Aratilis

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
An kahoy na aratilis
An burak
An hitsura kan dahon
An bunga kan aratilis

An Aratilis (Muntingia calabura L.) sarong tinanom na nagkakahoy. An bunga kaini birilog, mapula-pula, asin pakadakula 1-1.5 sentimetro; mahamis man, matagok asin sa laog mansana pano nin sorosaradit na pisog na madarag (0.5 sm). An burak kaini saradit, puti saka medyo mahangot an parong. Bakong darakul an sanga asin pagkakahoy niya, ini nalangkaw 7-12 metros.

Ini tal na tubo sa bandang habagatan kan Mehiko, sa Caribbean, Sentral amerika, asin parteng solnopan sa Habagatan Amerika pasiring habagatan kan Peru asin Bolivia. An arapodan kaining kumon sa Ingles: Jamaican cherry, Panama berry, Singapore cherry, Bajelly tree, Strawberry tree; (Espanyol) bolaina, yamanaza, cacaniqua, capulín blanco, nigua, niguito, memizo o memiso; (Indones) kersen, talok; (Byetnames) Trứng cá (thực vật); asin sa Filipinas inaapod ining alatris, aratilis, manzanitas, sarisa.

Sinasabing an aratilis tood sa mga pakdot na daga, maasido o ma'alkaline man asin panahon na paltik. An mga pisog kaini napapalakop kan mga gamgam, paniki, asin kan iba pang mga layog-layog. Ini naglakop asin natood naman magtalubo sa mga tropikal na lugar arog kan Sur-subangan na Asya. Bilang mabubuhayon na tinanom, maray ining magkondisyon kan daga na magin bagbag sa ibang pananom pero may peligro man na madaog logod an pagtubo kan ibang tinanom.

Mga pakinabang sa pagbulong asin pagkakan[liwaton | liwaton an gikanan]

An prutas pwedeng gibohon santan o an tagok gibohon inomon. An dahon ginagaga na pwedeng magsirbeng tsa. An ubak kan kahoy nagigibong lubid, an pasagi kaini pwedeng pagpandayon, asin mga sanga pwedeng pansungo. Sa sarong hararom na adal, nadukayan na an aratilis hinahale an pagkasensitibo sa kulog, nagpapakulpa nin gatok, asin nagpapawara nin kalentura. An mga extract igdi naaraman na garo mansana antibiotic na kayang maglaban sa bacteria. Ini nadiskubre man na may kakayahan maglaban sa pagtalubo kan magkapirang klase nin kanser. [1]

Mga panluwas na takod[liwaton | liwaton an gikanan]

Toltolan[liwaton | liwaton an gikanan]