Jump to content

Angola

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
(Nakatukdo hali sa Anggola)
Wagayway kan Angola
Eskudo de armas kan Angola
Mapa kun saen ipinapaheling an kinamomogtakan kan Angola

An Angola, opisyalmente Republika kan Angola (Portuges: Republica de Angola, sinasayod [ʁɨˈpublikɐ dɨ ɐ̃ˈɡɔla]; Kikongo, Kimbundu, Umbundu: Repubilika ya Ngola), sarong nasyon namomogtak sa sur-sentral nin Aprika asin an mga kadolon kaini iyo an Namibia sa habagatan, an Demokratikong Republika nin Kongo sa amnayan, asin an Zambia sa subangan; an kosang solnopan niya yaon sa Dagat Atlantiko. An Luanda iyo an saiyang syudad na kabisera, manta na an probinsya nin Cabinda, na napasuway sa mayor na teritoryo kan Angola, kadolon an Republika kan Kongo asin an Demokratikong Republika kan Kongo.

An mga Portuges nagsakop sa mga magkapirang lugar kan Angola, kadaklan sa mga parteng kosa, poon ika-16 sungdo ika-19ng siglo asin nakikitrato sa mga nagbabanwa sa mga lugar na ini sa negosyo asin sa iba pang mga bagay. Paglaog kan ika-19 siglo, luwayluway asin padikitdikit na nansakop sinda sa mga interior na parte kan Angola. Bilang sarong tunay na kolonya kan Portuges, ini nangyari sana kan mga 1920. Kan makamit an katalingkasan, an Angola nag'agi sa makuring gera sibil, poon 1975 abot 2002. An nasyon na ini may mahiwas asin hararom na deposito nin mga mineral asin petrolyo, alagad an lawig kan buhay igdi asin an mortalidad kan mga aki tinataya bilang iyo an pinakagrabe sa kinaban.

Pagkabaranga kan mga probinsya

[baguhon | baguhon an source]
ProbinsyaKabiseraHiwas (km²) Provincias de Angola.
1BengoCaxito31.371
2BenguelaBenguela31.788
3BiéKuito70.314
4CabindaCabinda7.270
5Kuando KubangoMenongue199.049
6Kwanza-NorteN'Dalatando24.190
7Kwanza-SulSumbe55.660
8CuneneN'Giva89.342
9HuamboHuambo34.274
10HuilaLubango75.002
11LuandaLuanda2.418
12Lunda-NorteLucapa102.783
13Lunda-SulSaurimo45.649
14MalanjeMalanje97.602
15MoxicoLwena223.023
16NamibeNamibe58.137
17UigeUíge58.698
18ZaireM'Banza Kongo40.130