Polangui, Albay

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
Maglukso sa: paglibotlibot, hanapon
Mapa kan Albay na ipinapahiling an kinamomogtakan kan Polangui
Sensus nin Populasyon kan
Polangui, Albay
Census Populasyon +/-
1990 61,556
1995 67,314 1.8%
2000 70,451 0.98%
2007 77,122 1.26%
2010 82,307 0.90%
Munisipyo kan Polangui
An Simbahan ni San Pedro asin ni San Pablo

An Polangui saróng primera klaseng[1][2] banwaan sa provincia kan Albay, Filipinas. Ini saro nang nagdadakula asin mauswag na primera klaseng sentro ning pagtalubo, na pigkokonsiderar na pinakauyon asin pinakaurog na destinasyong ekonomiko sa minausbong na pamamakal asin aktibidades-komersiyal sa Ikatolong Distrito kan Albay. Susog sa sensus kan 2010, nag-eerok digdí an 82,234 katawo[3], kun saen 37,247 an nagtatrarabaho, asin 54,083 an rehistradong mga paraboto[4].

Ipigseselabrar sa banwaan na iní an festival na Pulang Angui tuyong Hunyo 1. [5]


Ginunuan kan Pangaran[liwaton | liwaton an gikanan]

Kadakol na mga usipon asin suysoy an lakop manungod sa pinagkuahan kan pangaran na Polangui. An pinakaangay asin igong usip iyo na, "kaiyan na sarong matinambong kahoy na iyaon sa rona na pigtugdokan kan banwa". An mga tawo inaapod ining "Oyangue", na iyo man na panusganan kun baga sinda nagkapanralakop.

Igwa nin duwang tampad na usip manungod sa kahoy na ini. Enot, ining kahoy na Oyangue nagluluwas nin mga maliwanag asin makintab na mga bagay sa alitoktok kaini. Tuyong minaluwas iyan, an mga tawo dai makaturuhok sa kahoy ta puwede sindang mabota. [6] Ikaduwang saysay, iyong, su mga enot na nag-erok na Kastila nanumpongan ining kahoy asin ini ninda ginibong panusganan. Inaapod parati an lugar "Binanuaan" alagad ini inaapod kan mga bakong kag-erok na "Oyangue". Kan dumakol an mga tao tanganing digdi mag-erok asin naenganyar sa pakipamakal sa mga kag-erok, urog pang namidbid sa ibang rona an pangaran na "Oyangue" bilang pagtulod sa kahoy huli ta ini urog na inaako kisa kan "Binanuaan". Su mga kapag-arakian napagbalo-bagi an katagang "Oyangue" tuyo sa pagpapalipot na mga panaram. An pinakainaako kaidto asin maigot na ginagamit an "Polangue", na sa haloy nagin "Polangui" na iyong piggagamit sa ngunyan.

An saro pang suysoy, manungod sa babaying an pangaran Pulang Angui na boot sabihon sa Ingles Red Maria(Angui, saro pang gaha sa Maria). Igwa man ining duwang katungkosan. Enot, ining tema kun saen ipinapahiling an sarong babayeng nakasulot nin pula, si "Angui", kung sain ini minahira nin paggalang sa mga gurang kun inaapod siyang "Tia Angui", asin nin pagserbisyo sa mga tawo sa saodan, huling an pamamakal(marketing) sa Tagalog inaapod man na "Tiangge".[7] Ikaduwa, ining babayeng si "Angui" na muot magsulot nin pulang bado. Huli kaini, siya man ikinababangkag kan mga kalalakihan sa saiyang kagayunan. Siya mabini, matalento, masaringgaya, asin mapinadaba sa artes asin religion. Siya an, nangengenot sa mga pag-orogma kan kadaklan. Dakul na mga soltero an gustong mag-agom saiya. Kun madalaw sinda, an sinasabi, maduman ki Pulang Angui. [6]Kan dumatong an mga Kastila, si mga soldados na nag-abot, nag-hapot kan ngaran kan lugar. Su mga kag-erok, napaghona na hinahapot an ngaran ni "Pulang Angui" asin ini man iyong tinungkosan. An mga dayuhan sinurat na ngaran an "Pulangui", an pagsarama kaining ngaran, na sa kahaloyan nagin Polangui.

Heograpiya[liwaton | liwaton an gikanan]

An Polangui iyaon sa Norte-Sirangan na kag-apatan kan ikatolong distrito kan Albay, na igwang kadagaan sa hiwas na 14,530 ektarya(35,900 acres). Sa Norte kaini iyo an banwaan kan Buhi asin Siyudad kan Iriga, probinsya nin Camarines Sur; sa parte Sur, an mga banwaan kan Libon asin Oas patin kan Siyudad nin Ligao; asin sa Sulnopan iyo an Siyudad kan Tabaco asin banwaan kan Malinao.

Distansya sa mga Kaharaning Banwaan asin Siyudad[liwaton | liwaton an gikanan]

Ini nasa rayong 43 kilometros Norte kan sentro-regional kan Kabikolan, an Siyudad kan Legazpi; 56 kilometros Norte-Sirangan kan Siyudad nin Naga; asin 136 kilometros Sur kan Daet, Camarines Norte. Ini man nasa rayong 11 km sur kan Siyudad nin Ligao, 63 km Sirangan-Sur-sirangan kan Sorsogon (Sorsogon), 30 km Sur-sirangan kan Daraga (Locsin), 24 km Sirangan kan Siyudad nin Tabaco, 36 km Norte-sulnopan kan banwaan nin Pili (Camarines Sur), 63 km Norte-sulnopan kan banwaan nin Libmanan (Camarines Sur), 14 km Norte-sulnopan kan Siyudad nin Iriga (Camarines Sur) asin 16 km Sulnopan-Norte-sulnopan kan banwaan nin Nabua (Camarines Sur).[8]

Klima[liwaton | liwaton an gikanan]

An klima sa Polangui tropikal na may signipikanteng mga pag-uuran[9]. Patin sa mga bulan nin tagmara, nakaeeksperiensia an banwaan nin kadakol na pag-uran. Ini man ipinagkaklasipikar bilang klimang Af(Equatorial, fully humid)[9] [10], sosog sa klasipikasyon kan Sistemang Köppen-Geiger[10]. An temperatura sa bilog na taon minasungdo sa average na 27.0 °C[9] [11]. An kasuklan kan pag-uuran sa bilog na taon minaabot sa 2688 milimetros [9] o 101.84 in(pulgada)[12].

Demograpika[liwaton | liwaton an gikanan]

An banwaan kan Polangui igwa nin 82,234 katawo[3] an nag-eerok(as of 2010) asin hi'bog nin katawohan na 566.46 lambang kilometro kwadrado(km2)[13]. Igwa ining ki nagtatrabahong populasyon na minaabot sa 37,247 katawo asin parabotong 54,083 katawo[4].

Istruktura kan Edad asin Pagkaintawo(Age and Sex Structure)[liwaton | liwaton an gikanan]

Susog sa 2010 CPH Special Release para sa Banwaan kan Polangui kan NSO, sa 82,234 na naitalaan na tawo sa kaharongan, 36.1 porsyento kaini an kaakian na 15 taon pababa. Kun hihilngon naman an pagkadayon(distribusyon) kan edad asin pagkaintawo, sa 0-49 taon, 51.2 porsyento an kalalakihan. Mantang sa 50 taon paitaas, urog na dakol an kababaihan, kun saen sinda minakompuesto ki 54.4 porsyento para sa edad na iyan.[14]

Rampot na Edad(Median Age)[liwaton | liwaton an gikanan]

An rampot na edad para sa banwang Polangui nasa 21.7 taon. Kung pag-aatidon(iaanalisar), buot sabihon, kabanga kan total na katawohan sa Polangui, hababa sa 22 taon an edad. Para naman sa mga kalalakihan an rampot na edad 21.1 taon, asin sa kababaihan 24.7 taon.[15]

Tumbas sa Pagkaintawo(Sex Ratio)[liwaton | liwaton an gikanan]

Sa 82,234 na katawo, 50.4 porsyento an lalaki asin 49.6 porsyento an babaye. Ini nagrapot(nagresulta) nin tumbas sa pagkaintawong 101.6 na lalaki sa lambang 100 na babaye para irepresentar an gabos na edad.[15]

Tumbas nin Pagkainanga'(Dependency Ratio)[liwaton | liwaton an gikanan]

An kabilogan na tumbas nin pagkainanga' sa Polangui nasa 70. Buot sabihon, ini naghahatag(nag-iindikar) na sa 100 nin edad-paratrabaho, igwa nin minaanga' na 61 na kaakian(young dependents), asin 9 na gurang(old dependents).[15]

Mga barangay[liwaton | liwaton an gikanan]

Nababanga an Polangui sa 44 barangay[16][17]. Ini nababanga pa sa 3 dibisyon:

  • POBLACION BARANGAYS - (13 miyembrong barangay)
  • UPLAND AREA DEVELOPMENT COUNCIL(UADC) - (20 miyembrong barangay)
  • RINCONADA AREA DEVELOPMENT COUNCIL(RADC) - (11 miyembrong barangay)
  • Agos
  • Alnay
  • Alomon
  • Amoguis
  • Anopol
  • Apad
  • Balaba
  • Balangibang
  • Balinad
  • Basud
  • Binagbangan (Pintor)
  • Buyo
  • Centro Occidental (Pob.)
  • Centro Oriental (Pob.)
  • Cepres
  • Cotmon
  • Cotnogan
  • Danao
  • Gabon
  • Gamot
  • Itaran
  • Kinale
  • Kinuartilan
  • La Medalla
  • La Purisima
  • Lanigay
  • Lidong
  • Lourdes
  • Magpanambo
  • Magurang
  • Matacon
  • Maynaga
  • Maysua
  • Mendez
  • Napo
  • Pinagdapugan
  • Ponso
  • Salvacion
  • San Roque
  • Santicon
  • Santa Cruz
  • Santa Teresita
  • Sugcad
  • Ubaliw

Mga panluwas na takod[liwaton | liwaton an gikanan]

Toltolan[liwaton | liwaton an gikanan]

  1. "Updated LGU Income Classifications(pdf)". Bureau of Local Government Finance. http://www.blgf.gov.ph/downloads/Updated%20LGU%20Income%20Classifications%20-%20CY%202008%20(as%20of%20Feb%2015,%202015)(municipalities).pdf. Retrieved on 2015-09-26. 
  2. "POLANGUI, ALBAY". http://www.philippine-islands.ph/en/polangui-albay-philippines.html. Retrieved on Septyembre 29, 2015]. 
  3. 3.0 3.1 "2010 CPH Special Release Municipality of Polangui(Preliminary)". NSO Bicol website. http://www.nsobicol.com/albay-tourism-stat/2010%20CPH%20Special%20Release/Fact%20Sheet_POLANGUI.pdf. Retrieved on November 01, 2015. 
  4. 4.0 4.1 "DATA ON THE TOTAL NUMBER OF BARANGAYS , ESTABLISHED & CLUSTERED/GROUPED PRECINCTS, REGISTERED VOTERS AND VOTING CENTERS". Commission on Elections. http://www.comelec.gov.ph/uploads/Elections/2013BarangaySK/Statistics/2013_BSKE_STATISTICS_MUNICIPAL.pdf. Retrieved on Septyembre 30, 2015. 
  5. "Albay launches 3 festivals in June to boost tourism". Manila Standard Today. http://news.manilastandardtoday.com/2012/06/02/albay-launches-3-festivals-in-june-to-boost-tourism/. Retrieved on 2012-06-25. 
  6. 6.0 6.1 Malanyaon, Jaime T.; Philippines: A History of the Bikol Region; 1991; pp 76
  7. Salceda, Felix Sr., S.; Veterans Up-Date; Vol. II, No. 1, Series 2002; retrieved at Polangui Municipal Library; October 12, 2015; pp 3
  8. "Polangui Barangays". Philippine-islands.ph Website. http://www.philippine-islands.ph/en/polangui-albay-philippines-barangays.html. 
  9. 9.0 9.1 9.2 9.3 "CLIMATE: POLANGUI"; http://en.climate-data.org/location/20818/; kinua Septyembre 28, 2015
  10. 10.0 10.1 "WORLD MAP OF KOPPEN-GEIGER CLIMATE CLASSIFICATION", http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/kottek_et_al_2006_A4.pdf ;kinua Septyembre 29, 2015
  11. "CLIMATE"; http://albay.gov.ph/tourism/; kinua Septyembre 28, 2015
  12. http://www.fao.org/docrep/field/003/ac061e/AC061E16.htm; kinua Septyembre 28, 2015
  13. "Population Density of Cities and Towns in Albay". SkyscraperCity Albay. https://www.facebook.com/SkyscrapercityAlbay/posts/478567395507533. Retrieved on Septyemre 30, 2015. 
  14. "2010 CPH Special Release Municipality of Polangui". National Statistics Office-Bicol. 1. http://www.nsobicol.com/albay-tourism-stat/2010%20CPH%20Special%20Release/Fact%20Sheet_POLANGUI.pdf. 
  15. 15.0 15.1 15.2 "2010 CPH Special Release Municipality of Polangui". National Statistics Office-Bicol. 2. http://www.nsobicol.com/albay-tourism-stat/2010%20CPH%20Special%20Release/Fact%20Sheet_POLANGUI.pdf. Retrieved on Septyembre 30, 2015. 
  16. "LGU Profile Albay Polangui"; http://dilgbicol.org/attachments/article/76/LGU_Profile_Albay_Polangui.pdf; kinua Septyembre 2, 2015
  17. 'Polangui'; http://www.philippine-islands.ph/en/polangui-albay-philippines.html; kinua Septyembre 29, 2015
Tatak kan Probinsya nin Albay
Mga Syudad asin Banwaan kan Albay
Mga Syudad: Legazpi | Ligao | Tabaco
Mga Banwaan: Bacacay | Camalig | Daraga | Guinobatan | Jovellar | Libon | Malilipot | Malinao | Manito | Oas | Pio Duran | Polangui | Rapu-Rapu | Santo Domingo | Tiwi