Iskriturang Guhit

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
(Pinagbalikwat gikan sa Iskriturang Basahan)
Jump to navigation Jump to search
Basahan
Guhit
Surat Basahan.jpg
Tipo
Mga tataramonBikolnon, Filipino,
Mga Sistema nin Magurang
Print basis
Direksyon kan pagsurat:
ibaba-pataas,wala-patuo
Mga antigong eskritura kan mga gugurang na filipino

An Iskriturang Basahan[1] siring man Guhit iyo an suanoy na iskritura na piggagamit kan mga katutubong Bikolnon kadtong dai pa nag-aabot an mga Espanyol.

An nasabing Basahan kan mga pre-Hispanikong Bikolnon may tolong tiyaw (a,i,o) asin kaglimang katanog (ba, ka, da, ga, ha, la, ma, na, nga, pa, ra, sa, ta, wa, ya) alagad an siring inapod na abugida huli ta an mga silaba igdi pirming magkadukot an katanog asin an tiyaw. An pagtanda sana kun ini halimbawa babasahon be/bi igwang kaldit sa wala kaini asin kun babasahon na bu/bo, an kaldit yaon nakakaag sa too kaini. An basahan kan mga gugurang na bikol igwang isinuway na patanog na /r/ na mayo sa 'basahan' kan Tagalog (Baybayin) asin Ilokano (Kurdita), sabi ni Scott[2] . Kaidto an apod kan kaldit kaholoan o holo susog ki Marcos de Lisboa, kaggibo kan pinakaenot na vocabulario sa Bikol.[3][4]

Susog ki Lisboa, an pagsurat kan mga gugurang na bikolnon napoon sa ibaba paitaas, pasiring sa too an pagsurat.[5] Alagad, an ibang mga iskolar arog ki Ignacio Villamor na nag'adal kan mga 'basahan' nin mga pre-Hispanikong filipino idinuduon na gayo na gabos sinda nagsusururat kan mga kalingking na eskritura direksyon pa-abay na napoon sa wala pasiring too, dangan nabalik sa wala sa pinu'nan, sige pagsurat patoo naman.[6].

Mga ladawan[liwaton | liwaton an gikanan]

Hilinga man[liwaton | liwaton an gikanan]

Toltolan[liwaton | liwaton an gikanan]

  1. [1] basahan.p. 60. Lisboa, Vocabulario de la Lengua Bicol.1865. Kinua 2019-12-01
  2. p. 186. Barangay. Scott, William Henry. Ateneo de Manila University Press. 2004, 306 na pahina.] ISBN 971-135-4 (pbk)
  3. [2]caholoan. p. 86. Lisboa, Vocabulario de la Lengua Bicol. Kinua 2019-12-01.
  4. p. 186. Barangay. Scott, William Henry. Ateneo de Manila University Press. p. 186. Pinalagda 2004, 306 na pahina.] ISBN 971-135-4 (pbk)
  5. p. 186. Barangay. Scott, William Henry. Ateneo de Manila University Press. p. 186. 2004, 306 na pahina. ISBN 971-135-4 (pbk)
  6. Villamor, Ignacio. La Antigua Escritura Filipina.Tip. Pontificia Del Colegio De Sto. Tomas.publ. 1922.