Atomikong nukleyus

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Sarong modelo kan atomikong modelo na minapahiling sa kompaktong duwang klase nin nucleon: an proton (pula) asin an neutron (asul).

An atomikong nukleyus (Ingles: atomic nucleus) iyo an sadit, durukutan na rehiyon na pigbibilog nin mga proton asin neutron sa tahaw kan sarong atomo, sagkod iyo nadiskobre kan 1911 ni Ernest Rutherford base sa Geiger–Marsden gold foil na eksperimento kan 1909. Pagkatapos na madiskobre an neutron kan 1932, an mga modelo para sa nukleyus na pigbibilog nin mga proton asin neutron iyo marikas na nahaman ni Dmitri Ivanenko[1] asin Werner Heisenberg.[2][3][4][5][6]

An atomo iyo pigbibilog nin positibong-kargadong nukleyus, na may urap nin negatibong-kargadong elektron na nakapalibot saiya, asin iyo pinagsasaro nin elektroistatikong pwersa. Harus gabos kan gabat nin atomo iyo mahihiling sa nukleyus, na may kadikiton na kontribusyon hale sa elektron na urap. An mga proton asin neutron iyo pinagsaro para maporma an nukleyus sa paagi nin nukleyar na pwersa.

An diyametro kan nukleyus iyo nasa rango kan 1.7566 fm (1.7566×10−15 m) para sa hidroheno (an diyametro kan sarong proton) pasiring sa harus 11.7142 fm para sa uranyo.[7] An mga dimensyong ini iyo saditon na maray kumpara sa diyametro kan atomo (nukleyus + elektron na urap), na harus 26,634 an pagkasadit (an atomikong radiyus kan uranyo iyo harus 156 pm (156×10−12 m))[8] pasiring sa harus 60,250 (an atomikong radiyus kan hidroheno iyo harus 52.92 pm).

An sanga kan pisika na minaadal asin minaintindi sa atomikong nukleyus, kabali an komposisyon niya sagkod an pwersa na minasaro sa saiya, iyo inaapod na pisikang nukleyar.

Hilingon man[liwaton | liwaton an gikanan]

Panluwas na takod[liwaton | liwaton an gikanan]

Toltolan[liwaton | liwaton an gikanan]

  1. Iwanenko, D.D. (1932). "The neutron hypothesis". Nature 129 (3265): 798. doi:10.1038/129798d0. Bibcode1932Natur.129..798I. 
  2. Heisenberg, W. (1932). "Über den Bau der Atomkerne. I". Z. Phys. 77 (1–2): 1–11. doi:10.1007/BF01342433. Bibcode1932ZPhy...77....1H. 
  3. Heisenberg, W. (1932). "Über den Bau der Atomkerne. II". Z. Phys. 78 (3–4): 156–164. doi:10.1007/BF01337585. Bibcode1932ZPhy...78..156H. 
  4. Heisenberg, W. (1933). "Über den Bau der Atomkerne. III". Z. Phys. 80 (9–10): 587–596. doi:10.1007/BF01335696. Bibcode1933ZPhy...80..587H. 
  5. Miller A. I. Early Quantum Electrodynamics: A Sourcebook, Cambridge University Press, Cambridge, 1995, ISBN 0521568919, pp. 84–88.
  6. Fernandez, Bernard; Ripka, Georges (2012). "Nuclear Theory After the Discovery of the Neutron". Unravelling the Mystery of the Atomic Nucleus: A Sixty Year Journey 1896 — 1956. Springer. p. 263. ISBN 9781461441809.  Unknown parameter |name-list-style= ignored (help)
  7. Angeli, I., Marinova, K.P. (January 10, 2013). "Table of experimental nuclear ground state charge radii: An update". Atomic Data and Nuclear Data Tables 99 (1): 69–95. doi:10.1016/j.adt.2011.12.006. Bibcode2013ADNDT..99...69A. 
  8. "Uranium" IDC Technologies.