Pagsurat Bikolnon

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Pagsurat Bikolnon
KamugtakanAktibo
GenreKomperensya
KalakawanLambang apat na taon
LugarManlainlain
Lokasyon • Syudad nin Legazpi
(2000, 2004)
 • Syudad nin Naga
(2008, 2012)
 • Nabua, Camarines Sur (2017)
Pinonan2000
KagtugdasJazmin Llana
Mga partisipanteMga Bikolanong parasurat, paratukdô
AktibidadHuronhuron
Inorganisar kanUnibersidad kan Santo Tomas-Legazpi, Naga College Foundation, Ateneo de Naga na Unibersidad, Camarines Sur State University of Agriculture

An Pagsurat Bikolnon o Pagsurat Bikol sarong tiripon asin huronhuron nin mga paratukdô asin parasurat sa rehiyon Bikol na pinoonan kan 2000 sa Syudad nin Legazpi. Ginigibo ini lambang apat na taon maliban sa ikalimang edisyon kaini na ginibo kan 2017. Poon kan 2012, inaapod na ini bilang Pagsurat Bikol.[1] Kinukundusir an komperensya sa mga unibersidad asin kolehiyo sa Albay asin Camarines Sur: Unibersidad nin Aquinas, ngunyan Unibersidad kan Santo Tomas-Legazpi (2000, 2004), Naga College Foundation (2008), Ateneo de Naga na Unibersidad (2012), asin Camarines Sur Polytechnic College (2017).

Pagsurat Bikolnon[liwaton | liwaton an gikanan]

Itinugdas an komperensya ni Jazmin Llana[2] kaiba sa Francisco Peñones, Jr. sagkod Reynaldo Jamoralin kan 2000 kun sain ginibo an inot na duwang edisyon kaini sa Unibersidad nin Aquinas, ngunyan Unibersidad kan Santo Tomas-Legazpi.[3]

Idineklarar ni Marne Kilates sa pinakainot na Pagsurat Bikolnon an kagadanan kan kontemporanyong literaturang Bikolnon.[4] Kagduwang taon (12) an nakalihis kaini, sa Pagsurat Bikol kan 2012, saiyang tinungkosan na an panurat Bikol iyo idtong mga panurat dapit sa rehiyon Bikol,[5] dawà na dai isinurat nin sarong taga-Bikol asin bakô sa mga tataramon na Bikolnon. Para ki Kilates:

An panurat Bikol iyo an rawit, nobela o kathâ na nakasurat dapit sa Bikol. Dai kaipohan yaon sa tataramon na Bikol, asin nin sarong Bikolnon, alagad dapit sa Bikol. Boot sabihon, kun yaon sa Bikol o sarong Bikolnon an karakter kan sarong halìpot na usipon, manunungod ini sa Bikol. (Bicol literature is poetry, novel or fiction written about Bicol. Not necessarily in the Bicol language, not necessarily published in Bicol, and not necessarily by a Bicolano, but it’s about Bicol. Meaning, if it’s a short story, the setting is in Bicol or its character is a Bicolano. It’s about Bicol.)[6]

Nabilog an ideya nin sarong panrehiyon na patiribayan sa pagsurat nin literaturang Bikolnon ni Carlos Arejola matapos an ikaduwang Pagsurat Bikolnon.[7] Minuknâ ni Arejola an Premio Tomas Arejola para sa Literaturang Bikolnon kan 2004 asin bago kaini an Juliana Arejola-Fajardo Workshop sa Pagsurat Bikol kan 2003, mga inisyatiba na pinagmidbid kan 2007 Mayoral Recognition Award kan Syudad nin Naga asin kan Unyon ng Manunulat sa Pilipinas (UMPIL) kan 2008.

Sinundan an komperensya kan 2008 na ginibo sa Naga College Foundation sa Syudad nin Naga kun sain nagin katuwang na tagapadalagan an Kabulig-Bikol. Ipinublikar kan suminunod na taon asin durungan na ipinagbungsod an inot na libro ni Jose Jason Chancoco, Honesto Pesimo, Jr., Aida Cirujales asin pagpalagdâ kan ikaduwang tomo kan 12-pahinang babasahon na Bangraw kan Arte, Literatura asin Kultura na pinapakarhay na Estelito Jacob, Honesto Pesimo, Jr. asin Marissa Reorizo-Redburn.[8][9] Laman kaini an mga bareta manunungod sa kultura asin kaalingan sa paagi nin literatura asin arte-biswal.[10]

Pagsurat Bikol[liwaton | liwaton an gikanan]

Ginibo sa Ateneo de Naga na Unibersidad an ikaapat na edisyon kan komperensya na pinanginotan ni Kristian Cordero kun sain inapod na ining Pagsurat Bikol poon Abril 29-30, 2012.

Sosog ki Paz Verdades Santos sa saiyang pagtaong situationer kan kamugtakan kan literatura kan 2017:

Why Pagsurat Bikol? Bakong Olympics na kumpetisyon, kundi pag-uralay kan mga parasurat. According to Frank Penones, not citius altius fortius kundi pasini pasiton pasadto.

Pa’no kita makakaduman kun dai ta aram kun sain kita hali? #Neveragain. #Westworld.

Pagsurat Bikol, not Bikolnon since 2012. A reassertion of identity. We now write Bikol; we now write our region, Vic Nierva’s input. [11]

Ginibo man sa taon na ini an magigin pinakahuring edisyon kan Juliana Arejola-Fajardo Workshop sa Pagsurat Bikol. Nairehistro man sa Securities and Exchange Commission bilang sarong non-stock non-profit na korporasyon an Parasurat Bikolnon, sarong organisasyon nin mga parasurat sa Bikol na itinugdas kan 2010 ni Bernardo Miguel Aguay, Jr. asin pag-iriba na nagpinublikar kan Ortograpiya Bla Bla Bla! (2012), sarong antabay sa ortograpiya, pagbaybay asin paggamit nin mga diyakritiko para sa tataramon na Bikol Sentral. Siring man, pakatapos kan komperensya, pinag-reorganisar man kan taon na ini an Sumaro Bikolnon[12] asin an Kabulig-Bikol. Napilì bilang bàgong pamayo kan organisasyon pangkultura si Ramon Olaño, Jr. kun sain sinalidahan kaini si Jose Fernando Obias mantang naibalik man ki Estelito Jacob an pagigin presidente kan panliteraryong grupo, kaiba sa Francisco Peñones Jr., Honesto Pesimo Jr., Marissa Reorizo-Redburn, Rizaldy Manrique asin Paz Verdades Santos bilang mga myembro.[13] Pinagpublikar man ni Arejola an mga librong pan-aki na parte kan trilohiyang Boom, Boom, Boom An Mga Aki kan Camarinezoom na nakasurat sa Bikol, Ingles asin Tagalog/Filipino.

Sa diskurso kan kagtugdas kan Pagsurat Bikol na si Jazmin Llana kan 2013 sa UMPILAN, sarong serye nin harampangan dapit sa mga literatura kan Filipinas na pinag-organisar kan Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL), tinawàn niyang reparo an iriwal kan mga parasurat sa rehiyon.

"‘May kulo sa ilalim’ – ito ang nais kong sabihin tungkol sa panitikang Bikol. Ang palasak na pakahulugan nito sa aking pagkakaintindi ay ang pagkimkim ng isang lihim na ayaw na ayaw ipaalam sapagkat nakakahiya o hindi alam ng mismong mayroon nito o ayaw niyang bigyang pansin o tanggapin."Jasmin Llana (Enero 28, 2013)[14]

Taon 2013 matapos an duwang termino ni Arejola bilang representante kan Sur nin Luzon sa sub-komiteng Arteng Panliteraryo kan Nasyunal na Komisyon para sa Kultura asin kan Arte (NCCA) kan 2007-2010 bilang nominado kan Kabulig-Bikol asin 2010-2013 bilang nominado kan Sumaro Bikolnon, siya sinalidahan ni Peñones bilang nominado kan Kabulig-Bikol. Sa parehong taon, ipinagpublikar an antolohiyang Hagong: Mga Osipon na pinakarhay ni Santos asin Peñones.[15] Nagpoon na man na ipaluwas sa takilya an manlainlain na pelikulang Bikolnon na independyenteng iprinodusir arog kan pelikulang Posporo (2013) ni Aguay asin Angustia (2013) ni Kristian Cordero.[16]

Dinara an komperensya sa Camarines Sur Polytechnic College sa Nabua, Camarines Sur, Camarines Sur kan 2017 durante kan termino kan Iriguenyong si Francisco Peñones, Jr. bilang representante kan Sur nin Luzon sa sub-komiteng Arteng Panliteraryo kan Nasyunal na Komisyon para sa Kultura asin kan Arte (NCCA), kun sain nagin tagapagtaram si Marne Kilates. Digdi inakò ni Kilates na dai siyang awtoridad sa pagsaysay kun ano an estado kan panurat Bikol huli sa kadiit an saiyang naisurat sa tataramon na Bikolnon, asin kadiit an kaaraman niya sa mga isinusurat ngunyan sa rehiyon.[17]

Toltolan[liwaton | liwaton an gikanan]

  1. Juan Escandor Jr. Bicol literature at the crossroads Philippine Daily Inquirer. Hunyo 6, 2012 (pighugot 2019-05-10)
  2. On spotlight: Jazmin Badong Llana Websityo kan Unibersidad kan Santo Tomas-Legazpi (pighugot 2019-5-11)
  3. Umpilan hinggil sa panitikang Bikol kasama sina Llana at Cordero sa Enero 28, 2013 KALATAS Enero 22, 2013 (pighugot 2019-5-10)
  4. Kristian Sendon Cordero, Review, The End of National Cinema, UP Press, 2016
  5. Juan Escandor Jr.Bicol literature at the crossroads Philippine Daily Inquirer (pighugot 2019-05-03)
  6. Bicol literature at the crossroads Philippine Daily Inquirer (2018-11-04)
  7. Paz Verdades Santos. Enot no Tinagba: Ang Premio Tomas Arejola para so Literatura sa mga Wikang Bikol MALAY Tomo 19 Bilang 1 (2006)
  8. de Ungria, Ricardo M. Enriching Knowledge by Publishing the Regional Languages Asiatic, Unibersidad kan Pilipinas-Mindanao, Hunyo 2009, p. 30
  9. Bikol Literary Titles to be Launched on August 15 Vox Bikol (Pighúgot 2009-08-19)
  10. 5 Librong Bikol asin an Bangraw Magazine: An Pagbungsod Bangraw kan Arte, Literatura asin Kultura, BANGRAW/NCCA, Agosto 2009, p. 2
  11. Paz Verdades Santos. Kamugtakan kan Literaturang Bikolnon. Sinambit sa Pagsurat Bikolnon 5 na ginibo sa Camarines Sur Polytechnic College, Nabua, Camarines Sur. 28 Pebrero 2017
  12. Highlights in the history of Sumaro Bikolnon. Kabikolan at War.2017.
  13. An Evening of Bikol Erotic Poetry: From “Kitik” to “Girok” Bicol Mail (pighugot 2012-10-14)
  14. UMPILAN: Panitikang Bikol, Jazmin Llana KALATAS: Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (pighugot 2016-6-25)
  15. Ateneo de Naga Press releases anthology of fiction, book of poetry KALATAS (pighugot 2015-06-19)
  16. Cordero’s first full length film to premier in Manila and Naga Bicol Mail (pighugot 2015-06-27)
  17. Six memos to Bikol writers Bicol Mail. Pebrero 2, 2017 (pighugot 2019-05-10)

Hilnga man[liwaton | liwaton an gikanan]