Portal:Tataramon

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
PortalProyektoListahanKasibotanPlantilyaMiyembro
Maugmang pag-abot sa portal nin tataramon
An Portal kan Tataramon
Duwang babaye na nag-aadal nin Pansinyal na tataramon kan Amerika
Mga estudyanteng nakikipagtalasan sa paagi kan pag-aaratubangan asin pag-urulayan.
Sarong lalaki asin babaeng nakikipagugnayan sa paagi kan mga sinyal nin kamot.
An cuneiform an saro sa mga nalalamang suanoy na porma nin nakasurat na tataramon.

An tataramon, taramon, o lenggwahe (Ingles: language) iyo sarong kabtang nin komunikasyon na ginagamit aroaldaw. Saro ining sistema na binibilog nin pagpatalubo, pag-ako, pagpangataman asin paggamit nin mga sistema kan komunikasyon, partikularmente an kakayahan kan tawo na pakikipag-ulay sa kapwa. Katiriponan ini nin mga simbolo, tanog asin mga katakod na kurit tanganing maipahayag an mawot na sabihon kan kaisipan.

Inaapod na lingwistika an siyentipikong pag-adal kan tataramon. An mga kahapotan dapit sa pilosopiya kan tataramon siring kun an tataramon kayang tumbasan an eksperyensya, pinagdiskutiran kaamayan pa kan panahon ni Gorgias asin Platon kan suanoy na Gresya. Pagtubod kan mga pilosopo siring ni Rousseau na an tataramon gikan sa pagmati mantang an iba siring ni Kant tinungkosan na gikan ini sa isip. An mga pilosopo kan ika-20ng siglo siring ni Wittgenstein tinugkosan na an pilosopiya saro nanggad pag-adal kan tataramon. Kabali sa mga harigi sa lingwistika iyo si Ferdinand de Saussure asin Noam Chomsky.

Ipinapamugtak na yaon sa 5,000 sundo 7,000 an bilang kan mga tataramon kan tao sa kinaban. Alagad, an tamang estimasyon na ini depende sa kun ano pagkakaiba kan mga tataramon asin diyalekto. An mga natural na lengwahe tinataram o isinusurat, alagad arin man na tataramon maibubugtak sa ikaduwang medya gamit an pandangog, panghiling o panhimating mga istimyula siring kan pagsurat, pagtagoy, pagsimbolo o braille kan mga buta. (Full article...)

{{{title}}}

Distribusyon kan mga tataramon na Austronesyo

An mga Tataramon na Austronesyo o (Tataramon na Espanyol: len·guas aus·tro·ne·sias; Ingles: Austronesian languages) saro sa pamilya nin tataramon na talingkas na nakawarak sa mga kaiislahan nin Sur-subangan na Asya asin sa Pasipiko, na igwang diit na kaayon na ginagamit sa mismong kontinente kan Asya. Ini pigtataram kan 386 milyon na katawo (4.9%), na naglaag saiya bilan pan-apat na pinakadakulang pamilya nin tataramon sa kada parataram, minasunod ini sa mga tataramon na Indo-Europeo (46.3%), mga tataramon na Sino-Tibetan (20.4%), asin sa mga tataramon na Niger-Congo (6.9%). Mayoriyad sa mga tataramon na Austronesyo, igwa nin pinakahalangkaw na numero nin mga parataram , iyo an minasunod: Malay (Indones asin Malayo), Habanes, asin Filipino (Tagalog). Igwa an pamilya nin Austronesyo nin 1,257 na mga tataramon, kun saen ini an panduwa sa dakol kan anumang pamilya nin tataramon.

Arog kan mga kag-aki nin tataramon na Indo-Europeo, Apro-Asyatiko, asin Uraliko bilang saro sa mga tanging establisadong mga sinaenot na pamilya nin tataramon. Gikan an pangaran na Austronesyo sa Latinong auster na boot sabihon (Duros na hale sa sur o habagatan), asin kan Griyegong nêsos na boot sabihon (isla). Pinangaranan an naturang pamilya bilang sa pangmadlang mga tataramon na Austronesyo na piggagamit sa mga kaiislahan: alagad igwang mga tataramon na arog kan Malay asin mga tataramon na Tsamiko, na katutubo sa mismong kontinente nin Asya. Kadaklan sa mga tataramon na Austronesyo, kadiit an katutubong parataram, alagad piggagamit an mga pangenot nin tataramon na Austronesyo kan milyun-milyong katawo. Si Otto Dempwolff, sarong Alemang iskolar, iyo an enot na parasaliksik na malayong nasasaliksik an Austronesyo ayon sa tradisyonal na paagi nin pagkukumparar. (Full article...)
Lista kan napiling mga artikulo nin tataramon

{{{title}}}

Lingguwistika: Lingguwistikang KompyutasyunalGramarLingguwistikang KompyutasyunalMorpolohiyaponetikoPonolohiyaMga PragmatikoPagbabasaSemantikoSosyulingguwistikaSintaksPagsusurat

Mga tataramon: Mga pamilya nin tataramonPidyin asin kreolePansinyal na mga tataramon

Lingguwista: Lambang nasyunalidadHistorikal na LingguwistaMorpolohistaParaponetikoPonolohistaSosyulingguwistaParasintaksParapalis

Mga tamboan: Mga pigpakarhay na tataramonmga tataramonLingguwistaMga pidyin asin kreoleTipograpiyaBokabularyo asin paggamitsistema nin pagsusurat

Bilog na puno nin Kategorya kan Tataramon
Pilion an [►] tanganing matanawan an pang-irarom na mga kategorya

{{{title}}}

Napiling ladawan - magpahiling pa nin iba pa

Simbolo na.Yonaguni
Kredito: Metisauvergnat

An Kaidā glyphs (Kaidā ji (カイダー字)) sarong set kan mga piktogramo na minsan na piggamit sa mga isla nin Yaeyama kan habagatan-sulnupang Hapon.

{{{title}}}

{{{title}}}

Mga tataramon kan Kinaban
Icon-notepad.svg

Mga tataramon kan Aprika: Arabiko, Tsadiko, Kushitiko, Kanuri, Maasai, Setswana, Swahili, Turkana, Xhosa, Yoruba, Zulu, dakol pa...

Mga tataramon kan Amerika: Aleut, Carib, Cherokee, Inuktitut, Iroquois, Kootenai, Mayan, Nahuatl, Navajo, Quechuano, Salish, Pasinyal na tataramon kan Amerika, dakol pa...

Mga tataramon kan Asya: Arabic, Assam, Balochi, Bengali, Intsik, Hapon, Hajong, Hebrew, Hindustani, Kannada, Kokborok, Marathi, Khasi, Koryano, Kurdish, Malayalam, Manipuri, Meithei, Mongolyano, Persyano, Rajasthani, Sindhi, Sanskrit, Sylheti, Tamil, Tanchangya, Tulu, Telugu, Tibetano, Thai, Turko, Biyetnamita, Khowar, dakol pa...

Mga tataramon kan Austronesya: Austriko, Pidyano, Hawayano, Habanes, Malgatse, Malay, Maori, Marshall, Samoano, Tahitianl, Tagalog, Tongano, Auslan, dakol pa...

Mga tataramon kan Europa: Basque, Czech, Danish, Olandes, Ingles (aklat), Pranses, Aleman, Griyego, Italyano, Latin, Leon, Norwegyano, Polish, Portuges, Romanyano, Ruso, Slovak, Espanyol, Ukrainyano dakol pa...

Pigbilog na tataramon: Esperanto, Ido, Volapük, dakol pa...


Mga tipo nin tataramon

Aglunatibong tataramon, Tataramon na Analitiko, tataramon na pigkonstruk, Kreole, Daing konteksto na tataramon , Puho' na tataramon, Diyalekto, Pagsasaro na tataramon, Impleksyunal na tataramon, Pankinaban na tataramon, Ipigsuway na tataramon, tataramon na suway, Nasyunal na tataramon, Natural na tataramon, Pidyin, Tataramon na Plurisentriko, Tataramon na Polisintetiko, Proto-tataramon, Pasinyal na tataramon, Ipigtataram na tataramon, Tataramon na Sintetiko, Barayti (lingguwistika)


Phrase sanskrit.svg

Mga alpabeto: Alpabetong Arabiko, Bengali alphabet, Cyrillic alphabet, Alpabetong Hebrew, Alpabetong Latin, dakol pa...

Iba pang mga sistema nin pagsurat: Abjad, Abugida, Braille, Hieroglipiko, Logogramo, Silabaryo, Pasinyal na pagsusurat, dakol pa..

Hilingon man: Historya kan mga alpabeto, Iskritura

{{{title}}}

{{{title}}}

Ibugtak an kodigo nin ISO 639 para mahanap an pighahanap na artikulo nin Tataramon