Abaka

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
Maglukso sa: paglibotlibot, hanapon
An burak kan tinanom na abaka
Bandala binabalad. Sa likod tinanom na abaka

An Abaká (/ɑːbəˈkɑː/ ah-bə-KAH; Filipino: Abaka [aβaˈka]), (Musa textilis) sarong species kan batag natubong tal sa Filipinas. Ini pigkukultibar bilang sarong tinanom na may halagang komersyal sa magkapirang nasyon: sa Filipinas, Ecuador, asin Costa Rica. Tinataba' ini sa pagkua kaini kan saiyang bandala hale sa paklang na iyo mansana an hawak kaini. An tinanom naabot 13-22 na pye (4.0–6.7 m) an langkaw. An bandala o mga awat kaini importanteng gayo ta nagigibo ining mga lubid, mga pambugkos, panggakot asin panlawig sa paglayag ta matagal sa askad nin dagat, o sa pag'oma man. Ngonyan ini pigproproseso ta ginigibong tela, mga panhapin sa lamesang kakanan, ginigibong tsinelas, mga masamnong bag, mga gubing pambabae, kasalak sa paggigibong kwartang papel, pamatos sa tsa, sirnehan o pansara'. An industriya sa abaka nagsusubang naman ta dakul nang nadidiskubreng pakinabang kaini sa mga bagong teknolohiya. An bandalang abaka klasipikadong matagas na awat kairiba an bunot niyog, henequin asin sisal.[1][2]

Iba-ibang grado kan abakang bandala[liwaton | liwaton an gikanan]

An paluwas na bandala o awat[3][4] sa abaka pisan-pisan depende sa klase kan kalidad kaini: an pinakamaputi asin makilyab inaapod na kinabite ta ini hale sa barani na harani na sa ubod asin matubis pinapaluwas sa batakan. An pinakabastos iyo an balnog ta ini kinukua na sa ibabaw na barani kan abaka. Ini magaspang, haralagwat an batak, asin mala'tom. Bagay sana ining gibohon mga pamahidan, mga pantangil, asin mga kaka'gan.

Mga ladawan dapit sa abaka[liwaton | liwaton an gikanan]

Toltolan[liwaton | liwaton an gikanan]

  1. [1]abacaphilippines.com. Kinua 06-04-17
  2. [2]univie.ac.at. Kinua 06-05-17
  3. auat. Lisboa de Marcos. Vocabulario de la Lengua Bicol. Espanol-Bicol. p. 50. Kinua 06-04-17
  4. awat. Mintz, Malcolm W. Bikol Dictionary. Volume II. Bikol-English Dictionary. Uniprint. Perth, Western Australia. 2004. p. 443 ISBN 0 9580383 5 X]. Kinua 06-04-17