Tataramon na Masbatenyo

Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Masbateño
Minasbate
Katutubo saFilipinas
Rehiyonprobinsya nin Masbate (haros bilog na porsyon kan sentrong isla kan Masbate, kaentiruhang Isla nin Ticao asin sa kabangaang sur kan isla nin Burias)
KatutuboMga Masbateño
Katutubong mga parataram
350,000 (2002)[1]
250,000 L2 speakers
Kabilugan: 600,000+ mga parataram
Mga kodigo nin tataramon
ISO 639-3msb
Glotologomasb1238
Masbatenyo language map.png
Mga lugar kun sain pigtataram an Masbateño
Pwedeng igwang mga simbolong IPA phonetic sa Unicode sa pahinang ini. Hilingon an IPA chart para sa Ingles para sa lyabeng sa pagtaram basado sa Ingles.

An Masbatenyo o Minasbate an mayor na tataramon sa isla kan Masbate. Tulo an diyalekto kaini: Pwedeng apudon ta nin Masbatenyong Sulnopan na lakop sa palibot kan banwaan nin Basud, an Masbatenyong Habagatan nakasentro sa banwaan kan Cataingin sa habagatang-subangan kan isla asin Masbatenyong Amihanan na nakabase sa haros kabanga kan amihanan na parte kan islang Masbate asin sa palibot kan siyudad mismo kan Masbate. Tinatayà na nag-aabot 530,000 an naggagamit kan tataramon na ini sa kabiyuan.[2]

Sa habagatan-sulnopan kan isla an mayor na tataramon Ilonggo na medyo nalahidan nin Bikol asin sa harayong parte kan habagatang-subangan kan isla an mayor na tataramon Sugbuanon.

Igwa pa man nin menor na mga diyalektong Minasbate sa isla kan Ticao na medyo nakakaiba sa pigtataram sa ibang lugar kan isla.

Sa Burias, parte pa kan probinsyang Masbate, an kadaklan Sugbuanon an tinataram pwera sa San Pascual asin sentro kan Claveria na Bikol - Naga an ginagamit.

An ibang otoridad sa lenggwahe sinasakop an Masbatenyong tataramon sa terminong Bisakol na iyo an tataramon man sa Sentral Sorsogon asin sa Habagatan Sorsogon huli sa saindang pagka-aragidan.

Mga Halimbawa[baguhon | baguhon an source]

Pagkokompara kan Bikol - Naga/Bikol - Legazpi/Masbatenyo:

Bikol - Naga Bikol - Legazpi Masbatenyo
dakul dakul damo
dakula dakula dako
dikit diit dyutay
tukdô turô tukdô
raot raot sira
harong balay balay
niyog niyog lubi
saldang aldaw adlaw
ulay huron istoryahan
lingaw lingaw limot
ugma ugma lipay
anggot dagit urit
giraray gilayon gihapon
amay atab atab
huri hudyan urhi
kakan kaon kaon
gutom punaw gutom
burat buyonɡ huboɡ
sakuya sakuya sa akon
samuya samuya sa amon
satuya satuya sa aton
Iba pang mga Halimbawa
  • An aluhipan, amo an nagmasid kun adlaw. (Masbatenyo)
  • An aluhipan/ulaypan, iyo an nagbantay kun aldaw. (Bikol Sentral)
  • Ini si Ramon, amo an mahigos sa tanan na lalaki sa baryo.(Masbatenyo)
  • Ini si Ramon, iyo an mahigos(maurop) sa gabos na lalaki sa baryo. (Bikol Sentral)
  • Dili na sya nagpapasaway. (Masbatenyo)
  • Dai na siya nagpapasaway. (Bikol Sentral)
  • Kaunon san miya an isda na prinito. (Masbatenyo)
  • Kakanon/Kaunon kan ikos an sirang prinitos/pigpritos.(Bikol Sentral)

Si Elmer P. Wolfenden, sa saiyang adal, nagtaong opinyon na an Bisacol kan Sorsogon asin an Masbatenyo magka-agidan na maray alagad mas harani an Masbatenyo sa mga sistema gramatikal kan bisayang Hiligaynon kisa kan sa lenggwaheng Bikol kan Habagatan Luzon o sa Sugbuanon kan probinsyang Cebu sa habagatan kan Pilipinas.

Tanog asin Pagsayod[baguhon | baguhon an source]

Igwang kag-anom na katanog: p, t, k, b, d, g, m, n, ng, s, h, w, l, r asin y dangan tolong tiyaw: i, a, asin u/o an tataramon na Masbatenyo. Mga alopono an mga patanog na u dangan o, piggagamit pirmi an u.

Numero[baguhon | baguhon an source]

Uni an mga numero kan masbatenyo puon saro (1) sagkod sampulo (10)

1 — isad/usad

2 — duwa/duha

3 — tulo

4 — upat

5 — lima

6 — unom

7 — pito

8 — walo

9 — siyam

10 — napulo

Hihilngan[baguhon | baguhon an source]

  • An Satuyang Tataramon - A Study of the Bikol Language), Jason William Lobel asin Fr. William Joseph S. Tria
  • A Masbatenyo-English Dictionary, Elmer P. Wolfenden

Mga toltolan[baguhon | baguhon an source]

  1. Masbateño sa Ethnologue (18th ed., 2015)
  2. [1]dbpedia.org.Kinua 1-29-22.

Mga panluwas na takod[baguhon | baguhon an source]