Tataramon na Masbatenyo

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
(Pinagbalikwat gikan sa Tataramon na Masbateño)
Jump to navigation Jump to search
Masbateño
Minasbate
Katutubo saFilipinas
Rehiyonprobinsya nin Masbate (haros bilog na porsyon kan sentrong isla kan Masbate, kaentiruhang Isla nin Ticao asin sa kabangaang sur kan isla nin Burias)
KatutuboMga Masbateño
Katutubong mga parataram
350,000 (2002)[1]
250,000 L2 speakers
Kabilugan: 600,000+ mga parataram
Mga kodigo nin tataramon
ISO 639-3msb
Glottologmasb1238[2]
Masbatenyo language map.png
Mga lugar kun sain pigtataram an Masbateño
Pwedeng igwang mga simbolong IPA phonetic sa Unicode sa pahinang ini. Hilingon an IPA chart para sa Ingles para sa lyabeng sa pagtaram basado sa Ingles.

An Masbatenyo o Minasbate an mayor na tataramon sa isla kan Masbate. Tolo an diyalekto kaini: Pwedeng apodon tang Masbatenyong Solnopan na lakop sa palibot kan banwaan nin Basud, an Masbatenyong Habagatan nakasentro sa banwaan kan Cataingin sa habagatan-subangan source needed kan isla asin Masbatenyong Amihanan na nakabase sa haros kabanga kan amihanan na parte kan islang Masbate asin sa palibot kan syudad mismo kan Masbate.. Tinataya' na nagaabot 530,000 an naggagamit kan tataramon na ini sa kabiyoan.

Sa habagatan-solnopan kan islang Masbate an mayor na tataramon Ilonggo na medyo nalahidan nin Bikol asin sa harayong parte kan habagatan-subangan kan islang Masbate an mayor na taramon Sugbuanon.

Igwa pa man nin menor na mga dyalektong Minasbate sa isla kan Ticao na medyo nakakaiba sa pigtataram sa ibang lugar kan islang Masbate.

Sa Burias, parte pa kan probinsyang Masbate, an kadakulan Sugbuanon an tinataram maliban sa San Pascual asin sentro kan Claveria na bikol-Naga an ginagamit.

An ibang otoridad sa lenggwahe sinasakop an Masbatenyong tataramon sa terminong Bisacol na iyo an taramon man sa Sentral Sorsogon asin sa Habagatan Sorsogon huli sa saindang pagka-aragidan.

Pagkukumpara kan bikol-Naga/bikoL-legazpi/Masbatenyo:

Bikol Naga Bikol Legazpi Masbatenyo
dakul dakul damo
tukdô turô tukdô
oyon tugot uyon
raot raot sira
lingaw lingaw limot
niyog niyog lubi
dakula dakula dako
giraray giraray gihapon
kakan kaon kaon
sakuya sakuya sa akon
An aluhipan amo an nagmasid kun adlaw.(Masbatenyo)
An olahipan iyo an nagbantay kun aldaw. (bikol-Naga)
Ini si Ramon, amo an mahigos sa tanan na lalaki sa baryo.(Masbatenyo)
Ini si Ramon, iyo an mahigos(maorop) sa gabos na lalaki sa baryo. (bikolNaga)
Dili na sya magpapasaway. (Masbatenyo)
Dai na sya magpapasaway. (Bikol-Naga)
Kaunon san miya an isda na prinito. (Masbatenyo)
Kakanon kan ikos an sirang prinitos/pigpritos.(Bikol-Naga)

Si Elmer P.Wolfenden, sa saiyang adal, nagtaong opinyon na an Bisacol kan Sorsogon asin an Masbatenyo magka-agidan na maray alagad mas harani an Masbatenyo sa mga sistema gramatikal kan bisayang Hiligaynon kisa kan sa lenggwaheng Bikol kan Habagatan Luzon o sa Sugbuanon kan probinsyang Cebu sa habagatan kan Pilipinas.

Tanog asin Pagsayod[liwaton | liwaton an gikanan]

Igwang kag-anom na katanog: p, t, k, b, d, g, m, n, ng, s, h, w, l, r asin y dangan tolong patanog: i, a, asin u/o an tataramon na Masbatenyo. Mga alopono an mga patanog na u dangan o, piggagamit pirmi an u.

Numero[liwaton | liwaton an gikanan]

Uni an mga numero kan masbatenyo poon saro (1) sagkod sampulo (10)

1 — isad/usad

2 — duwa/duha

3 — tolo

4 — upat

5 — lima

6 — unom

7 — pito

8 — walo

9 — siyam

10 — napulo

Hihilngán[liwaton | liwaton an gikanan]

  • An Satuyang Tataramon - A Study of the Bikol Language), Jason William Lobel asin Fr. William Joseph S. Tria
  • A Masbatenyo-English Dictionary, Elmer P. Wolfenden

Mga toltolan[liwaton | liwaton an gikanan]

  1. Masbateño at Ethnologue (18th ed., 2015)
  2. Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Masbatenyo". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.