Relihiyon

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Mga simbolo kan mga mayor na relihiyon

An relihiyon (Ingles: religion) iyo sarong katiripunan nin mga sistemang pagtubod, mga sistemang kultural asin pagtanaw sa kinaban na nagsusugpon nin sangkatawohan sa espiritwalidad asin minsan iyo sa moralidad.[1]

An kadaklan kan mga relihiyon iyo may mga mitolohiya, mga simbolo, mga tradisyon asin mga sagradong uusipon na nilalaom na magtaong boot-sabihon sa buhay o ipaliwanag an ginikanan kan buhay o sansinukob. An mga ini iyo nagtatao nin mga moralidad, etika, mga batas relihiyoso, o pagbuhay hale sa mga ideya kaini sa mga tawo.

Ginikanan kan termino[liwaton | liwaton an gikanan]

An taramong Filipino na "relihiyon" na kinua sa Espanyol na "religión" o Ingles na "religion" iyo gikan sa Lumang Pranses na "religion" (komunidad na relihiyoso) asin hale sa Latin na "religionem" (nom. religio) "paggalang sa sagrado, paggalang para sa mga diyos, obligasyon, pagsararo sa tahaw kan tawo asin mga diyos". An posibilidad iyo saro ining pagkua gikan sa liwat na kinopyang *le-ligare na sarong interpretasyong hale ki Cicero na nagsusugpon kan lego (basa), i.e (liwat) + lego sa depinisyon nin pagpili, liwat na hilingon, o luway luway na isaalang alang".

An taramong relihiyon iyo minsang ginagamit tangarig iribay sa pagtubod. Giraray, segun ki Émile Durkheim, an relihiyon iyo lain sa pagtubod o pagtubod na pansadiri o pribado nin uli ta an relihiyon iyo saro sanang pagtubod na bisto sa komunidad.[2]

Mga relihiyon[liwaton | liwaton an gikanan]

Mapa kan dominanteng relihiyon sa kada nasyun sa bilog na kinaban

Pig-eestimar na igwang 4,200 relihiyon sa kinaban sa presente.[3] An kadaklan kan mga relihiyon iyo may organisadong mga kaugalian, pamayo (arug kan kapadean asin pastor) o kagtogdas, sarong depinisyon nin kun ano an nagbibilog sa pagigin kaapil o pagsunod digdi, mga banal na lugar, asin mga kasuratang relihiyoso. An pag-aadal kan relihiyon iyo pigbabalehan man nin mga ritwal, mga sermon, mga pagrumdum, o benerasyon nin sarong diyos, mga diyos o mga diyosa, mga pag-alay, mga pista, mga transiya, mga inisiasyon, mga puneral, mga matrimonyo, meditasyon, pangadyi, musika, arte, bayle, o iba pang mga aspeto kan kultura nin tawo.[4]

Suanoy na mga Relihiyon[liwaton | liwaton an gikanan]

  • Prehistorikong relihiyon - iyo an relihiyon kan mga panahong Tahwa na Paleolitiko (300,000 hasta 50,000 taong nakaagi), Mesolitiko, asin Neolitiko. Pigtutuban man na an Shaminismo iyo pupuwede nagpuon kaidtong panahong Paleolitiko na naenot sa gabos na mga organisadong relihiyon.
  • Mga relihiyon kan Panahong Tanso (3300 BCE hasta 1200 BCE) asin Panahong Bakal (gikan 1200 BCE) halimbawa an mga relihiyon kan Sinaenot na Haraning Subangan na Relihiyong Assyro-Babilonia, Relihiyong Sumerian, Mitolohiyang Mesopotamya, asin iba pa. Kaiba man digdi an mga Relihiyon sa Suanoy na Roma asin Gresya.

Abraamikong mga Relihiyon[liwaton | liwaton an gikanan]

Indyanong mga Relihiyon[liwaton | liwaton an gikanan]

Iranong mga relihiyon[liwaton | liwaton an gikanan]

Subangang Asya na mga relihiyon[liwaton | liwaton an gikanan]

Mga relihiyong katutubo[liwaton | liwaton an gikanan]

  • An relihiyong katutubo iyo an dae mas organisadong mga pagtubod kan mga katutubo. Ini inaapod man na paganismo, shaminismo, animismo, pagsamba nin mga ninuno, relihiyong pang-aina o totemismo.

Hilingon man[liwaton | liwaton an gikanan]

Toltolan[liwaton | liwaton an gikanan]

  1. While religion is difficult to define, one standard model of religion, used in religious studies courses, was proposed by Clifford Geertz, who simply called it a "cultural system" (Clifford Geertz, Religion as a Cultural System, 1973). A critique of Geertz's model by Talal Asad categorized religion as "an anthropological category." (Talal Asad, The Construction of Religion as an Anthropological Category, 1982.)
  2. Durkheim, E. (1915) The Elementary Forms of the Religious Life. London: George Allen & Unwin, p.10.
  3. The Everything World's Religions Book: Explore the Beliefs, Traditions and Cultures of Ancient and Modern Religions, page 1 Kenneth Shouler - 2010
  4. Oxford Dictionaries mythology, retrieved 9 Setyembre 2012

Panluwas na takod[liwaton | liwaton an gikanan]