Jump to content

Austronesyong pagkakalinyada

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya

Plantilya:Linguistic typology topics

An Austronesyong pagkakalinyada, o bisto sa Philippine-type voice system, sarong taypolohikal na unusual na klase kan morposintaktikong pagkakalinyada na kun saen "pwede an sarong argumento na markahon bilang sarong espesyal na relasyon sa berba"[1]. Napapalaog an espesyal na relasyon na ini sa saiyang sadiri bilang boses nin affix sa berba na tumutugon sa pangngaran (i.e., an subheto) sa parehong parirala o klosa na kun mamarkahan para sa partikular na kaso o nahiling sa pribileheyong posiyon nin estrukural sa pagitan kan klosa o pareho.

Bisto an Austronesyong pagkakalinyada sa mga tataramon kan Filipinas, alagad nahihiling man ini sa mga tataramon na Pormosano, dangan sa Borneo, Norteng Sulawesi, asin Madagaskar, asin pig'aayos'utro para sa ginikanan kan mga tataramon na Proto-Austronesyo.

An mga halimbawa[2] sa irarom, iyo an Proto-Austronesyo. Nagpapahiling an Asterisks nin rekonstruksyon. Nakabutuâ sa kulay pula na teksto an boses nin affix sa berba, samántalâ nakabutuá sa underlined bold italics an subheto, kun saen pinipilí an affix,. May apát na boses an igwa sa pigsasaayos-otro para sa Proto-Austronesyo: Agent Trigger, Patient Trigger, Locative Trigger and Instrument Trigger.

(1)Agent Trigger
K‹um›aen Semay Cau.
AT›kakanmalutôlalaki
"Nagkakakan nin malutô an lalaki."
(2)Patient Trigger
Kaen-en nu Cau Semay.
Kakan-PTERGlalakimalutô
"Nagkakakan an lalaki nin malutô."
(o "Kinakan kan lalaki an malutô.")
(3)Locative Trigger
Kaen-an nu Cau Semay Rumaq.
eat-LTERGlalakimalutôharong to
"Nagkakan nin malutô an lalaki sa harong."
(o "Kinakan kan lalaki an malutô sa harong.")
(4)Instrument Trigger
Si-kaen nu Cau Semay lima-ni-á.
IT-kakanERGlalakimalutôkamot-GEN-3SG
"Nagkakakan nin malutô an lalaki na kaiba sa saiyang kamot."
(o "Kinakan kan lalaki i an malutô na kaiba sa saiyangi kamot.")

Uni an listahan kan abbreviations na piggagamit sa glosses:

1 panginotang persona  DET paratukoy  M panlalaki
2 panduwahang persona  DIR direktang kaso  NAT non-agent trigger
3 pantolohang persona  ERG ergatibong kaso  NMLZ nominalizer
ACC akusatibong kaso  F pambabaye  OBL pahilig na kaso
AN animado  GEN genitibong kaso  PL pandarakulan
ASP aspeto  GT goal trigger  PREP preposisyon / pan-ukol
AT agent trigger  INAN mayong animado  PT patient trigger
AUX pantabang na berba  IND bakong direktang kaso  RL realis mood
BT benefactive trigger  INDF mayong depinido  RT reason trigger
CT circumstantial trigger  IT instrument trigger  SG saroan / pansaroan
DEF depinido  LT locative trigger  TR transitibo

Mga panluwas na talá

[baguhon | baguhon an source]
  1. Blust (2013), page 436.
  2. Taken from Blust (2013)'s examples in Table 7.2, (a) sentences. Glosses and translations modified for the Wikipedia article.