Asukar

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Mga asukar (ikot-orasan poon sa ibabaw-wala): puting napino, dae-napino, muscovado, asin kayumanggi
An mala Kristal na asukar
An gibuhan kan asukar

An asukar (Ingles: sugar) iyo an henerikong ngaran para sa mahamis, natutunaw na karbohidrato, kun sain an nagkapira iyo nagagamit sa pagkakan. An tablang asukar, granyuladong asukar, o regular na asukar, iyo inaapod na sukrosa, sarong disakarido na pigbibilog nin glukosa asin pruktosa.

An mga simpleng asukar, inaapod man bilang monosakarido, iyo kabali an glukosa, pruktosa, asin galaktosa. An mga kompuwestong asukar, inaapod man na disakarido o dobleng asukar, iyo mga molekula na pigbibilog nin duwang monosakarido na pigtakod sa paagi nin sugpong glikosidiko. An mga bistong halimbawa iyo an sukrosa (tablang asukar) (glukosa + pruktosa), laktosa (glukosa + galaktosa), asin maltosa (duwang molekula nin glukosa). Sa lawas, an mga kompuwestong asukar iyo pighihidrolesa pasiring sa mga simpleng asukar.

An mas halabang kadaena nin mga monosakarido iyo dae pigbibisto bilang mga asukar, asin iyo inaapod bilang oligosakarido o polisakarido. An gawgaw (starch) iyo sarong glukosang polimero na nahahanap sa mga tinanom, asin an pinakaabundanteng gunuan nin enerhiya sa pagkakan nin tawo. An ibang kimikal na substansya, arug kan gliserol asin asukar na alkohol, pwedeng may mahamis na namit, pero dae pigkaklaspika bilang asukar.

Padagos na pagbasa[liwaton | liwaton an gikanan]

Panluwas na takod[liwaton | liwaton an gikanan]

  • Sugar sa National Health Service