Tataramon na Lun Bawang

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
(Pinagbalikwat gikan sa Tataramon na Lundayeh)
Jump to navigation Jump to search
Lun Bawang
Lundayeh
Sur na Murut
LunbawangLanguageList.jpg
Mga kolekta nin mga katagâ sa Ingles asin an palis-tataramon kaini sa Ida'an, Bisaya asin sa Adang Murut (Lun Bawang) kan 1860 ni Spenser St. John
Katutubo saMalaysia, Brunei, Indonesya
RehiyonSarawak, Sabah, Temburong, Norteng Kalimantan
Katutubong mga parataram
(48,000 (2007 in Indonesia; no date Malaysia) dagdag an 6,000 Putoh pigbanggit 1981)[1]
Mga Diyalektos
  • Lun Dayeh
  • Lun Bawang
Mga kodigo nin tataramon
ISO 639-3lndinklusibong kodigo
Individual code:
put – Putoh
Glottologlund1271[2]
Lun Bawang speakers distribution.png
     Distribusyon Heograpiko kan mga parataram nin Lun Bawang/Lundayeh
Pwedeng igwang mga simbolong IPA phonetic sa Unicode sa pahinang ini. Hilingon an IPA chart para sa Ingles para sa lyabeng sa pagtaram basado sa Ingles.

Kabali an tataramon na pigtataram kan mga Lun Bawang (o Lundayeh) sa pamilya nin Malayo-Polinesyo. An enot na pigpublikar na materyales na buong pigsurat sa tataramon na Lun Bawang iyo an pagpapalis-taramon kan Bibliya kadtong 1982, na kun saen pig'aapod ining Bala Luk Do.[3]pigkonstruk an Diksyunaryong Lun Bawang–Ingles kan 1969 sa Unibersidad kan Washington.[4] An diyalektos kan tataramon na Lun Bawang, an Kemaloh Lundayeh, sa ngunyan lang (2006) pigkompayl paduman sa diksyunaryong bilinguwal kan tataramon na Lundayeh asin Ingles.[5] Pangenot an tataramon na Lun Bawang na saróng tataramon na pataram. Igwa man nin diit na pig'imprintar na nakasurat na materyales sa tataramon na ini na dae naisurat kan mga misyunaryo o kan mga linguwista. Nagsasangli an pataram na kultura kan mga tawo nin Lun Bawang , sa aksesibilidad kan mga ini sa Internet asin sa Facebook. "Putoh" an alternatibo kaining apod sa Subangang Kalimantan.[6]

Halimbawá[liwaton | liwaton an gikanan]

Pangadyi sa kagurangnan (Ama niamo)[liwaton | liwaton an gikanan]

O Taman kai luk bang surga, dó ngadan-Mu uen ngerayeh. Idi imet-Mu uen ngaching, idi luk pian-Mu mangun bang taná kudeng bang surga. Maré nekai acho sini akan luk petap. Idi maré dó ratnan amung-amung baleh kai mepad kudeng kai pangeh nemaré ddó ratnan amung-amung baleh dulun. Idi aleg nguit nekai amé bang luk nutun, iamdó muit nekai ratnan luk dat. Amen. Ngacheku Iko luk kuan imet idi lalud idi rayeh maching ruked-ruked peh. Amen. [7]

Salin sa tataramon na Ingles:

Our Father, who art in heaven, hallowed be thy name. Thy kingdom come, Thy will be done on earth as it is in heaven. Give us this day our daily bread, and forgive us our sins, as we forgive those who sin against us. Do not lead us into temptation, but deliver us from evil. Amen. For the kingdom, the power, and the glory, are Yours now and forever. Amen. (Mateo 6:9-13)

Fonolohiya[liwaton | liwaton an gikanan]

Igwang 6 na mga patanog, 18 na mga konsonante o katanog asin 5 mga diptonggo sa tataramon na Lun Bawang.[8]

Table kan mga ponema nin katanog/konsonante kan Lun Bawang
Bilabial Dental Alveolar Post-
Alveolar
Palatal Velar Glottal
Nasal m /m/ n /n/ ng /ŋ/
Plosive p /p/ b /b/ bp /b͡p/ t /t̪/ d /d/ k /k/ g /ɡ/ gk /ɡ͡k/ /ʔ/
Affricate c /d͡tʃ/[9]
Fricative s /s/ /ɣ/ h /h/
Approximant l /l/ r /r/ y /j/ w /w/

Segun ki Blust (2006), igwang mga seryo an Lun Dayeh kan mixed-voiced stops, [b͡p, d͡tʃ, ɡ͡k] na parehas kan mga yaon sa Kelabit, alagad mayo ining saróng simpleng [tʃ].

Table kan mga ponema nin patanog/bawel kan Lun Bawang
Langkaw Atubangan Sentral Likod
Sarado i /i/ u /u/
Mid e /e, ɛ/ e /ə/ o /o, ɔ/
Buka a /a/
Table nin mga diptonggo kan Lun Bawang
Ortograpiya IPA
ai /ai̯/
au /au̯/
ia /i̯a/
ou /ou̯/
ui, oi /ɔʏ̯/

Mga Toltolan[liwaton | liwaton an gikanan]

  1. Lun Bawang at Ethnologue (18th ed., 2015)
    Putoh at Ethnologue (18th ed., 2015)
  2. Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Lundayeh". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History. 
  3. Peter Martin, ed. (2008), Educational Discourses and Literacy in Brunei Darussalam (PDF), 11 (2), University of East London, London, UK: The International Journal of Bilingual Education and Bilingualism, p. 207, doi:10.2167/beb494.0, ISSN 1367-0050, Unknown ID 1367-0050/08/02 206-20, retrieved 2010-09-25 
  4. James L. Deegan, ed. (2006), Report on Anthropological Field Work Among the Lun Bawang (Murut) people of Sarawak (PDF), 3, Borneo Research Bulletin, p. 14, retrieved 2010-09-25 
  5. Ricky Ganang, Jay Crain and Vicki Pearson-Rounds, ed. (2006), Kemaloh Lundayeh - English Dictionary (PDF), Sacramento, USA: CSU Sacramento, retrieved 2010-09-25 
  6. [1]
  7. The Bible Society of Malaysia, ed. (2018), BSM Lun Bawang - Lun Dayah, The Bible Society of Malaysia 
  8. Pelita Brunei - Sastera dan Budaya
  9. Robert Blust, 2006, "The Origin of the Kelabit Voiced Aspirates: A Historical Hypothesis Revisited", Oceanic Linguistics 45:311