Kayo

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search

Ceiba pentandra
Kapok tree Honolulu.jpg
Kapok planted in Honolulu, Hawai'i
Kayo tinanom.jpg
An tinanom na kayo
Klasipikasyong Siyentipiko liwaton
Kingdom: Plantae
Clade: Angiosperms
Clade: Eudicots
Clade: Core eudicots
Clade: Rosids
Order: Malvales
Pamilya: Malvaceae
Genus: Ceiba
Species:
C. pentandra
Pangngarang Binomial
Ceiba pentandra
Mga kapareho

An Kayo (Ceiba pentandra,L.; Ingles, cotton tree, Java cotton, Java kapok, Silk cotton o ceiba) sarong tinanom na nagkakahoy. Nalangkaw na pwedeng sobra sa 60 metros asin an poon dinadaligan, an tinanom na ini inaataman sa rason na an bunga kaini nagtataong gapas ginagamit na malomhok na palaman sa mga olonan, sangdayan asin kutson. Ini tropikal na kahoy sa pamilya kan Malvaceae asin tubong natural sa Mehiko, Sentral Amerika, amnayan kan Habagatan Amerika, sa Caribbean asin sa tropikal na parte kan solnopan Aprika.

Siring sa ibang mga tinanom, arog halimbawa kan abukado, an kahoy na ini nagtatatâ kun namumurak asin nagbubunga na nin husto. An bunga may tibulakang matagas na berde an kolor kun hilaw pa asin kayumanggihon na kun yaon na sa tamang pagkahinog. Ini nabaraak-baak kun sobra nang layà asin nabuswak an gapas kaini. An mga pisog mga sarong milimetro an diametro asin maitom nanggad saka nakasoroksok sa gapas kaini na dusok pakarinsay sa laog kan tibulaka. Hinihomorohan an gapas na mahale gabos an mga tu'lang ngarig malomhok sa doon kun ginagamit na.

Mga ladawan[liwaton | liwaton an gikanan]

Mga ibang ngaran[liwaton | liwaton an gikanan]

  • Gujarati – કપાસ (Kapas)
  • English – Kapok, ceiba, white silk-cotton tree[2]
  • Pakistan – Kapok
  • Haitian Creole – Mapou
  • Spanish – Ceiba, lupuna (Peru), Mapajo (Bolivia)
  • Portuguese – Sumaúma (Portugal), samaúma (Brazil), mafumeira (Brazil), ocá (São Tomé and Príncipe), poilão (Guinea-Bissau and Portugal).
  • French – Fromager
  • Hausa – Rimi
  • Mampruli - Guŋŋa[3]
  • Surinamese – Kankantrie
  • Hindi – Safed semal - सफ़ेद सेमल
  • Manipuri – মোৰেহ তেৰা - Moreh tera
  • Malayalam – Panji maram പഞ്ഞി മരം
  • Malay - Kekabu
  • Tamil – Ilavam இலவம்
  • Telugu – Tellaburaga
  • Tagalog/Filipino/Bicol – Bulak or bulac or Kayo
  • Marathi – Samali
  • Kannada – ಮರಾಠಿ ಮೊಗ್ಗು - Marathi moggu
  • Sanskrit – Kutashalmali
  • Bengali – শ্ৱেত সিমল - Shwet simul
  • Assamese – শিমলু - Simolu
  • Samoan – Vavae
  • Khmer - ផ្លែគរPlantilya:Clarification
  • Sinhala – Kotta[4]
  • Ashante, Twi and Fanteen – Onyãã, or onyina[5]
  • Mandingo – Banã, bãnda (Dioula), bantã (Malinké), banti[6]
  • Indonesian – Randu/kapuk randu
  • Odia – Semili tula
  • Yoruba – Araba
  • Malay – Kekabu
  • Thai — นุ่นPlantilya:Clarification
  • Vietnamese – Cây bông gòn (miền Nam), cậy gạo (miền Bắc)
  • Yucatec Maya – Ya'axche (modern); yaxche (colonial/archaic)
  • Chinese - Mumian - 木棉[7]Plantilya:Clarification

Mga panluwas na takod[liwaton | liwaton an gikanan]

Toltolan[liwaton | liwaton an gikanan]

  1. "Ceiba pentandra (L.) Gaertn. — The Plant List". http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-2707382. Retrieved on 2016-11-17. 
  2. "Ceiba pentandra – Kapok Tree". http://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Kapok%20Tree.html. Retrieved on 2016-11-17. 
  3. Naden, Anthony (December 2016). Mampruli Dictionary (1s ed.). Tamale, Ghana: GILLBT. p. 212. Retrieved 30 June 2019. 
  4. "Ayurvedic Plants of Sri Lanka: Plants Details". http://www.instituteofayurveda.org/plants/plants_detail.php?i=254&s=Family_name. Retrieved on 2016-11-17. 
  5. F.R. Irvine, Woody Plants of Ghana, Oxford University Press: London 1961
  6. Maurice Delafosse, La langue mandingue et ses dialects (Malinké, Bambara, Dioula), Paris 1929, s.v. fromager.
  7. "Red kapok flowers, as red as fire". China Daily. 2 April 2015. http://www.chinadaily.com.cn/travel/2015-04/02/content_19974004.htm. Retrieved on 2 May 2018.