South Cotabato

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
South Cotabato
Bandera kan South Cotabato
Bandera
An opisyal na selyo kan South Cotabato
Selyo
Kinamumugtakan kan South Cotabato
Kinamumugtakan kan South Cotabato
Tagboan: 6°10′12″N 125°0′0″E Tagboan: 6°10′12″N 125°0′0″E
NasyonFilipinas
Pigtugdas1966
KapitolyoKoronadal
Pamamahala
 • LiderReynaldo Tamayo Jr.
 • Electorado860,059 votantes (9 Mayo 2019)
Hiwas
 • Kabuuhan3,935.95 km2 (1,519.68 sq mi)
Populasyon
(Agosto 1, 2015)
 • kabuuhan915,289
 • Densidad230/km2 (600/sq mi)
 • Saro
216,164
Economia
 • Klaseprimero klaseng probinsya
Kodigo nin postal
9500–9513
PSGC
126300000
Kodigo telefonico83
TataramonTataramon na Hiligaynon
Tataramon na Cotabato Manobo
Tataramon na Tboli
Tataramon na Maguindanao
Koronadal Blaan
Tagakaulo
Sarangani Blaan
Tataramon na Cebuano
Websityowww.southcotabato.gov.ph

An South Cotabato saro sa provincia kan Republika kan Filipinas na namumugtak sa ronang SOCCSKSARGEN sa Minadanao. An kapitolyo kaini iyo an Koronadal City. Kadolon ini kan Sultan Kudarat sa may amihanan asin solnopan, Sarangani sa may habagatan asin subangan, sa may Davao del Sur sa parteng subangan. Sa sur-subangan kaini makukua an Sola' nin Sarangani. Sosog sa sensus kan 1 Agosto 2015, igwa ining 915,289 katawong nag-eerok digdi sa 216,164 kaharongan. Igwa ining sukol na 3,935.95 kilometro kwadrado. An designadong area code kaini iyo +63 (0)83.

An General Santos City, sa may kosa kan sola nin Sarangani, iyo an pinakadakula asin pinaka-importanteng syudad kan South Cotabato asin mayor na pwerto. Dati an Sarangani parte kan South Cotabato alagad isinuway ini kan taon 1992.

Kultura asin Lenggwahe[liwaton | liwaton an gikanan]

An mga kag-erok sa South Cotabato saralak asin multilinggwal, na pwedeng magpasabot sa tataramon na Hiligaynon, Sugbuanon, Tagalog asin Ingles. Laen pa kaini, an mga tribu tribu tinataram pa ninda an mga saindang sadiring dila. Ordinaryo na igdi an makadangog nin nagoorolay na an lambang saro tinataram an saiyang dila alagad nagkakasinarabotan.

An kagbanwa kan south Cotabato manlaenlaen an manang kultura. an mga Ilonngo na gikan sa Panay asin Negros kan Kabisayaan nagbanwa sa mga munisipyo kan Norala, Banga, Surallah, Sto. Niño asin sa kabesera kan probinsya, an Koronadal. an Hiligaynon asin Kiniray-a an mayor na mga tataramon igdi.Idto naman mga tawpo na gikan pa sa Ilokos kan Luzon nagbanwa sa Tampakan, Tantangan asin Tupi. an saindang dila nadadangog pa sa mga banwaan na ini.

An Sugbuanon naman iyo an mayor na tataramon sa munisipyo kan Polomolok, saro sa taramon sa Tupi, na kaabay an Ilonggo asin Tagalog, na an huri masabing may dikit pagkaiba sa Tagalog kan Manila. An duwang banwaan na ini harani sa General Santos City kun saen Sugbuanon an tinataram.

An tribung Magindanawon an mayor na Muslim na grupo sa probinsya. Maski ngani dakulsainda pa man giraray nagsusulot kan saindang tradisyonal na paggugubing, asin inuuso pa an mga dating kaugalean, dakul na man an nagaayog sa mga gawe-gawe kan saindang kairibang mga Kristiyanong kataraid; nagsusulot na sinda nin pantalon, sarawal, daing manggas na t-shirt asin naayon na sa mga saralak na torotiripon asin mga baylihan.

An ibang mga tribung Filipino iyo an mga T'boli asin mga B'laan na grupo nageerok sa Lake Sebu. Bantog sinda sa mga tangsong kagamitan, sa beadwork asin sa mga t'nalak, sarong klaseng habol. An mga T'boli uso an pagsulot nin mga maraborab na binurdahan na gubing, asin sa payo ninda may kaag pang mga kawingkawing. An mga kababaihan nagamit nin mga pahang tangso' na may mga kalay-kalay na sa poro kaini igwang mga tililing na harayo pa nadadangog na an saindang pagdangadang.

An mga tribu asin an ibang mga Filipino harale pa sa ibang lugar medyo nagraramas na asin maski ndara pa ninda an pamanang kultrura, may timbre na an saindang buhay nin masabing Mindanawon na kostumbre. Alagad, sa pagruso' kan mga ibang Filipinong kristyano igdi, an mga saradit na tribu nag'papara'isog na sa mga bolod.

Banga Pulitikal[liwaton | liwaton an gikanan]

Ph fil south cotabato.png

An South Cotabato nababanga sa 10 banwaan asin 2 ciudad.

Mga Banwaan:

Turismo[liwaton | liwaton an gikanan]

An mga padagkang panturista iyo an Lake Sebu, Bukid Matutum asin an Wadi' nin Koironadal. Magayonon man dumanan an palibot kan pao-pao.

Pamanang Musika[liwaton | liwaton an gikanan]

An kulingtang

An musika kan mga Magindanawon na Muslim kan South Cotabato nakasentro sa togtog kulintang, sarong klaseng pagtogtog gamit an iba-ibang klaseng tangsong instrumento musikal na nakataraytay asin natao nin malagong o malagting na tanog kun pinupuru-pokpok.

An kulintang iyo an termino na inuusar sa Minadanao, Ternate asin Timor para duman sa idiophone nin mga metal (parati tangso') na gong na hitsurang kaldero asin ini nakasapnay na taraytay ngani magkaigwang sarong set na kulintang. Pinupurupokpok arin man igdi depende sa gustong paluwason na tanog gamit an duwang kahoy na pantaptap.

Huli ta ini lakop sa mga grupo asin mga banwang iba-iba an lenggwahe, inaapod man ini na kolintang kan Maranao asin kan mga tawo sa Sulawesi, kulintangan, gulintangan kan mga taga-Sabah asin kan mga taga Arkipelgao kan Sulu, asin totobuang kan mga tagaduman sa Sentral Maluku.

An terminong kulintang, pagtongtong kan ika-20 siglo, boot sabihon na idtong enterong ensemble nin lima o anom na instrumento. Dati sa Mindanao an enterong ensemble na ini inaapod na basalen o palabunibunyan na gustong sabihon " kabilogan nin mga mariribok na instrumento" o "paggibong musika" o " pagtogtog na gamit an kulintang".

Demograpiko[liwaton | liwaton an gikanan]

Sensus nin Populasyon kan
South Cotabato
TaonTawo±% p.a.
1903 30,774—    
1918 42,787+2.22%
1939 58,224+1.48%
1948 102,860+6.53%
1960 136,609+2.39%
1970 252,612+6.33%
1975 329,534+5.48%
1980 401,705+4.04%
1990 539,458+2.99%
1995 621,155+2.68%
2000 690,728+2.30%
2007 767,255+1.46%
2010 827,200+2.78%
2015 915,289+1.95%
Toltolan: Philippine Statistics Authority[1][2][3][4]

Toltolan[liwaton | liwaton an gikanan]

  1. Sensus kan Populasyon (2015). "Rehiyon XII (Soccsksargen)". Kabuuhang Populasyon kan lambang Provincia, Syudad, Banwaan asin Barangay. PSA. Retrieved 20 Jun 2016. 
  2. Census of Population and Housing (2010). "Rehiyon XII (Soccsksargen)". Kabuuhan populasyon sa lambang Provincia, Syudad, Banwaan asin Barangay. NSO. Retrieved 29 Jun 2016. 
  3. Mga Sensus kan Populasyon (1903–2007). "Rehiyon XII (Soccsksargen)". Table 1. Population Enumerated in Various Censuses by Province/Highly Urbanized City: 1903 to 2007. NSO. 
  4. "Province of South Cotabato". Municipality Population Data. LWUA Research Division. http://122.54.214.222/population/MunPop.asp?prov=SOC&province=South%20Cotabato. Retrieved on Disyembre 17, 2016. 

Mga panluwas na takod[liwaton | liwaton an gikanan]


Selyo kan Provincia nin South Cotabato
Mga Syudad asin Banwaan kan South Cotabato
Mga Syudad: General Santos (independiente) | Koronadal
Mga Banwaan: Banga | Lake Sebu | Norala | Polomolok | Santo Niño | Surallah | T'Boli | Tampakan | Tantangan | Tupi
Mga Rehiyon asin Provincia kan Mindanao
Peninsula kan Zamboanga: Zamboanga del Norte | Zamboanga del Sur | Zamboanga Sibugay
Rehiyon Norteng Mindanao: Bukidnon | Camiguin | Lanao del Norte | Misamis Occidental | Misamis Oriental
Rehiyon Davao: Compostela Valley | Davao del Norte | Davao del Sur | Davao Occidental | Davao Oriental
SOCCSKSARGEN: Cotabato | Sarangani | South Cotabato | Sultan Kudarat
Rehiyon Caraga: Agusan del Norte | Agusan del Sur | Dinagat Islands | Surigao del Norte | Surigao del Sur
ARMM: Basilan | Lanao del Sur | Maguindanao | Shariff Kabunsuan (dating probinsiya) | Sulu | Tawi-Tawi