Jump to content

Malasya

Baguhon an mga link
Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
Malasya
Shield showing the symbols of the Malaysian states with a star and crescent above and a motto below, supported by two tigers
Eskudo de armas
Motto: Bersekutu Bertambah Mutu[1]
برسکوتو برتمبه موتو (Jawi)
"An Pagkasararo iyo an Kosog"
Kanta: "Negaraku"
"An sakong nasyon"
Lokasyon kan Malasya (green)

in the Southeast Asia

Kapitolyo
and Pinakadakulang Syudad		Kuala Lumpur[fn 1]
3°8′N 101°41′E / 3.133°N 101.683°E / 3.133; 101.683
Sentrong AdministratiboPutrajaya[fn 2]
2°56′N 101°42′E / 2.933°N 101.700°E / 2.933; 101.700
Nasyunal na tataramon (opisyal)Malayo[lower-alpha 1][lower-alpha 2][lower-alpha 3]
Minimidbid na mga tataramonIngles[lower-alpha 3]
Mga etnikong grupo (2023)
Relihiyon (2020)
DemonymMalayo
GobyernoFederal parliamentary constitutional elective monarchy
Ibrahim Iskandar
Anwar Ibrahim
LehistraturaParliamento
Dewan Negara
Dewan Rakyat
Independence hali sa United Kingdom
31 Agosto 1957[3]
22 July 1963
31 August 1963[4]
16 September 1963
Area
• Total
330,803[5][6] km2 (127,724 sq mi) (67th)
• Tubig (%)
0.3
Populasyon
• 2024 tantya
Plantilya:IncreaseNeutral 34,564,810[7] (43rd)
• 2020 Sensus
32,447,385[8]
• Densidad
101/km2 (261.6/sq mi) (116th)
GDP (PPP)2025 tantya
• Kabuuhan
Increase $1.470 trillion[9] (31st)
• Per capita
Increase $43,470[9] (51st)
GDP (nominal)2025 tantya
• Kabuuhan
Increase $444.98 billion[9] (35th)
• Per capita
Increase $13,140[9] (66th)
Gini (2021)Positive decrease 40.7[10]
medium
HDI (2023)Increase 0.819[11]
very high · 67th
CurrencyMalaysian ringgit (RM) (MYR)
Sona nin OrasMST (UTC+8)
Porma nin petsadd-mm-yyyy
Nagmamaneho saleft
Kodang pan-apod+60
Internet TLD.my

An Malaysia[lower-alpha 4] sarong nasyon sa Sur-subangan na Asya. Sarong pederal konstitusyonal na monarkiya, ini binibilog nin 13 estado asin tolong pederal na teritoryo, pinagsuhay kan Dagat Habagatan na Tsina sa duwang rehiyon: Peninsular Malaysia sa Rawis nin Indointsik asin Subangan na Malasya sa isla nin Borneo. An Peninsular na Malaysia igwa nin kadagaan asin kadagatan na mga linderos sa Tailandya, siring man an mga linderos kadagatan sa Singapura, Bietnamita, asin Indonesya; An Subangan na Malaysia igwa nin mga linderos sa kadagaan sa Brunei asin Indonesya, asin may hangganan sa kadagatan sa Filipinas asin Bietnamita. An Kuala Lumpur an nasyunal na kapitolyo kan nasyon, pinakadakulang syudad, asin tukawan kan sangang lehislatibo kan pederal na gobyerno, mantang Putrajaya an pederal na kapitolyo administratibo, na nagrerepresentar kan tukawan kan parehong sangang ehekutibo (an Gabinete, mga ministro pederal, asin mga ahensya pederal) asin kan sangang hudisyal kan gobyerno pederal. Igwa nin populasyon na sobra sa 34 milyon, ini an ika-42 na pinakamatawong nasyon sa kinaban

An nasyon igwa nin ginikanan sa Mga kahadian nin Malayo, na, poon kan ika-18 siglo, nagin sakop kan Imperyong Briton, kaiba an protektorado kan mga irukan sa itiot kan Briton. Sa kasagsagi kan Gerang Pankinaban II, an Malaya na Briton, kaiba an iba pang haraning mga kolonya kan Britanya asin Amerika, sinakop kan Imperyo nin Hapon. Pakatapos nin tolong taon nin pagsakop, an Peninsular na Malasya halipot na pinagsararo bilang an Unyon nin Malaya kan 1946 sagkod 1948 kan ini pig-restruktura bilang an Pederasyon kan Malaya. An nasyon nakamit an katalingkasan kan 31 Agosto 1957. Kan 16 Setyembre 1963, an independenteng Malaya nakisumaro sa kaidto Mga kolonya na Korona kan Britanya kan Amihanan na Borneo, Sarawak, asin Singapura tanganing magin Malasya. Kan Agosto 1965, an Singapura pinahale sa pederasyon asin nagin sarong separado, independienteng nasyon.

An Malaysia tropikal asin saro sa 17 megadiverse na nasyon; ini an istaran kan kadakol na endemikong espesye. An nasyon iyo an multietnikong asin multikultural, na igwa nin dakulang epekto sa politika kaini. Mga kabanga kan populasyon etnikong Malay, na may mga minorya na Intsik, Indian, asin mga subo. An opisyal na tataramon iyo an Malayo na Malasya, sarong pamantayan na porma kan Malay na tataramon. An Ingles nagdadanay na sarong aktibong ikaduwang tataramon. Mantang minimidbid an Islam bilang an opisyal na relihiyon, an konstitusyon nagtatao nin katalingkasan sa relihiyon sa mga bakong Muslim. An gobyerno pigmodelo sa Westminster parliamentary system, asin an legal na sistema nakasusog sa common law. An pamayo kan estado sarong elehidong monarka, na pinipili gikan sa siyam na sultan kan estado kada limang taon. An pamayo kan gobyerno iyo an pamayong ministro.

An ekonomiya kan nasyon tradisyonal na pigtutulod kan mga natural na yaman kaini alagad naglalakop sa komersyo, turismo, asin turismo medikal. An nasyon igwa nin bagong industriyalisadong ekonomiya sa merkado, na medyo bukas asin nakasentro sa estado. An nasyon sarong kagtogdas na miyembro kan Organisation of Islamic Cooperation (OIC), an East Asia Summit (EAS), asin an Asosasyon kan mga Nasyon sa Sur-subangan na Asya (ASEAN), asin sarong miyembro kan Non-Aligned Movement (NAM), an Commonwealth of Nation asin an Asia-Pacific Economic Cooperation (APEC).

Mga tala

[baguhon | baguhon an source]
  1. ↑ Constitutional capital, ceremonial and legislative
  2. ↑ Administrative and judicial
  1. ↑ "An Seksyon 9 kan National Language Act 1963/67 nagsasabi na, "An iskritura kan nasyonal na tataramon iyo an iskriturang Rumi: sa kondisyon na dai kaini ipagbawal an paggamit kan iskriturang Malay, mas midbid bilang an iskriturang Jawi, kan tataramon na nasyonal."
  2. ↑ "An Seksyon 2 kan National Language Act 1963/67 nagsasabi na, "Apwera sa ipinagboboot sa Ley na ini asin sakop kan mga pangataman na yaon sa Artikulo 152(1) kan Konstitusyon dapit sa arin man na ibang tataramon asin an tataramon kan arin man na ibang komunidad sa Malaysia an nasyonal na tataramon gagamiton para sa mga opisyal na katuyuhan."
  3. 1 2 Hilingon an Artikulo 152 kan Pederal na Konstitusyon kan Malasya asin National Language Act 1963/67.
  4. ↑ UK: /məˈleɪziə/ (dangogonⓘ) mə-LAY-zee-ə, US: /məˈleɪʒə/ mə-LAY-zhə; Malay: [malɛjsia] ⓘ

Mga toltolan

[baguhon | baguhon an source]
  1. ↑ "Malaysian Flag and Coat of Arms". Malaysian Government. Archived from the original on 22 October 2013. Retrieved 9 September 2013. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  2. ↑ "The States, Religion and Law of the Federation" (PDF). Constitution of Malaysia. Judicial Appointments Commission. Archived from the original (PDF) on 14 June 2017. Retrieved 29 October 2017. Islam is the religion of the Federation; but other religions may be practised in peace and harmony in any part of the Federation. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  3. ↑ Mackay, Derek (2005). Eastern Customs: The Customs Service in British Malaya and the Opium Trade. The Radcliffe Press. pp. 240–. ISBN 978-1-85043-844-1. Archived from the original on 19 January 2023. Retrieved 20 June 2015. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  4. ↑ "31 Ogos 1963, Hari kemerdekaan Sabah yang rasmi". AWANI. 14 May 2021. Archived from the original on 1 September 2021. Retrieved 1 September 2021. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  5. ↑ "Laporan Kiraan Permulaan 2010". Jabatan Perangkaan Malaysia. p. 27. Archived from the original on 27 December 2010. Retrieved 2 August 2023. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  6. ↑ "Malaysia country profile". BBC News. 24 February 2020. Archived from the original on 26 January 2021. Retrieved 27 January 2021. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  7. ↑ Plantilya:Cite CIA World Factbook
  8. ↑ "Population and Housing Census of Malaysia 2020". Department of Statistics, Malaysia. p. 48. Archived from the original on 28 February 2022. Retrieved 23 March 2022. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  9. 1 2 3 4 "World Economic Outlook Database, April 2025" (in English).
  10. ↑ "World Bank Open Data". Archived from the original on 12 January 2018. Retrieved 11 January 2018. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  11. ↑ "Human Development Report 2025" (PDF) (in English). United Nations Development Programme. 6 May 2025. Archived from the original (PDF) on 6 May 2025. Retrieved 6 May 2025. Unknown parameter |url-status= ignored (help)

Mga panluwas na takod

[baguhon | baguhon an source]

Plantilya:Library resources box

Gobyerno

[baguhon | baguhon an source]

Uusipon

[baguhon | baguhon an source]
  • "History" – Malaysian history at the Government of Malasyia

Turismo

[baguhon | baguhon an source]

Mga mapa

[baguhon | baguhon an source]

Tagboan: 2°N 112°E / 2°N 112°E / 2; 112

Kinua sa "https://bcl.wikipedia.org/w/index.php?title=Malasya&oldid=295021"