na posible gikan sa Indya. Mahibo' na doot, makukua ini sa mga gilid-gilid kan mga dalan o sa mga kaumahan sa mga lugar na mainit na parte kan Indya, Australia asin ibang parte kan Asya. Ginagamit ini sa tradisyonal na pagbulong, orog na sa paglaban sa dengue. [1][2]

An doot na ini kun lugadon igwang malagatas na tagok na saro sa sangkap paghimo nin kamandag linalahid sa mga panas kan pana. An E. hirta igwang birtud sa pagsumpo nin bacteria, pagtaong ginhawa sa hinahapo', pangpakalma, panlaban sa mga fungus asin sa malaria.[3]

An gina'gang inalang na dahon panlahid laban sa mga helang sa kublit. An gina'gang la'bas na dahon ginagamit panlimogmog pangkontrang ugam sa nguso. An gina'gang gamot man kaini maray sa nagpapasusong ina na nagkukulang sa gatas.[4]

Morpolohiya[liwaton | liwaton an gikanan]

An E. hirta napipisan sa pamilyang Euphorbiaceae asin genus na Euphorbia. Nagkakamang o nagbuburu-balagon, ini medyo mahibo asin hale sa saiyang poon, nagwawarak an pagsoro-saranga kaini. Ini naabot 40 sm an langkaw, medyo lila sa kolor, asin an mga dahon nasaringsing pabalagbagan matipanas an porma na medyo giringgitingon. An dahon nagtatamanyong 1 - 2.5 sm sa laba, butikbutikon na lila sa tahaw kaini. An mga bunga giyawon, mahibo man, kurumpol asin 1 -2 mm an diametro. Ini may tolong pisog kolor kayumanggihon, apat-na-gulodan, de kanto asin kurubot.[5]

Arapodan sa ibang lugar:

  • Bengali: boro-keruie, barokhervi[6]
  • English: pill-bearing spurge, asthma plant, hairy spurge, garden spurge, pillpod sandman [6]
  • Gujarati: dudeli[6]
  • Hawaiian: koko kahiki
  • Hindi: baridhudi, dudh ghas, dudhi[6]
  • Indonesia: patikan kebo
  • Kinaray-a: tawa-tawa
  • Luganda: kasandanda
  • Malay: ara tanah, gelang, susu, ambin jantan, keremak susu
  • Nepali: dudhe jhar
  • Nigeria, Yoruba: emi-ile
  • Sanskrit: chara, amampatchairasi, barokheruie[6]
  • Seychelles Creole: zan rober
  • Spanish, Puerto Rico: tripa de pollo
  • Swahili: mwache
  • Tagalog: tawa-tawa, gatas-gatas
  • Tamil: ammaan pachcharisi[6]
  • Telugu: reddivari nanabalu, reddinananbrolu, bidarie [6]
  • Twi: kaka wie adwie
  • Urdu: lal dodhak[6]

Toltolan[liwaton | liwaton an gikanan]

  1. [1] www.ncbi.nlm.nih.gov. Kinua 2018-11-11
  2. [2]www.pchrd.dost.gov.ph. Kinua 2018-11-11
  3. [://www.hindawi.com/journals/jtm/2018/2048530/] www.hindawi.com. Kinua 2018-11-11
  4. [3]www.hindawi.com. Kinua 2018-11-11
  5. [4] www.ncbi.nlm.nih.gov. Kinua 2018-11-11
  6. 6.0 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.7 "Euphorbia hirta: Its chemistry, traditional and medicinal uses, and pharmacological activities". Pharmacognosy Reviews 4 (7): 58–61. 2010. doi:10.4103/0973-7847.65327. PMID 22228942.