Balatong

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search

Balatong (Phaselous vulgaris)
Balatong3.jpg
An balatong
Balatong (2).jpg
Balatong na bunga
Klasipikasyong Siyentipiko liwaton
Kingdom: Plantae
Clade: Angiosperms
Clade: Eudicots
Clade: Core eudicots
Clade: Rosids
Order: Fabales
Pamilya: Fabaceae
Genus: Phaseolus
Species:
P. vulgaris
Pangngarang Binomial
Phaseolus vulgaris
Mga kapareho[1]
  • Phaseolus aborigineus Burkart
  • Phaseolus communis Pritz.
  • Phaseolus compressus DC.
  • Phaseolus esculentus Salisb.
  • Phaseolus nanus L.

An balatong o hantak[2][3] (Phaseolus vulgaris) (Ingles, string beans, green beans) sarong tinanom na nagbabalagon, nagkakamang asin nagsasapot alagad igwa man sarong klase na tindog sana naabot duwang pye an langkaw. An bunga kaini iyo an nasirbing pagkakan na an hitsura haralaba, naabot lampas 12 pulagada. An mga pisog taralay sa kalabaan kan bunga. An gabos na parte kan bunga pwedeng gulayon, iberdura sa sinabawan o putol-putolon panggisa sa anoman na luto.

Ginikanan asin iba-ibang pag'andam[liwaton | liwaton an gikanan]

Dati mahiwas na nagtutubo ini sa Amerika Sentral asin sa Sud-Amerika alagad ngonyan lakop nang entero sa kinaban. An balatong pigtitinda nang de-lata, yelado, o labas na labas. Sa pagluto, ini pinapalomoy paggaga, pinapakala-kaga, prinipritos o kasalak bilang sangkap sa lutong karne o sira o pwede man ginigisa sa sibulyas asin sa lipotok na mushroom soup asin sa ibang restoran na Hapon sinisirbe an balatong ala tempura. Pwede man an balatong lutoon kasaralak an mais, karots o iba pang mga pisog.

An balatong tagob sa konsentrasyon kan inaapod na lectins asin pwedeng makaraot kun konsumohon na pangana sa salang paagi nin pagluto.

Mga manlaenlaen na balatong[liwaton | liwaton an gikanan]

An balatong may duwang klase. Idtong natalubo na gobgob abot duwang pye an langkaw (Ingles, bush beans) asin ini tiso, dai naduko. An saro pang klase idtong nagbabalagon (Ingles, pole beans) asin kaipuhan an pasapotan ta sige sana an isog nagkukurapot sa anoman na pwedeng maporopotan.

Mga ladawan[liwaton | liwaton an gikanan]

An bunga, apod sa iba-ibang tataramon[liwaton | liwaton an gikanan]

Mga Espesye[liwaton | liwaton an gikanan]

Mga espesye:[4]

Toltolan[liwaton | liwaton an gikanan]

  1. "The Plant List: A Working List of All Plant Species". http://www.theplantlist.org/tpl/search?q=phaseolus+vulgaris. 
  2. [1] balatong, Vocabulario de la lengua bicol, 1865. p. 50. Kinua 25-05-14
  3. balatong. Adrados, Jerry Escoto. Daratangan Na Olay. Common Language of the Bikolnon. Other Option Promotions. Tabaco City. 2012. p. 43. Kinua 25-05-14. ISBN 978-971-95468-0-1
  4. ILDIS Version 10.01