Bulkan Mayon

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
Magluksó sa: nabigasyon, hanapon
An Bulkan Mayon


An Bulkan Mayon sarong aktibong bulkan na mahihiling sa provincia nin Albay sa nacion kan Filipinas. Namomogtag ini sa 15 kilometres norteng-sulnopan kan ciudad nin Legazpi. Ikinokomparar ini sa Fuji kan nacion na Hapon huli ta sa garo perpektong korte kaini. Yaon an Legazpi sa sur kaini.

Sigon sa volcanolohigo, sarô ining stratovolcano o kompositong bulkan. Ang garo simetriko kaining kona nabilog sa paagi nin pagpatong-patong nin mga bolos nin lahar asin lava. Nin huli ta uminabot nin halos 50 otro na an mga pagpotok kaini sa naka-aging 400 taon, ikinokonsiderar na ining pinakáaktibong bulkan sa enterong nacion. Mahihiling ini sa sarong convergent plate boundary1 sa tahaw kan Platong Eurasian sagkod kan Plato ng Plipinas.

1lugar kung saen minanumpungan an sarong continental plate asin sarong oceanic plate. Digdi tinutulod paibaba kan mas magian na continental plate an mas magabat na oceanic plate; Sa pagkatunaw kan gapo nabibilog an magma.

Ang Bulkan Mayon may 47 pagpotok sa historya; ang enot kan taon 1616, an pinakáhuri may katamtaman na pagbuga nin lava kan Hunyo 2001. Ang pinakámakosog na pagpotok kan bulkan Mayon iyo kan Febrero 1, 1814. Natabunan nin lava an banwaan na Cagsawa asin may 1,200 tao an nagadan. Ang kampanaryo kan simbahan kan banwaan an natatada nin huli ta rompag na an pinaká-simbahan kaini. Pyroclastic flows, an mainit na abo an nakagadan sa 77 katao, kadaklan paraoma, sa huring makosog na pagpotok kan Mayon kadtong 1993. Kan taon 1984, sobra sa 73,000 katao an pinahali sa 'danger zones' sigon sa mga scientistsa kan Philippine Institute of Volcanology and Seismology. Mayo man naireport na nagadan.

Pagpotok kan 1897[liwatón | liwaton an gikanan]

Hulyo 21, 1928 ang pinakahalabang pagpotok kan Bulkan Mayon ang nangyari hanggang Hunyo 23, 1897, na naghaloy nin pitong aldaw na paguran nin kalayo asin pagbulos nin mainit na laboy. Ang Lapok-Bulkan uminabot sa mga kagharong asin mga importantent istruktura kan cuidad. Sa rayong pitong kilometro kinakan ang Banwaan kan Bacacay. Sa Libon uninabot sa sarong gatos ang binawian nin buhay huli sa mainit na temperatura na binubuga kan bulkan asin naghuhurulog na mga maiinit na gapo. Sa mga kataraid na na lugar arog kan San Roque, Misericordia asin ang Santo Niño dakul ang dai nakadurolag gikan kan mabilis na pangyayari. Ang mahibog na abo ang nagtaklob sa maliwanag na kalangitan kaya naging madikolm tulos ining lugar na may lawak na 160 kilometro gikan kaini dai mababa sa 400 katawo ang gadan.


Pagpotok kan 1984 asin 1993[liwatón | liwaton an gikanan]

Pyroclastic flows at Mayon Volcano.jpg

Mayo man nadiklarang gadan ining 1984 na pagpotok pero 73,000 na katao ang ibinakwar hale sa delikadong lugar sa palibot kan bulkan pinapaabot yan kan mga iksperto kan PHIVOLCS. Ining 1993 na pagpotok ginadan ang 75 na mga tawo huli daa sa pyroclastic flows kadakln mga paraoma o mga nagiistar sa Bukid hanbang nagpopotok ang Bulkan.


Pagpotok kan 2006[liwatón | liwaton an gikanan]

Ini ang ika 48 na pagpotok kan Bulkan Mayon kan Hulyo 13 na sinindan kan pagluwas kan Lava puon Hulyo 14, 2006. Dai mababa sa 74,069 na mga tawo o 13,870 pamilya mula sa 40 na Banwaan sa tolong mCiudad asin limang munisipyo na naibakwar sa laog kan walong-kilometro palibot kan Bulkan Mayon uyon sa Pampublikong Kaligtasan at Opisina ng Pamamahala ng Emergency Management Office.

Lokal na mga Sayantipiko sinabi na uyon sa gravitational pull kun tanu nagpotok ang Bulan kaya. Sinasabi na tolo sa 50 na pagsabog kan bulkan Mayon sa nakaaging apat na dekada ay uyon sa Full Moon, kabale dyan ang duwang kakaagi palang na pagpotok kan 200 asin 2001.

Pakatapos kan pagpotok kasabay ang pagdiklom kan palibot kan Setyembre 1 huli sa mahibog na aso nin abo kung kaya napundo ang mga saindang mga aktibidades mga iskwelahan suspendido ta ginibu ining pansamantalang istaran kan mga tawo. Ang PHILVOLCS binaba na sa antas na alerto 3 hale sa alerto 4 kan Setyembre 11, alerto 2 kan Oktubre 3 asin alerto 1 kan Oktubre 25. Magayun na bareta na mayong nadiklarang gadan habang nagpopotok ang Bulkan pero mas nagnagpalala may uminagi pang Bagyong Durian na may kasabay nja makusog na Uran kan Nobyembre 30 kung kaya ribo ang mga nagkagaradan.



Mga takod paluwas[liwatón | liwaton an gikanan]